توقاەۆتىڭ اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كەڭەستە سٶيلەگەن سٶزٸ

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كەڭەستە سٶيلەگەن سٶزٸ

***

قۇرمەتتٸ كەڭەسكە قاتىسۋشىلار!

بيىل – ەگەمەن ەل بولعانىمىزعا 30 جىل. بۇل – بارشامىز ٷشٸن ماڭىزدى ەرٸ تاريحي بەلەس. وسى كەزەڭ ٸشٸندە تٷرلٸ سالادا اۋقىمدى شارالار اتقارىلدى. بۇعان ەر ايماقتىڭ قوسقان ٷلەسٸ زور. سونىڭ ٸشٸندە, اتىراۋ وبلىسىنىڭ ورنى بٶلەك. ٶڭٸردەگٸ مۇناي قورى تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا مول مٷمكٸندٸك بەردٸ. مەملەكەتٸمٸزدٸڭ العاشقى ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبالارى وسىندا جٷزەگە اسىرىلدى. بۇل جوبالار ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق جەنە ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن بەرٸك نەگٸز قالادى.

مەملەكەت باسشىسى رەتٸندە العاشقى ساپارىمنىڭ بٸرٸن اتىراۋدان باستاعانىمدى بٸلەسٸزدەر. مۇنايلى ٶڭٸردٸڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸ, تۇرعىنداردىڭ ەل-اۋقاتى ەردايىم مەنٸڭ جٸتٸ نازارىمدا. جالپى, ٶڭٸر قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمٸندەگٸ وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ ٷلەسٸ 10 پايىزدان استى. ەلٸمٸزگە تارتىلعان ينۆەستيتسييانىڭ 30 پايىزعا جۋىعى وسى ايماققا تيەسٸلٸ. قازاقستاننىڭ ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸنٸڭ جالپى كٶلەمٸندەگٸ اتىراۋدىڭ ٷلەسٸ 20 پايىزعا جەتتٸ.

سونىمەن بٸرگە, وبلىستا تٷيٸنٸ شەشٸلمەگەن مەسەلەلەر از ەمەس.

بىلتىر مۇندا ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ مەن تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنىڭ كٶلەمٸ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶندٸرەتٸن ٶنٸم مٶلشەرٸ ازايىپ كەتتٸ. 

وسىعان بايلانىستى, بٸز بٷگٸن ايماقتىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ نەتيجەسٸن جەنە الداعى جوسپارىمىزدى تالقىلايمىز.  

قۇرمەتتٸ كەڭەسكە قاتىسۋشىلار!

اتىراۋ وبلىسىنىڭ جاعدايى تۋرالى بارلىق باياندامالاردى تىڭدادىق. ايماقتى دامىتۋعا قاتىستى ناقتى ماقسات-مٸندەتتەرٸمٸز بار.

ٸندەتتەن تۋىنداعان قيىندىققا قاراماستان, ەل ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتٸرۋگە كٷش جۇمىلدىرۋىمىز قاجەت. قازٸر بٷكٸل ەلەم دامۋدىڭ داعدارىستان كەيٸنگٸ كەزەڭٸنە قادام باستى. بٸز وسى ٷردٸستەن قالىپ قويماۋىمىز كەرەك. سوندىقتان, مىناداي مٸندەتتەردٸ شەشۋگە باسا مەن بەرگەن جٶن.

بٸرٸنشٸ. مۇناي-گاز ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ.

اتىراۋ وبلىسى – ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٷلكەن يندۋسترييالىق ٶڭٸردٸڭ بٸرٸ. ايماقتىڭ مۇناي-گاز ٶنەركەسٸبٸ شەتەلدەن ينۆەستيتسييا تارتۋ سالاسىندا كٶش باستاپ كەلەدٸ. سونداي-اق, قازاقستاننىڭ ەلەمدەگٸ ينۆەستيتسييالىق يميدجٸن ارتتىرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزۋدە. وبلىس رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە جەنە ۇلتتىق قورعا قوماقتى قارجى قۇيىپ وتىر.

ٷكٸمەت ٶڭٸر ەكٸمدٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, ٸرٸ مۇناي-گاز جوبالارىن ۋاقتىلى جٷزەگە اسىرۋدى باقىلاۋعا الۋعا تيٸس. بولاشاقتا كەڭەيۋ جوباسىن ۋاقتىلى اياقتاۋ ماڭىزدى.  سونداي-اق, قاشاعان كەن ورنى تولىق يگەرٸلۋگە تيٸس.

