مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «ەل بٸرلٸگٸ – جاڭارعان قازاقستاننىڭ تٸرەگٸ» اتتى XXXI سەسسيياسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسىپ, ٶز سٶزٸندە اسسامبلەيا سەسسيياسىن قازاقستان حالقىنىڭ بٸرلٸگٸ كٷنٸ قارساڭىندا ٶتكٸزۋ يگٸ دەستٷرگە اينالعانىن جەنە مۇنىڭ زور سيمۆولدىق مەنٸ بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
«بٸرلٸك, تاتۋلىق جەنە بەيبٸتشٸلٸك – بٸزدٸڭ مىزعىماس قۇندىلىقتارىمىز. ونىڭ ايرىقشا ماڭىزدى ەكەنٸن قاڭتار وقيعالارى كەزٸندە ايقىن سەزٸندٸك. قازٸر قاتەرلٸ كٷندەر ارتتا قالدى. سول كەزدە قانداي قاۋٸپپەن بەتپە-بەت كەلگەنٸمٸزدٸ ۋاقىت ٶتكەن سايىن ۇعىنا تٷسەمٸز. شىن مەنٸندە, بٸز مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ جوعالتىپ الا جازدادىق. حالقىمىز قاڭتار قاسٸرەتٸنەن ساباق الا بٸلۋٸ كەرەك. ەندٸ ونداي جاعداي قايتالانباۋى ٷشٸن قولدان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاساۋعا تيٸسپٸز», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى جاڭا سىن-قاتەرلەردىڭ تۋىنداۋىنا ىقپال ەتەتٸن گەوساياسي احۋالدىڭ ۋشىعىپ تۇرعانىنا توقتالدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي جاعدايدا ەلٸمٸزدٸڭ ازاماتتىق بٸرەگەيلٸگٸن نىعايتىپ, وتانشىلدىق رۋحتى كٶتەرۋگە باسا مەن بەرۋ كەرەك.
«بٸرلٸگٸمٸز – ەرالۋاندىقتا» دەگەن باستى قاعيداتىمىز ەشقاشان ٶزگەرمەيدٸ. بٸز جاس ۇرپاقتى ناعىز وتانشىل ازامات ەتٸپ تەربيەلەۋٸمٸز كەرەك. وسى رەتتە ساياسي جەنە قوعامدىق پليۋراليزمنٸڭ راديكالدى سيپات الۋىنا جول بەرٸلمەيدٸ. ەسٸرەسە, ازاماتتاردى كەمسٸتۋگە, ولاردىڭ ارى مەن نامىسىن تاپتاۋعا بولمايدى», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, اسسامبلەيا قۇرىلعان ۋاقىتتان بەرٸ ازاماتتىق بٸرلٸكتٸ نىعايتۋعا ەلەۋلٸ ەڭبەك سٸڭٸردٸ.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جاڭا جاعدايدا بٸزدٸڭ بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸم جٶنٸندەگٸ ساياساتىمىزدىڭ بەرٸك ەرٸ ينستيتۋتسيونالدى تٸرەگٸ قىزمەتٸن اتقاراتىنىنا سەنٸمدٸمٸن. بٷگٸنگٸ سەسسييانىڭ مٸندەتٸ – اسسامبلەيانىڭ ساياسي جٷيەنٸ رەفورمالاۋ ٸسٸندەگٸ ورنى مەن رٶلٸن انىقتاۋ, ونى ەرٸ قاراي دامىتۋدىڭ باعىتىن بەلگٸلەۋ. «بٸز ەرتٷرلٸمٸز – بٸز تەڭبٸز» قاعيداتى ساياسي جاڭعىرۋدىڭ ٸرگەلٸ كومپونەنتٸ دەگەن پٸكٸردٸ ۇستانامىز», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قىزمەتٸنٸڭ ٷش نەگٸزقۇراۋشى باسىمدىعىن ايقىنداپ بەردٸ. بٸرٸنشٸسٸ – ساياسي رەفورمالاردى جٷزەگە اسىرۋ ٸسٸندەگٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەجٸلٸستەگٸ كۆوتاسىنىڭ جويىلۋى دەموكراتييالىق سايلاۋ ستاندارتتارىنىڭ ساقتالۋىنا قاتىستى بٸرقاتار مەسەلەنٸڭ كٷن تەرتٸبٸنەن الىنۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. وسى رەتتە اسسامبلەيادان ۇسىنىلعان سەناتورلار جالپىۇلتتىق ينتەگراتسييا مەن ەتنومەدەني ەرالۋاندىلىق نەگٸزٸندە قازاقستانداعى ەتنيكالىق توپتاردىڭ بارلىق مٷددەسٸن تيٸمدٸ قاراستىراتىن بولادى. مۇنداي مودەل قازاقستاننىڭ پارلامەنتتٸك جٷيەسٸنٸڭ حالىقارالىق تەجٸريبەسٸ مەن ەرەكشەلٸگٸنە ساي كەلەدٸ», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنان سەنات دەپۋتاتتىعىنا ۇسىنىلاتىن ٷمٸتكەرلەردٸ تاڭداۋدىڭ تيٸمدٸ ەرٸ اشىق رەسٸمدەرٸن ەزٸرلەۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل مەسەلەنٸڭ بەرٸ «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» جاڭارتىلعان زاڭدا كٶرٸنٸس تابۋعا تيٸس.
