مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بەلارۋس پرەزيدەنتٸنٸڭ تٶراعالىعىمەن بەينەبايلانىس فورماتىندا ٶتكەن تمد مەملەكەتتەرٸ باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
جيىنعا ەزەربايجان, ارمەنييا, قىرعىزستان, رەسەي, تەجٸكستان, تٷرٸكمەنستان جەنە ٶزبەكستان ەلدەرٸنٸڭ باسشىلارى, سونداي-اق مولدوۆانىڭ پرەمەر-مينيسترٸ مەن تمد اتقارۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى – اتقارۋشى حاتشىسى سەرگەي لەبەدەۆ قاتىستى.
پرەزيدەنت وسىدان 30 جىل بۇرىن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن الماتىدا ٶتكەن مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋٸندە تمد قۇرۋ تۋرالى تاريحي دەكلاراتسييا قابىلدانعانىن ەسكە سالدى.
– وسى اسا ماڭىزدى قۇجات جاڭا تەۋەلسٸز مەملەكەتتەردٸڭ كٶپجاقتى ىنتىماقتاستىعىنىڭ بەرٸك نەگٸزٸن قالادى. بٷگٸندە دوستاستىقتى كەڭەستٸك كەزەڭنەن كەيٸنگٸ كەڭٸستٸكتە ٸرٸ اپاتتاردىڭ الدىن الۋدا, حالىقتار اراسىنداعى ىقپالداستىقتى ساقتاۋدا ماڭىزدى رٶل اتقاردى دەپ زور سەنٸممەن ايتۋعا بولادى. تمد بەدەلدٸ حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدى. بۇل – اسا ماڭىزدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ورتاق كٷش-جٸگەردٸڭ ارقاسىندا تمد اۋماعىندا كووپەراتسييانىڭ ناقتى مەحانيزمدەرٸ جاسالعانىن, سالماقتى نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازا قالىپتاسقانىن, بەلسەندٸ ساياسي ديالوگ دامىپ, قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى مەملەكەتارالىق ىقپالداستىقتىڭ نىعايا تٷسكەنٸن, سونداي-اق ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ ٷشٸن وڭتايلى جاعداي جاسالىپ جاتقانىن ايتتى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ بٷگٸنگٸ كەزدەسۋدە بۇعان دەيٸن اتقارعان جۇمىستار قورىتىندىلانىپ, تمد ەلدەرٸنٸڭ كٶپجاقتى ىنتىماقتاستىعىنىڭ جاڭا كەزەڭٸنە جول اشىلاتىنىن جەتكٸزدٸ.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت گەوساياسي قايشىلىقتاردىڭ كٷشەيٸپ كەلە جاتقانىنا, ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ قۇبىلمالى بولۋىنا, گۋمانيتارلىق جەنە ەكولوگييالىق پروبلەمالارعا جەنە پاندەمييانىڭ وراسان زور شىعىن كەلتٸرگەنٸنە نازار اۋداردى. قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى سىن-قاتەرلەردٸ جويىپ, ودان ەرٸ دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن كٷش جۇمىلدىرۋعا شاقىرىپ, بٸرقاتار ناقتى شارالاردى ۇسىندى.
مەملەكەت باسشىسى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرىپ, نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن باستى مٸندەت رەتٸندە اتادى. سونىڭ ٸشٸندە پرەزيدەنت تمد ەلدەرٸ اراسىنداعى ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييانى كەڭەيتۋگە باسا مەن بەرە وتىرىپ, ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتىڭ ەدٸستەرٸن جەتٸلدٸرۋ قاجەت ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ. وسىعان بايلانىستى ٶنەركەسٸپتٸك كەشەندەردٸ دامىتۋدىڭ كەمٸندە 2025 جىلعا دەيٸنگٸ جاڭا باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ جەنە كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر ساۋداسى تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويۋدى ۇسىندى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ورتاق اگرارلىق نارىقتى قالىپتاستىرۋدى ٶزەكتٸ دەپ سانايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, تمد مەملەكەتتەرٸنٸڭ ازىق-تٷلٸك جٷيەسٸن دامىتۋ جەنە ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋ ستراتەگيياسىنىڭ ەزٸرلەنۋٸ ورتاق مٷددەلەرٸمٸزگە ساي كەلەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پاندەمييانىڭ سالدارىن ەڭسەرۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
– تمد ەلدەرٸ كٷردەلٸ كەزەڭدە بٸر-بٸرٸنە قولداۋ كٶرسەتٸپ, قاجەتتٸ كٶمەك بەرۋ ارقىلى بٸرلٸك پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ٷلگٸسٸن تانىتتى. وسى رەتتە رەسەي ماڭىزدى رٶل اتقاردى. ەلدەرٸمٸز سOVID-19 ٸندەتٸمەن كٷرەستە, ونىڭ ٸشٸندە ۆاكتسينا ەزٸرلەۋ سالاسىندا جاقسى تەجٸريبە جيناقتادى. قازٸرگٸ تاڭدا حالىققا جاپپاي ەكپە سالۋ عانا جاعدايدى تٷزەتۋگە, ازاماتتارىمىزدىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
ودان بٶلەك قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ جوعارى تيٸمدٸلٸگٸ مەن QazcoVac-P جاڭا پرەپاراتىنىڭ ەزٸرلەنۋٸ تۋرالى ايتىپ, ونىڭ كلينيكالىق سىناعى تابىستى ٶتكەنٸنە, تاعى دا ٷش ۆاكتسينا كلينيكالىق دەڭگەيگە دەيٸنگٸ تەستٸلەۋ ساتىسىندا تۇرعانىنا نازار اۋداردى.