سول ارقىلى بٸر جىلدا ٶندٸرٸلەتٸن مۇناي كٶلەمٸن 15 ميلليون تونناعا ارتتىرۋعا بولادى. نەتيجەسٸندە جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, وتاندىق قىزمەت كٶرسەتۋ كومپانييالارى مەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن مول مٷمكٸندٸكتەر تۋادى.  

ۆ فەۆرالە نا ۆسترەچە س رۋكوۆودستۆوم كومپانيي-كونتسەسسيونەروۆ يا دال پورۋچەنيە ۋتۆەرديت پلان پولنوماسشتابنوگو وسۆوەنييا كاشاگانا دو كونتسا 2021 گودا.

پروشۋ پراۆيتەلستۆو دەرجات داننىي ۆوپروس نا كونترولە ي نە دوپۋستيت زاتياگيۆانييا سروكوۆ.

بولشيە وجيدانييا پو رازۆيتييۋ ەكونوميكي وبلاستي سۆيازانى س نەفتەگازوحيميەي. زدەس مى سيلنو وتستاەم.  

ا ۆەد داننايا وتراسل – ەتو وسنوۆا بۋدۋششەي ەكونوميكي رەگيونا ي ۆسەي سترانى.

ۆمەستە س تەم, ەففەكتيۆنوست سەز «ناتسيونالنىي يندۋستريالنىي نەفتەحيميچەسكيي تەحنوپارك» ۆىزىۆاەت منوگو ۆوپروسوۆ.

سترويتەلستۆو ينفراسترۋكتۋرى سەز نە زاۆەرشەنو. س 2015 گودا نا رازۆيتيە سەز ۆىدەلەنو 162 ميللياردا تەنگە, ودناكو, زاپۋششەن ۆسەگو ودين پروەكت!

كرۋپنىە پروەكتى پو پرويزۆودستۆۋ پوليپروپيلەنا ي پوليەتيلەنا دو سيح پور نە رەاليزوۆانى, پوتومۋ چتو نە نايدەنى ينۆەستورى ي نە وپرەدەلەنى رىنكي سبىتا.

پراۆيتەلستۆو ي فوند «سامرۋك-كازىنا» دولجنى ۋسكوريت رەاليزاتسييۋ ەتيح پروەكتوۆ.

الماسادام مايدانوۆيچ, پروشۋ ۆاس راسسماتريۆات پروەكتى ۆ سفەرە نەفتەگازوحيميي كاك پريوريتەتنىە ۆ رابوتە فوندا. ۆوزميتە ۆسيۋ رابوتۋ پو داننومۋ ناپراۆلەنييۋ نا وسوبىي كونترول.

ەكٸنشٸ. اۆتوجولداردى دامىتۋ.

ايماقتاعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 85 پايىزى جەنە وبلىستىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 61 پايىزىنىڭ احۋالى ورتاشا نەمەسە جامان ەمەس دەۋگە بولادى. بٸراق, بۇل – ورتاشا رەسپۋبليكالىق كٶرسەتكٸشتەن تٶمەن. ساپالى جول – قاۋٸپسٸزدٸك كەپٸلٸ. 

وبلىستا جول اپاتىنىڭ جيٸلەپ كەتۋٸ بەرٸمٸزدٸ, ەڭ الدىمەن, جەرگٸلٸكتٸ ازاماتتاردى الاڭداتادى. بىلتىر ٶڭٸردە 232 جول-كٶلٸك وقيعاسى بولدى. سونىڭ سالدارىنان 69 ادام, سونىڭ ٸشٸندە 6 بالا قايتىس بولدى. مۇنداي احۋال جىل سايىن قايتالانۋدا. ەسٸرەسە, «ورال-اتىراۋ» تاس جولىنا باسا نازار اۋدارعان جٶن.    

ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇل جول ادام ٶمٸرٸنە ٷنەمٸ قاۋٸپ تٶندٸرٸپ وتىر. بيىلعى ەكٸ اي ٸشٸندە وسى جولدىڭ بويىندا 7 جول-كٶلٸك وقيعاسى بولىپ, 17 ادام قازاعا ۇشىرادى. سونداي-اق, 15 ادام زارداپ شەكتٸ. بٸر عانا جول اپاتىنان 15 بالا جەتٸم قالدى. بۇنداي جاعدايعا جول بەرمەۋٸمٸز كەرەك. ٷكٸمەت پەن ٶڭٸردەگٸ ەكٸمدٸكتەردٸڭ مٸندەتٸ – جول قاۋٸپسٸزدٸگٸن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ.

«ورال-اتىراۋ» تاس جولىنىڭ ايماق ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزى زور. بارلىق جولاۋشى جەنە جٷك تاسىمالى وسى جول ارقىلى ٶتەدٸ. اۆتوجولدىڭ بويىندا كٶلٸك تۇراعى جوقتىڭ قاسى. شىن مەنٸندە, جولدىڭ ساپاسى كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ. 