«پارتييالىق جەنە سايلاۋ جٷيەلەرٸنٸڭ رەفورماسى بارلىق ازاماتتىڭ سايلاۋ ٷدەرٸستەرٸنە قاتىسۋى ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشادى. ٸس جٷزٸندە تۇتاس سايلاۋ لاندشافتىن قامتيتىن جاڭا پارتييالار پايدا بولادى دەپ بولجانۋدا. پارتييالىق تٸزٸم, سونداي-اق بٸرمانداتتى وكرۋگتار بويىنشا ٷمٸتكەرلەردٸ سايلاۋ قازاقستاننىڭ ەتنيكالىق ەرالۋاندىعىن شىنايى تٷردە كٶرسەتەدٸ. سونىمەن قاتار ەتنوسارالىق فاكتوردى ساياسيلاندىرۋعا جەنە بۇل تاقىرىپ بويىنشا ارانداتۋشىلىق سيپاتتاعى تالقىلاۋلارعا دا مٷلدە جول بەرۋگە بولمايدى», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت بۇل باعىتتا اسسامبلەيا تاراپىنان تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى كەڭ كٶلەمدە جٷرگٸزٸلۋٸ قاجەت دەپ سانايدى.
«ەلٸمٸزدە تۇراتىن بارلىق ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ جالپىازاماتتىق قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەۋٸ جەنە ٶزدەرٸن قازاقستانمەن بايلانىستىرۋى اسا ماڭىزدى. بۇل – تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى بٸزدٸڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸمٸز. ونى جان-جاقتى نىعايتۋعا مٸندەتتٸمٸز. پارتييالارعا داۋىس بەرگەندە جاڭا ساياسي جاعدايدا بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸمدٸ جەنە حالىقتىڭ بٸرلٸگٸن كٸم اسا ماڭىزدى دەپ ساناسا سوعان باسىمدىق بەرٸلەدٸ», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
اقپاراتتىق جۇمىستاردى كٷشەيتۋ جەنە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامداعى ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ ەكٸنشٸ باسىمدىق رەتٸندە اتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر ازاماتى جۇرتشىلىقتىڭ الدىنا شىققاندا ۇلتتىق مٷددە مەن قازاقستاندىق پاتريوتيزم قاعيداتتارىن باسشىلىققا الۋى كەرەك. بۇل – اسا ماڭىزدى.
