مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷركييادا سٶيلەگەن سٶزٸندە ٸس-شاراعا ەلٸمٸزدٸڭ شىنايى دوسى, تٷركييانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ فۋات وكتاي مىرزانىڭ ارنايى كەلٸپ وتىرعانىن ايتىپ, وعان ٶز ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. مەملەكەت باسشىسى قازاقستان ٷشٸن تٷركييانىڭ باۋىرلاس ەل ەرٸ ماڭىزدى ستراتەگييالىق سەرٸكتەس ەكەنٸن, سونداي-اق ەڭ ٸرٸ سىرتقى ەكونوميكالىق ەرٸپتەسٸمٸزدٸڭ بٸرٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردا سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
"سوڭعى 16 جىلدا تٷرٸك باۋىرلارىمىز قازاقستانعا 4,2 ميلليارد دوللاردان استام تٸكەلەي ينۆەستيتسييا قۇيدى. پاندەمييا كەزٸندە ەلەم بويىنشا شەت ەل ينۆەستيتسيياسىنىڭ كٶلەمٸ كٷرت ازايعانى بەلگٸلٸ. سوعان قاراماستان, تٷركييادان بٸزدٸڭ ەلگە كەلەتٸن ينۆەستيتسييا ازايعان جوق. مۇنى ەرينە, قۋانتارلىق جايت دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل - تٷرٸك اعايىنداردىڭ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزگە دەگەن جوعارى سەنٸمٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ. بىلتىر تٷركييانىڭ تٸكەلەي ينۆەستيتسيياسى رەكوردتىق كٶرسەتكٸشكە جەتٸپ, 680 ميلليون دوللار بولدى. قازٸر قازاقستاندا تٷرٸك كاپيتالى بار 4 مىڭعا جۋىق كومپانييا تابىستى جۇمىس ٸستەپ جاتىر", - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە باۋىرلاس حالىقتىڭ بەدەلدٸ بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ جەمٸستٸ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن قالىپتى جاعداي دەۋگە بولادى. ٶيتكەنٸ قازاقستاندا قولايلى ينۆەستيتسييالىق احۋال قالىپتاسقان. ول قازاق-تٷرٸك ٸسكەرلٸك ورتالارى اراسىنداعى تاتۋلاستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ.
"مەن پرەزيدەنت رەتٸندە بۇل احۋالدى ۇدايى جەتٸلدٸرٸپ, جاقسارتا بەرۋگە ايرىقشا مەن بەرٸپ وتىرمىن جەنە بار كٷش-جٸگەرٸمدٸ سالامىن. وسى جۇمىس قازاقستان ٷشٸن ٶتە قاجەت. تٷركييا بيزنەسمەندەرٸنٸڭ قازاقستانداعى كەلەشەگٸ زور. بۇعان ەش كٷمەن جوق. ەڭ باستىسى, حالىقتارىمىزدىڭ دٷنيەتانىمى, بولمىسى بٸر, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ٶزارا سەنٸم دەڭگەيٸ جوعارى. مۇنداي سەنٸم بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ اراسىندا بەرٸك ورنىققان. قازاقستاندا تٷركييا كەسٸپكەرلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن 61 ٸرٸ جوبا ٸسكە اسىرىلدى. وعان جالپى قۇنى 2 ميلليارد دوللاردان استام قارجى جۇمسالدى. بٷگٸندە بٸزدٸڭ ەلدە قۇنى 2,5 ميلليارد دوللاردان اساتىن 25 بٸرلەسكەن جوبا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونداي-اق قۇنى 1,3 ميلليارد دوللاردان اساتىن 54 جاڭا جوبا قولعا الىنىپ جاتىر. وسىلايشا, ەكٸ ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلەدٸ", - دەدٸ قاسىم- جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ٸسكەرلٸك توپتارعا جاڭا قازاقستاندى قۇرۋعا كٸرٸسكەنٸن ايتىپ, ساياسي جٷيەنٸ تولىق جاڭعىرتاتىنىن جەتكٸزدٸ. ول "سۋپەرپرەزيدەنتتٸك" باسقارۋدان مىقتى پارلامەنتٸ بار پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكا جٷيەسٸنە بٸرتٸندەپ ٶتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"بەسٸنشٸ ماۋسىمدا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزٸلەتٸن بولدى. كونستيتۋتسييامىزدىڭ 33 بابىنا تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلەدٸ. مەنٸڭ ماقساتىم - حالقىما مەيلٸنشە ەركٸندٸك بەرۋ, دەموكراتييا مەن زاڭ ٷستەمدٸگٸن كٷشەيتۋ. پرەزيدەنت رەتٸندە ەشقانداي ارتىقشىلىقتار مەن جەڭٸلدٸكتەرگە قۇمار ەمەسپٸن. مۇندايدى قالامايمىن", - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن بٸرگە پرەزيدەنت ۇلتتىق ەكونوميكا تٷبەگەيلٸ جاڭعىرتىلاتىنىن جەتكٸزدٸ.