رومان ۆاسيلەۆيچ, يا زنايۋ, چتو اكيمات زاپراشيۆاەت وكولو 12 ميللياردوۆ تەنگە نا رازۆيتيە اۆتوموبيلنىح دوروگ.

سۋمما نەمالەنكايا, پروشۋ دەتالنو پروسچيتات رەالنۋيۋ پوترەبنوست ي رەشيت ۆوپروس س فينانسيروۆانيەم.

تاعى دا قايتالاپ ايتامىن: ٷكٸمەت پەن وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸ 2025  جىلعا دەيٸن جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردەگٸ جولداردىڭ 95 پايىزىن جٶندەپ, رەتكە كەلتٸرۋگە تيٸس. 2019 جىلدان باستاپ بٷكٸل ەلٸمٸز بويىنشا وسى ماقساتقا جىل سايىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 50 ميلليارد تەڭگە بٶلٸنۋدە.  جول قۇرىلىسىنا جەنە ونى جٶندەۋگە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن دە قارجى جۇمسالادى. نەتيجە جوق دەپ ايتۋعا بولادى. جٶندەلگەن جولدىڭ كٶبٸ بٸر جىل ٶتپەي جارامسىز بولىپ قالادى. مۇنى اشىق ايتۋ كەرەك.

مەردٸگەرلەر ٶزدەرٸنٸڭ كەپٸلدٸ مٸندەتتەمەلەرٸن قالاي ورىنداپ جاتىر? جالپى, وسى جۇمىسقا ۇزاق جىلدار بويى تەك بەلگٸلٸ بٸر مەردٸگەرلەر عانا قاتىسادى. بۇل سۇراققا ٷكٸمەت جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك. مەملەكەتتٸڭ تاپسىرىسىن ورىندايمىن دەپ كەلگەن كەز كەلگەن مەردٸگەردٸڭ باستى مٸندەتٸ – ساپالى جۇمىس. سوندىقتان, ولارعا قويىلاتىن تالاپ تا قاتاڭ بولۋعا تيٸس. 

ال, جالپى ەلٸمٸزدەگٸ جولداردىڭ جاي-كٷيٸنە كەلسەك, «نۇر-سۇلتان – الماتى» اۆتوجولىن جٶندەۋ جۇمىستارى ەلٸ كٷنگە دەيٸن اياقتالماعان. بۇل جول ەلوردامىزدى 8 ميلليوننان استام تۇرعىنى بار وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەرمەن بايلانىستىرادى. جۇمىس قارقىنىن كٷشەيتٸپ, وسى جولدى 2023 جىلى پايدالانۋعا بەرۋدٸ تاپسىرامىن.

شىن مەنٸندە, جول سالۋ جەنە ونى جٶندەۋ جۇمىستارى ساپاسىز اتقارىلىپ جاتقانىن مويىنداعان جٶن.

پو موەمۋ پورۋچەنييۋ پراۆيتەلستۆوم ي ادمينيستراتسيەي پرەزيدەنتا پرينياتى كادروۆىە رەشەنييا ۆ وتنوشەنيي ليتس, دوپۋستيۆشيح سەرەزنىە پروماحي ۆ رابوتە, كاسايۋششەيسيا كاچەستۆا دوروگ. ەتا رابوتا دولجنا بىت نا پوستوياننوم كونترولە پراۆيتەلستۆا ي اكيموۆ.  

ترەبۋەتسيا دەتالنو رازوبراتسيا س پروبلەمامي ي ۋپۋششەنييامي نا مەستنوم ۋروۆنە ي, ۆ سلۋچاە نەوبحوديموستي, ناكازات سووتۆەتستۆۋيۋششيح چينوۆنيكوۆ. بەز ەتوگو پولوجيتەلنوگو رەزۋلتاتا دوبيتسيا نەۆوزموجنو. 

نەوبحوديمو پرينيات كومپلەكس مەر پو ۋسيلەنييۋ كونتروليا زا نەۋكوسنيتەلنىم سوبليۋدەنيەم ستاندارتوۆ ۆ سفەرە سترويتەلستۆا دوروگ.

تاكجە پروشۋ پراۆيتەلستۆو ۆنەستي پرەدلوجەنييا پو ماكسيمالنومۋ يسپولزوۆانييۋ ترانسپورتنوگو ي ترانزيتنوگو پوتەنتسيالا سترانى.