«بولعان جەنە بولاتىن سىرتقى قاقتىعىستار ازاماتتارىمىزدىڭ اراسىندا ۇلتارالىق جانجال تۋدىرىپ, جٸككە بٶلٸنۋگە پايدالانىلماۋى كەرەك. وعان جول بەرۋگە بولمايدى. مۇنداي ارانداتۋشىلىقتار بولىپ جاتىر. ونى كٶرٸپ وتىرمىز. بٸراق ارانداتۋشىلار قايدا تۇرسا دا, قانداي قۇجاتتارمەن تۇلعاسىن جاسىرسا دا, قالاي قۇبىلسا دا بٸزدٸڭ بٸرلٸگٸمٸزگە نۇقسان كەلتٸرٸپ, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ دەربەس ساياسات جٷرگٸزۋ قۇقىعىن بۇزا المايدى. بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇتاستىق – باستى قۇندىلىعىمىز, ونسىز بولاشاق جوق ەكەنٸن بەرٸ ەستە ۇستاۋى كەرەك. بٸزدٸڭ قازاقستاننان باسقا وتانىمىز جوق, بولمايدى دا», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى بٸزدٸڭ الۋانتٷرلٸ مەدەنيەتٸمٸزدٸ تانىتاتىن بٸرەگەي اقپاراتتى كەڭٸنەن تاراتۋعا, اۋقىمى كەڭەيٸپ كەلە جاتقان قازاقتٸلدٸ اۋديتورييامەن تىعىز جۇمىس ٸستەۋگە شاقىردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستاننىڭ دامۋىنا ٶزگە ەتنوستاردىڭ قوسىپ جاتقان ٷلەسٸ تۋرالى مەملەكەتتٸك تٸلدە ايتۋ ٶتە ماڭىزدى. وسى باعىتتا جۇمىس ٸستەيتٸن باق-قا قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلەسٸ ايدا جاڭا ديالوگ الاڭى – «ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ» العاشقى وتىرىسى ٶتەتٸنٸن حابارلادى. بۇل جيىن ەلٸمٸزدٸ دامىتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تالقىلاۋ ٷشٸن قوعامدى جۇمىلدىرۋعا باعىتتالعان.
«بۇل جالپىۇلتتىق ديالوگتىڭ ەمبەباپ مودەلٸنە اينالادى. قۇرىلتايدىڭ قۇرامىنا دەپۋتاتتار, قحا مٷشەلەرٸ, ساراپشىلار مەن قۇقىق قورعاۋشىلار, بارلىق ٶڭٸردٸڭ, سونداي-اق ازاماتتىق اليانستىڭ, قوعامدىق كەڭەستەردٸڭ, بەيرەسمي ۇيىمداردىڭ, بيزنەس قاۋىمداستىقتار مەن ٶندٸرٸس سالاسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ كٸرەدٸ. اسسامبلەيا ۇلتتىق قۇرىلتايمەن بٸرلەسٸپ, تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸ كەرەك. سەبەبٸ, تٷپتەپ كەلگەندە, ەكەۋٸنٸڭ ماقساتى – ورتاق. اۋقىمدى ٶزگەرٸستەرگە جاستاردىڭ دا بەلسەنە قاتىسقانى ابزال. كەشە تۇڭعىش رەت قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جاستار سەسسيياسى ٶتتٸ. ونىڭ ۇسىنىمدارىن مۇقييات زەردەلەۋ قاجەت», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
ٷشٸنشٸ باسىمدىق – قۇقىق قورعاۋ قىزمەتٸن كٷشەيتۋ. وسى باعىتتا اسسامبلەيا مەدياتسيياعا نەگٸزدەلگەن كەسٸبي كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋشٸلەردٸڭ بٸرەگەي ينستيتۋتىن قالىپتاستىرۋعا كٸرٸستٸ.
«ەتنومەدياتسييا وقۋ ورتالىعىن قۇرۋ كەرەك. وندا تۇراقتى وقۋ كۋرستارىن ۇيىمداستىرىپ, اۋداندىق دەڭگەيدەگٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ دايارلىقتان ٶتۋگە تيٸس. اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ, بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸكتەرٸنە مەملەكەتتٸك باسقارۋ اكادەميياسىمەن, قحا حاتشىلىعىمەن جەنە باسقا دا ۋەكٸلەتتٸ ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, وسى مەسەلە جٶنٸندە جٷيەلٸ ۇسىنىستار ەنگٸزۋدٸ تاپسىرامىن», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستان قوعامنىڭ بارلىق سالاسى باتىل ٶزگەرٸستەر جولىنا تٷسكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى كونستيتۋتسيياعا ەلدٸڭ ساياسي جٷيەسٸن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتەتٸن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى باستاما كٶتەرٸلدٸ.