بۇل رەتتە, پرەزيدەنت تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا, تەجٸريبە الماسۋعا جەنە قازاقستاندىق ۆاكتسينالاردى جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸنە توقتالىپ, تمد كەڭٸستٸگٸندە ۆاكتسيناتسييا پاسپورتتارىن ٶزارا مويىنداۋ ٷدەرٸسٸن تەزدەتۋدٸ ۇسىندى.
مەملەكەت باسشىسى تەرروريزمنٸڭ, دٸني ەكسرەميزم مەن ەسٸرتكٸ ساۋداسىنىڭ كٷشەيە باستاعان سىن-قاتەرلەرٸنە قارسى بٸرلەسٸپ كٷرەسۋگە مەن بەرە وتىرىپ, قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى تمد ەلدەرٸ ىنتىماقتاستىعىنىڭ تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرۋ مەسەلەسٸن ماڭىزدى مٸندەتتٸڭ بٸرٸ رەتٸندە اتادى. پرەزيدەنت اۋعانستانداعى قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى اتالعان سىن-قاتەرلەردٸڭ باستى مەسەلەگە اينالعانىن جەتكٸزدٸ.
– قازاقستان بۇۇ-نىڭ ۇستانىمىن قۇپتايدى. وسى ەلدەگٸ اۋىر گۋمانيتارلىق جاعداي حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ نازارىندا بولۋعا تيٸس. ساياسي ۇستانىمدارىمىزعا نەمەسە جەكە مٷددەمٸزگە قاراماستان, اۋعانستان حالقىن بۇل قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت قالدىرماۋىمىز كەرەك, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ ٸس-قيمىلدارىن جٷيەلەۋ ماقساتىندا اۋعانستانعا گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ جٶنٸندەگٸ لوگيستيكالىق حاب قۇرۋدى ۇسىندى.
– داعدارىستىڭ اۋىر كەزەڭٸن ەڭسەرگەننەن كەيٸن اۋعانستانعا بۇۇ ينستيتۋتتارى تاراپىنان جٷيەلٸ تٷردە كٶمەك قاجەت بولادى. الماتىدا بۇۇ-نىڭ ايماقتىق ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى بٸزدٸڭ باستامامىز وسى ماڭىزدى مٸندەتتٸ جٷزەگە اسىرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. اتالعان جوسپارلاردىڭ ٸسكە اسۋىنا دوستاستىق ەلدەرٸ كٶمەكتەسەدٸ دەگەن ٷمٸتتەمٸز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت سٶيلەگەن سٶزٸندە ەكولوگييا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەسەلەلەرٸن ٸلگەرٸلەتۋ مەن شەشۋ ٷشٸن ىنتىماقتاستىققا شاقىردى. مەملەكەت باسشىسى تمد كەڭٸستٸگٸندەگٸ ترانسشەكارالىق ٶزەندەردٸڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ پروبلەمالارىن شەشۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. سونداي-اق كٶمٸرتەگٸن از قولداناتىن ەكونوميكاعا كٶشۋ مەسەلەسٸنٸڭ ٶزەكتٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ دوستاستىق مەملەكەتتەرٸ حالىقتارىنىڭ تاريحي بايلانىسىن ساقتاۋدا جەنە ولاردىڭ ىنتىماعىن نىعايتۋدا ماڭىزدى رٶل اتقاراتىن مەدەني-گۋمانيتارلىق سالاعا ارنايى توقتالدى.
مەملەكەت باسشىسى 2022 جىلدىڭ تمد ەلدەرٸنٸڭ حالىق شىعارماشىلىعى مەن مەدەني مۇراسىنىڭ جىلى دەپ جارييالانعانىن ەسكە سالدى. اتاۋلى جىل اياسىندا 100-گە جۋىق شارا ٶتكٸزۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتٸ كومرات قالاسىنىڭ 2023 جىلى دوستاستىق ەلدەرٸنٸڭ مەدەني استاناسى بولىپ تاڭدالۋىمەن مولدوۆا حالقىن قۇتتىقتادى.
2022 جىلى ەلٸمٸز تمد-عا تٶراعالىق ەتەدٸ. وسى ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆ ورتاق ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن ايماقتىق تۇتاستىقتى ودان ەرٸ ٸلگەرٸلەتۋ جەنە دوستاستىق ەلدەرٸ كەڭٸستٸگٸندەگٸ ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ جولىندا بٸرلەسە بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەۋگە بەيٸلدٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
– مەنٸڭ ۇسىنىستارىم مەن باسقا دا باسىم مٸندەتتەر الداعى كەزەڭدە قازاقستاننىڭ تمد-عا تٶراعالىق ەتۋ تۇجىرىمداماسىنا ەنگٸزٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا تمد-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ باسشىلارى تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ 30 جىلدىعىنا بايلانىستى مەلٸمدەمەگە جەنە ۇيىمدى ودان ەرٸ دامىتۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار قۇجاتقا قول قويدى.