وني دولجنى كاساتسيا نە تولكو ۆوپروسوۆ سترويتەلستۆا ي ەكسپلۋاتاتسيي دوروگ.

پرەدستويت رەشيت ۆەس كومپلەكس پروبلەم, ۆ چاستنوستي, ەتو پەرەگوۆورنايا رابوتا س ينوستراننىمي پارتنەرامي, ۆوپروسى بىستروگو پروحوجدەنييا گرانيتس, ۆۆەدەنيە پلاتى زا يسپولزوۆانيە دوروگ.

كونكۋرەنتسييا ناراستاەت, ستويات نا مەستە نەلزيا!

وتدەلنىم ۆوپروسوم ياۆلياەتسيا گراموتنوە ۆىسترايۆانيە اۆتوموبيلنىح پوتوكوۆ ۆنۋتري گورودوۆ.

ۆ ەتوي سۆيازي پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي اكيمام رەشيت ۆوپروس يسپولزوۆانييا سپەتسيالنو ۆىدەلەننىح اۆتوبۋسنىح پولوس ۆنە چاسوۆ پيك ي ۆ ۆىحودنىە دني.

پودوبنايا پراكتيكا راسپروسترانەنا ۆ موسكۆە, ستامبۋلە ي پاريجە.

ۆ گوروداح سلەدۋەت سوزدات ەدينىە تسەنترى ۋپراۆلەنييا ترانسپورتنىم دۆيجەنيەم.

ۆ زاداچي تسەنتروۆ بۋدەت ۆحوديت كوورديناتسييا رابوتى ۋپولنوموچەننىح ورگانوۆ ۆ ەتوي سفەرە, ا تاكجە راسسموترەنيە جالوب ي پرەدلوجەنيي گراجدان, ناپريمەر, پو ۆوپروسام وتسۋتستۆييا دوروجنىح زناكوۆ, نەرابوتايۋششيح سۆەتوفوروۆ ي تاك دالەە.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيمامي رەگيونوۆ پرينيات مەرى پو سوزدانييۋ تاكيح تسەنتروۆ ۆ رەگيوناح.

ٷشٸنشٸ.  جۇمىسپەن قامتۋ.

قازٸرگٸ تاڭدا اتىراۋ وبلىسىنداعى تۇرمىس دەڭگەيٸ ەلٸمٸزدٸڭ ٶزگە ٶڭٸرلەرٸنە قاراعاندا جوعارى. ورتاشا جالاقى 358 مىڭ تەڭگە, بۇل – جالپى رەسپۋبليكالىق كٶرسەتكٸشتەن 1,6 ەسە جوعارى (قازاقستان بويىنشا 222,9 مىڭ تەڭگە).

دەگەنمەن, مۇندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان «بولاشاقتا كەڭەيۋ جوباسى» جاقىندا اياقتالادى. الداعى ٷش جىلدا 55 مىڭ ادام جۇمىستان بوسايدى. وبلىس ەكٸمٸ ونىڭ 31 مىڭىن ەڭبەكپەن قامتۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل اتىراۋ وبلىسىنىڭ عانا مٸندەتٸ ەمەس ەكەنٸن ەسكە سالامىن.  

جوبا اياسىندا ۆاحتالىق تەسٸلمەن ٶزگە ايماقتاردىڭ تۇرعىندارى دا جۇمىس ٸستەپ جٷر.  ٷكٸمەتكە جۇمىستان بوساتىلاتىن بارلىق جۇمىسشىلاردى بٸرتٸندەپ ەڭبەكپەن قامتۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋدى تاپسىرامىن.

تٶرتٸنشٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن نىعايتۋ.

كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ قايتادان ٶرشٸپ, ەپيدەميولوگييالىق احۋال كٷردەلەنٸپ بارادى. بۇل رەتتە, ايماقتىڭ ەرەكشەلٸگٸن ەسكەرٸپ, ەڭبەك ۇجىمدارىنداعى احۋالعا ايرىقشا نازار اۋدارۋ كەرەك. وبلىس كەسٸپورىندارىندا اپتا سايىن ٸندەت وشاعى پايدا بولۋدا. وبلىس ەكٸمٸنە ٸرٸ ٶندٸرٸستٸك كەسٸپورىن باسشىلارىمەن بٸرلەسٸپ, ٸندەتتٸڭ الدىن-الۋ جەنە ونىمەن كٷرەس شارالارىن ۋاقتىلى قابىلداۋدى تاپسىرامىن. ۆاحتالىق تەسٸلمەن ٸستەيتٸن جۇمىسشىلاردىڭ دەنساۋلىعىن مۇقييات قاداعالاۋ قاجەت.  