«بٸز جاڭا مەملەكەتتٸك مودەلگە, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىنىڭ جاڭا فورماتىنا كٶشەمٸز. بۇل ساپالى تٷردە ٶزگەرۋدٸ ەكٸنشٸ رەسپۋبليكا دەپ اتاۋعا بولادى. جۇمىس توبى اتا زاڭنىڭ 33 بابىنا تٷزەتۋلەر ەزٸرلەدٸ. بۇل – تۇتاس كونستيتۋتسييانىڭ ٷشتەن بٸر بٶلٸگٸ. وسى ٶزگەرٸستەردٸ ەنگٸزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ قاراۋىنا جٸبەرٸلدٸ, جاقىن ارادا شەشٸمٸن شىعارادى», – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ ەزٸرلەنگەن تٷزەتۋلەردٸڭ تاريحي ماڭىزى بار دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸن بٸلدٸرەدٸ.
«وسى رەفورمالار قولعا الىنعان كەزدە كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلەتٸن ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ جوباسىن پارلامەنت قارايدى دەپ ويلاعان ەدٸك. بۇل – قولدانىستاعى زاڭنامادا ورنىققان رەسٸمنٸڭ بٸرٸ. الايدا, الداعى اۋقىمدى ەرٸ ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر ەل بولاشاعىنا ايرىقشا ەسەر ەتەدٸ. سوندىقتان مەن اتا زاڭعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ جٶنٸندە رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋدٸ ۇسىنامىن. رەفەرەندۋم – اسا ماڭىزدى دەموكراتييالىق ينستيتۋت. الايدا قازاقستاندا ول سوڭعى رەت 1995 جىلى قازٸرگٸ قولدانىستاعى كونستيتۋتسييا بەكٸتٸلگەن كەزدە ٶتكٸزٸلدٸ. ودان كەيٸن «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭ قابىلداندى. بٸراق سودان بەرٸ كونستيتۋتسيياعا تٶرت رەت ٶزگەرتۋلەر ەنگٸزٸلگەنٸنە قاراماستان, ول ٸس جٷزٸندە قولدانىلعان جوق. كونستيتۋتسييانى جالپىحالىقتىق داۋىس بەرۋ ارقىلى ٶزگەرتۋ حالىق قالاۋىنىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ بولادى دەپ ەسەپتەيمٸن. رەفەرەندۋم ەربٸر ازاماتقا ەل تاعدىرىن شەشۋگە تٸكەلەي قاتىسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ جەنە جان-جاقتى دەموكراتييالاندىرۋ مەن جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى باعىتىمىزدى نىعايتادى», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت جاڭا قازاقستان دەگەنٸمٸز, شىن مەنٸندە, ەدٸلەتتٸ قازاقستان ەكەنٸنە تاعى دا توقتالدى.
«جاڭا قازاقستان – قارقىندى تٷردە ٶزگەرٸپ جاتقان ەلەمدە ۇلتتىق بٸرەگەيلٸگٸمٸزدٸ نىعايتۋدىڭ جولى. جاڭا قازاقستان ۇعىمىن سان-ساققا جٷگٸرتٸپ, بۇرمالاۋعا بولمايدى. ازاماتتاردىڭ بەرٸن ورتاق ٸسكە جۇمىلدىرمايىنشا, مەملەكەتتٸك اپپارات تا, قانداي دا بٸر ساياسي شەشٸمدەر مەن ەكونوميكالىق تەتٸكتەر دە ەلٸمٸزدٸ جاڭارتۋعا قاۋقارسىز. جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ ٷشٸن جەكە جەنە قوعامدىق قۇندىلىقتار جٷيەسٸن تولىعىمەن رەفورمالاۋ قاجەت. بٸز نەپوتيزم مەن پاتەرناليزمگە, سىبايلاس جەمقورلىق پەن كومپرادوريزمگە تٷبەگەيلٸ توسقاۋىل قويامىز. جاڭا قازاقستان ەدٸلدٸكتٸڭ تەرريتوريياسىنا اينالۋى كەرەك. ول ٷشٸن تەك زاڭنىڭ ەرٸپتەرٸن عانا ەمەس, رۋحىن دا ۇستانۋ قاجەت. زاڭدار - دوگما ەمەس, ول ازاماتتاردىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋ ٷشٸن جەتٸلدٸرٸلٸپ وتىرۋعا تيٸس. زاڭ, ەدٸلدٸك جەنە تەرتٸپ بٸزدٸڭ باقۋاتتى ٶمٸرٸمٸزدٸ ايقىندايتىن ناقتى فاكتورلارعا اينالادى», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ديالوگ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ جەنە قوعامدا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك پەن سەنٸمدٸ نىعايتۋ قاجەت ەكەنٸنە ارنايى توقتالدى. مۇنىڭ بەرٸ ەلدٸڭ جارقىن بولاشاعى مەن حالىقتىڭ ەل-اۋقاتى ٷشٸن قاجەت.