ٸندەتتٸڭ جاڭا تولقىنى كەلگەننەن بەرٸ جاعدايى اۋىر جەنە ٶتە اۋىر ناۋقاستار كٶبەيۋدە. ولاردىڭ سانى سوڭعى بٸر ايدا ەكٸ ەسەگە ارتتى.  ال, ەمدەۋ مەكەمەلەرٸندە قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەك پەن قۇرال جابدىقتار ەلٸ دە جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸ انىقتالىپ وتىر. بۇل احۋال ادام ٶلٸمٸنٸڭ كٷرت ٶسۋٸنە ەكەپ سوقتىرۋى مٷمكٸن.

بٸلٸكتٸ مامانداردىڭ تاپشىلىعى دا جاعدايدى ۋشىقتىرىپ وتىر. وبلىستا 207 دەرٸگەر جەتٸسپەيدٸ. سونىڭ ٸشٸندە, اۋىلدىق جەرلەرگە
52 دەرٸگەر قاجەت.  

وبلىس ەكٸمٸنە ەمدەۋ مەكەمەلەرٸن دەرٸ-دەرمەكپەن جەنە مەديتسينالىق قۇرالمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ جەكە باقىلاۋعا الۋدى تاپسىرامىن. سونىمەن قاتار, انەستەزيولوگييا جەنە جان ساقتاۋ بٶلٸمدەرٸن تولىق جابدىقتاۋدى, دەرٸگەرلەر تاپشىلىعى مەسەلەسٸن شەشۋ مٸندەتٸن جٷكتەيمٸن.     

رەسەيمەن شەكارادا اۆتوكٶلٸكپەن ٶتەتٸن بەكەتتٸڭ بولۋى ٶڭٸردٸڭ ەپيدەميولوگييالىق احۋالىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزۋدە. اۆتوكٶلٸكتەر ٶتەتٸن شەكارا بەكەتٸندە جاۋاپتى مەكەمەلەردٸڭ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ٷكٸمەتكە ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ, جۇرت  شەكارادان اۆتوكٶلٸكپەن ٶتەتٸن ورىندارعا قاتاڭ سانيتارلىق-كارانتيندٸك باقىلاۋ ورناتۋدى تاپسىرامىن. 

ٸسساپارعا شىعاتىن سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق سالا ماماندارىنىڭ قىزمەتٸنە بارلىق جاعدايدى جاساۋدى جٷكتەيمٸن. قازٸرگٸ تاڭدا ەرتٷرلٸ شتامدار پايدا بولىپ, كەسەلمەن كٷرەس قيىنداي تٷستٸ.  ٶكٸنٸشكە قاراي, قاۋٸپتٸ دەرتتٸڭ كەسٸرٸنەن ۇلتقا بەرەرٸ كٶپ تانىمال تۇلعالاردان دا ايىرىلىپ قالىپ جاتىرمىز. بۇل – بٷكٸل ەلٸمٸز ٷشٸن ورنى تولماس قايعى. مەملەكەت ٷشٸن ەر ادامنىڭ ٶمٸرٸ قىمبات. سوندىقتان, بارشا جۇرتتى جاۋاپكەرشٸلٸك تانىتۋعا, ساق بولۋعا شاقىرامىن.

كوروناۆيرۋستى جەڭۋدٸڭ ەڭ تيٸمدٸ جولى – ۆاكتسينا سالۋ ەكەنٸن ٷنەمٸ ايتىپ كەلەمٸن. بٸز قازٸر حالىقتىڭ جاپپاي ۆاكتسينا الۋىن ۇيىمداستىرۋىمىز قاجەت. بۇل جۇمىستا ٸرٸ كەسٸپورىندار باستى نازاردا بولۋعا تيٸس. مۇناي كومپانييالارى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ اراسىندا تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە ايرىقشا مەن بەرٸڭٸزدەر.

تاعى بٸر مەسەلە – ٶڭٸردەگٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى ەسكٸرگەن. ٷكٸمەت ەكٸمدٸكپەن بٸرلەسٸپ, كٶپبەيٸندٸ اۋرۋحانا, پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىن جەنە زاماناۋي قالالىق ەمحانالار سالۋ مەسەلەسٸن شەشۋٸ كەرەك.

ايرىقشا كٷتٸمگە مۇقتاج بالالارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرىپ, مەديتسينالىق كٶمەك بەرۋ ٷشٸن مامانداندىرىلعان ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن سالۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدى تاپسىرامىن. مەكتەپ تٷلەكتەرٸ دەرٸگەر ماماندىعى بويىنشا بٸلٸم الۋى ٷشٸن گرانت سانىن كٶبەيتۋ قاجەت. سونىمەن بٸرگە, ٶڭٸردە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە قولايلى جاعداي جاساۋ كەرەك.    

ۋسپەشنوە رازۆيتيە وبلاستي نەۆوزموجنو بەز رەشەنييا ەتوگو ۆوپروسا.

رەگيون دولجەن بىت نادەجنو ي ۆ پولنوي مەرە وبەسپەچەن ەلەكتروەنەرگيەي.

پوكا ۆ داننوم ناپراۆلەنيي ەست پروبلەمى.

اۆاريينىە سبوي ۆ ەنەرگەتيچەسكيح سەتياح پريۆەلي ك وستانوۆكە اتىراۋسكوگو نەفتەپەرەراباتىۆايۋششەگو زاۆودا.

ۆ سۆويۋ وچەرەد, ەتو پوۆلييالو نا ۋحۋدشەنيە سيتۋاتسيي نا رىنكە گسم.

پو موەمۋ پورۋچەنييۋ رازراباتىۆاەتسيا سحەما ۋسيلەنييا ترانزيتنىح سۆيازەي مەجدۋ زاپادنىمي وبلاستيامي سترانى ي يح وبەدينەنييا س  ەدينوي ەنەرگوسيستەموي كازاحستانا.

ۆ تسەلوم, پراۆيتەلستۆۋ ترەبۋەتسيا پرينيات كومپلەكس مەر پو پوۆىشەنييۋ نادەجنوستي فۋنكتسيونيروۆانييا ەلەكتريچەسكوي سەتي زاپادنوگو رەگيونا.

التىنشى. ٶڭٸردٸ سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ.

سۋ – ايماقتىڭ ورنىقتى دامۋى ٷشٸن قاجەتتٸ باستى رەسۋرستىڭ بٸرٸ.  الايدا, جايىق ٶزەنٸ قاتتى تارتىلىپ, ونىڭ ەكولوگييالىق احۋالى كٷننەن كٷنگە ناشارلاپ بارادى. بۇل مەسەلە ونسىز دا اۋىز سۋعا مۇقتاج بولىپ وتىرعان جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردى تولعاندىرىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن ٶندٸرۋشٸلەر دە ٷلكەن قيىندىقتارعا تاپ بولىپ جاتىر. 

بٸز جايىق ٶزەنٸ اڭعارىنىڭ ەكوجٷيەسٸن ساقتاۋ جٶنٸندە 2024 جىلعا دەيٸنگٸ قازاقستان-رەسەي ىنتىماقتاستىعى تۋرالى باعدارلاما قابىلدادىق. ٷكٸمەت وسى باعدارلامادا كٶزدەلگەن ٸس-شارالاردى ۋاقتىلى قارجىلاندىرۋى كەرەك. سونىمەن بٸرگە, رەسەي جاعىمەن بٸرلەسٸپ, جەدەل شارالار قابىلداۋى قاجەت.     

سەگودنيا چاست ناسەلەنييا وبلاستي ي رياد كرۋپنىح نەفتەدوبىۆايۋششيح پرەدپريياتيي رەگيونا پوترەبليايۋت ۆودۋ يز ماگيسترالنوگو ۆودوۆودا «استراحان – مانگىشلاك».

ەگو پروتياجەننوست سوستاۆلياەت بولەە 1 تىسياچي كيلومەتروۆ, ا يزنوشەننوست نا سەگودنيا دوستيگلا ۋروۆنيا 80%.

ۆ ەتوي سۆيازي ۆوزنيكاەت ۆىسوكايا ۆەروياتنوست وگرانيچەنييا پوداچي ۆودى نە تولكو ۆ اتىراۋسكوي, نو ي ۆ مانگيستاۋسكوي وبلاستي, كوتورايا تاكجە پيتاەتسيا وت داننوگو ۆودوۆودا.

ەتو زاستارەلىي ۆوپروس, كوتورىي ۆولنۋەت ۆسەح جيتەلەي. پريشلو ۆرەميا ەگو رەشيت.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي فوندۋ «سامرۋك-كازىنا» وبەسپەچيت رەكونسترۋكتسييۋ ي مودەرنيزاتسييۋ ۆودوۆودا «استراحان – مانگىشلاك».

دو سيح پور نە رەشەنا ي پروبلەما س وبەسپەچەنيەم دوستۋپا ك كاچەستۆەننوي پيتەۆوي ۆودە ۆ سەلسكوي مەستنوستي.

ۆ وبلاستي – 30 سەل يلي 20% وت وبششەگو كوليچەستۆا سەلسكيح ناسەلەننىح پۋنكتوۆ نە وبەسپەچەنى پيتەۆوي ۆودوي سووتۆەتستۆۋيۋششەگو كاچەستۆا ي ۆ پولنوم وبەمە.