«بٸز كٶزقاراستارىمىز بەن نانىم-سەنٸمدەرٸمٸزدەگٸ ايىرماشىلىقتارعا قاراماستان, بٸر-بٸرٸمٸزدٸ تٷسٸنۋگە جەنە قۇرمەتتەۋگە تيٸسپٸز. بٸزدٸ بٸرٸكتٸرەتٸن, كٷشەيتەتٸن, ٷيلەستٸرەتٸن ورتاق قۇندىلىقتارعا ۇمتىلۋىمىز قاجەت. بٸزدٸڭ «ەرتٷرلٸ كٶزقاراس - بٸرتۇتاس ۇلت» دەگەن قاعيدامىز مىزعىمايدى. پاتريوتيزمنٸڭ جوعارى قۇندىلىقتارىن ۇلتارالىق ارتىقشىلىق سەزٸمٸمەن الماستىرۋعا, دوستىق پەن بٸرلٸكتٸڭ ورنىنا بٸر-بٸرٸنە دەگەن ٶشپەندٸلٸككە جول بەرٸلمەيدٸ», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى تٶزبەۋشٸلٸك پەن «ٶزٸمٸز جەنە ٶزگەلەر» دەپ بٶلٸنۋدٸڭ كەز كەلگەن كٶرٸنٸسٸنٸڭ قاتاڭ تٷردە جولىن كەسۋگە شاقىردى. قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقى ٶزٸنٸڭ بٸرلٸگٸن ساقتاۋعا, نىعايتۋعا تيٸس. تەك بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەر ارقىلى عانا جاڭا قازاقستاندى قۇرا الامىز دەپ ەسەپتەيدٸ.
«بٸز بارلىق جوسپارىمىزدى مٸندەتتٸ تٷردە جٷزەگە اسىرامىز. مەن بۇعان كەمٸل سەنەمٸن. بٸز ەكٸنشٸ رەسپۋبليكانى بٸرگە قۇرامىز, جاڭا قازاقستاندى بٸرگە ٶركەندەتەمٸز! ەر ازاماتقا بٸردەي مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەدٸل ەرٸ دامىعان مەملەكەت بولامىز! سٶز سوڭىندا سٸزدەردٸ الدا كەلە جاتقان قازاقستان حالقىنىڭ بٸرلٸگٸ كٷنٸمەن جەنە ورازا ايت مەرەكەسٸمەن قۇتتىقتايمىن!» – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سەسسييا بارىسىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ كافەدرا مەڭگەرۋشٸسٸ ناتاليا كالاشنيكوۆا, «قازاقستان كورەيلەرٸ قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بٸرلەستٸگٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ سەرگەي وگاي, «حالىقارالىق قازاق تٸلٸ قوعامى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ ماكسيم روجين, ساياسي شولۋشى نيكيتا شاتالوۆ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پرورەكتورى ديحان قامزابەكۇلى, «ازاتتىق رۋحى» اگەنتتٸگٸنٸڭ تٸلشٸسٸ نادەجدا پالينكا, «احىسكا» تٷرٸك ەتنومەدەني ورتالىعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ نۇر-سۇلتان قالالىق بٶلٸمٸنٸڭ تٶراعاسى ەسكەر پيريەۆ جەنە مۋزىكانت, بلوگەر الەكسەي لودوچنيكوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