ۆ تەكۋششەم گودۋ پلانيرۋەتسيا وبەسپەچيت پيتەۆوي ۆودوي تولكو 7 سەل. ەتو وچەن نيزكيە تەمپى.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيماتوم رەگيونا زا دۆا گودا پولنوستيۋ رەشيت داننىي ۆوپروس.

سەدموە. حوروشو يزۆەستنو, چتو كاچەستۆو جيزني ي زدوروۆە ناسەلەنييا زاۆيسيت وت سوستويانييا ەكولوگيي ۆ رەگيونە.

ۆاجنەيشەي زاداچەي پراۆيتەلستۆا ي اكيماتا وبلاستي ياۆلياەتسيا كاردينالنوە سنيجەنيە ۆىبروسوۆ ۆرەدنىح ۆەششەستۆ وت كرۋپنىح پرومىشلەننىح پرەدپريياتيي.

اتىراۋ ستابيلنو ۆحوديت ۆ پەرەچەن گورودوۆ كازاحستانا س ۆىسوكيم ۋروۆنەم زاگريازنەننوستي ۆوزدۋحا.

ۆ 2020 گودۋ ۆ گورودە زافيكسيروۆانو 160 سلۋچاەۆ زاگريازنەنييا ۆوزدۋحا, پرەۆىشايۋششيە نورماتيۆنىە پوكازاتەلي.

بٸز وزىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتٸن جاڭا ەكولوگييالىق كودەكس قابىلدادىق. ەكولوگييالىق تيٸمدٸلٸكتٸ ارتتىراتىن باعدارلامالاردى قولعا العان كەسٸپورىندار قالدىق شىعارعانى ٷشٸن تٶلەنەتٸن اقىدان بوساتىلادى. بۇل سالاداعى قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييانىڭ ەڭ تاڭداۋلىسى مۇناي-گاز كەسٸپورىندارىنا ەنگٸزٸلۋٸ كەرەك. ٷكٸمەت ٶڭٸردەگٸ قوعامدىق ۇيىمدارمەن بٸرلەسٸپ, بۇل مەسەلەنٸ مۇقييات باقىلاۋعا السىن.

ەكولوگيچەسكايا سيتۋاتسييا گورودا تاكجە ۋسۋگۋبلياەتسيا نەپوسرەدستۆەننوي بليزوستيۋ پولەي يسپارەنييا «تۋحلايا بالكا».

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ, فوندۋ «سامرۋك-كازىنا» ي اكيماتۋ وبلاستي پولنوستيۋ زاۆەرشيت رەكۋلتيۆاتسييۋ پولەي يسپارەنييا, ا تاكجە سترويتەلستۆو كاناليزاتسيوننو-وچيستنىح سوورۋجەنيي ۆ گورودە ۆ 2023 گودۋ.

دالەە. 75% پوليگونوۆ تۆەردىح بىتوۆىح وتحودوۆ ۆ رەگيونە نە سووتۆەتستۆۋيۋت ەكولوگيچەسكيم ترەبوۆانييام.

دليا رەشەنييا داننوي پروبلەمى نۋجنو اكتيۆنەە پريمەنيات مەحانيزمى گوسۋدارستۆەننو-چاستنوگو پارتنەرستۆا.

پوۆتوريۋس, زاكونوداتەلنىە ي رەگۋلياتورنىە مەحانيزمى ۋجە پرينياتى. دەلو زا پراكتيچەسكوي رابوتوي اكيماتا.

ۆ كومپلەكسنىي مونيتورينگ زا ەكولوگيچەسكوي سيتۋاتسيەي ۆ رەگيونە سلەدۋەت اكتيۆنەە ۆوۆلەكات نەپراۆيتەلستۆەننىي سەكتور ي وتراسلەۆىە نپو.

قۇرمەتتٸ كەڭەسكە قاتىسۋشىلار!

اتىراۋ ٶڭٸرٸندە قاستەرلٸ ەرٸ تاريحي ورىندار كٶپ. سونىڭ بٸرٸ – ەجەلگٸ سارايشىق قالاسى بوي كٶتەرگەن جەر. التىن وردا زامانىندا ماڭىزدى رٶل اتقارعان شاھاردىڭ قازاقستان اۋماعىندا ورنالاسۋى تەگٸن ەمەس. بۇل تٶل تاريحىمىزدىڭ تامىرى تەرەڭ ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.

بٸزدٸڭ بابالارىمىز قالا سالىپ, جاڭا مەدەنيەتكە جول اشقان. ەيگٸلٸ سارايشىق – سونىڭ ايقىن دەلەلٸ. مۇندا التىن وردا دەۋٸرٸنٸڭ حاندارى جەنە قازاقتىڭ ۇلى حانى قاسىم حان جەرلەنگەنٸ بەلگٸلٸ. جالپى, ۇلان-بايتاق جەرٸمٸزدەگٸ كٶنە شاھارلاردى, مەملەكەتتٸگٸمٸزدٸڭ تاريحىندا ايرىقشا ورنى بار التىن وردانى جان-جاقتى زەرتتەپ, عىلىمي اقپاراتتىق جۇمىستاردى جٷيەلٸ جٷرگٸزۋ كەرەك. سول ارقىلى ەلدٸك شەجٸرەمٸزدٸ كەڭٸنەن تانىتا الامىز. وسىنى جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سٸڭٸرۋٸمٸز كەرەك. 

سارايشىقتىڭ ماڭىزدىلىعى مەن تانىمالدىعىنnارتتىرۋ ٷشٸن زاماناۋي تۋريزم ينفراقۇرىلىمى قاجەت. ەكٸمدٸك ٷكٸمەتتەن ۆيزيت-ورتالىق قۇرىلىسىنا قاراجات سۇراعان ەكەن. بٸراق, كەلٸسٸمٸن ەلٸ الماعان. ٷكٸمەتكە وسى مەسەلەنٸ دەرەۋ شەشۋدٸ تاپسىرامىن.

ال, ەندٸ جيىندى قورىتىندىلايىق.

جالپى, ٶڭٸردٸڭ دامۋ بارىسىن جەنە بارلىق مەسەلەلەردٸڭ ۋاقتىلى شەشٸلۋٸن ٶزٸم تٸكەلەي باقىلاۋدا ۇستايمىن.

مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا اتىراۋ وبلىسىنىڭ 2025  جىلعا دەيٸنگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى كەشەندٸ جوسپاردىڭ جوباسى دايىندالدى.  سوعان سەيكەس 23 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 37 جاڭا مەكتەپ سالىنادى. سونىڭ ارقاسىندا ٷش اۋىسىمدا وقىتۋ جەنە مەكتەپتەردەگٸ ورىن تاپشىلىعى مەسەلەسٸن تولىق شەشەمٸز.

جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندارعا ساپالى مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن بٸرقاتار نىساننىڭ قۇرىلىسى باستالادى. اتاپ ايتقاندا, كٶپبەيٸندٸ اۋرۋحانا, ەكٸ ەمحانا, پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى, اتىراۋ قالاسىنداعى ونكولوگييالىق ديسپانسەر جانىنان راديولوگييالىق كورپۋس, سونداي-اق اۋىلدىق جەرلەردە العاشقى دەرٸگەرلٸك-سانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتەتٸن 9 نىسان بوي كٶتەرەدٸ.  

مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالار ٷشٸن وڭالتۋ ورتالىعى سالىنادى. بۇدان بٶلەك, 3,5 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلەدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە 25 مىڭ اتىراۋلىق وتباسى جاڭا باسپاناعا يە بولادى.

جالپى, كەشەندٸ جوسپاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋى ٶنەركەسٸپتٸ, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن, تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا, ەنەرگەتيكا جەنە ەكولوگييا سالاسىنداعى ايماقتا قوردالانعان مەسەلەلەردٸ شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 

ونى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن 9 تريلليون تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسييا تارتىلماق, كٶبٸ – جەكە ينۆەستيتسييا. سونىمەن قاتار, جوسپارعا سەيكەس بيۋدجەتتەن 800 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات بٶلۋ كٶزدەلٸپ وتىر. سونىڭ 700 ميللياردقا جۋىعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراستىرىلادى. 

مەسەلە – بٶلٸنگەن قاراجاتتى تيٸمدٸ جۇمساۋدا. بۇل – ٷكٸمەتتٸڭ جەنە ەكٸمدٸكتٸڭ باستى جۇمىستارىنىڭ بٸرٸ.  ٷكٸمەتكە بٷگٸنگٸ جيىننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا  جوسپاردى تولىقتىرىپ, 1 ايدىڭ ٸشٸندە بەكٸتۋدٸ تاپسىرامىن.

باستى ماقسات – حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جەنە ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ.

بۇل جوسپار بٸزدٸڭ ۇدايى باقىلاۋىمىزدا بولادى.  وسىمەن, بٷگٸنگٸ كەڭەستٸڭ جۇمىسىن اياقتايمىز.

امان-ساۋ بولىڭىزدار!