"ونى ەدٸل بەسەكە ورناتۋ, جەكەمەنشٸكتٸ قورعاۋ, مونوپولييادان ارىلتۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرامىز. وسىنىڭ بەرٸ ەلٸمٸزدەگٸ ساياسي تۇراقتىلىقتى نىعايتا تٷسەدٸ. سونىمەن قاتار بيزنەستٸڭ مٷددەسٸ مەن قۇقىن قورعاۋعا ىقپال ەتەدٸ. ەڭ باستىسى, شەتەلدٸك ينۆەستورلار ٷشٸن ەكونوميكالىق مٷمكٸندٸكتەردٸ بارىنشا كەڭەيتەدٸ. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, الدىمىزدان ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كٶكجيەگٸ اشىلادى. بۇل تٷركييانىڭ ٸرٸ حولدينگتەرٸنە, كومپانييالارىنا عانا ەمەس, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸنە دە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ", - دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان ٷشٸن ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە تۋريزم سالاسىنداعى جوبالار ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە ەكەنٸنە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى باعىتتا بىلتىر "ٶنەركەسٸپ ساياساتى تۋرالى" زاڭ قابىلدانعان. پرەزيدەنت قازاقستان ەكونوميكاسىن ٶركەندەتۋگە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ وتىرعان ماشينا جاساۋ سالاسىنا ارنايى توقتالدى.
"دەگەنمەن, جىل سايىن قۇنى 17 ميلليارد دوللار بولاتىن ٶنٸمدٸ سىرتتان ەكەلەمٸز. ال, وتاندىق ٶندٸرٸس 4,3 ميلليارد دوللاردىڭ ٶنٸمٸن ٶندٸرەدٸ. قازاقستان تەڭٸز, قاشاعان, قاراشىعاناق مۇناي-گاز كەنٸشتەرٸن يگەرۋ ٷشٸن اۋقىمدى جوبالاردى جٷزەگە اسىرىپ جاتىر. Chevron, Total, ExxonMobil سيياقتى كومپانييالاردىڭ قولداۋىمەن بٸزدە مۇناي-گاز ماشيناسىن جاساۋ ٸسٸن دامىتۋدىڭ حالىقارالىق ورتالىعى قۇرىلدى. بٸز مۇناي-گاز وپەراتورلارىمەن بٸرلەسٸپ, 35 مىڭنان استام تاۋار تٷرٸنە ساراپتاما جٷرگٸزدٸك. سونىڭ ٸشٸنەن ەلٸمٸزدە شىعارۋعا بولاتىن تاۋارلاردى انىقتادىق. قازاقستان مۇناي-گاز سالاسى ٷشٸن قۇرال-جابدىقتار مەن قوسالقى بٶلشەكتەر جاساۋعا نيەتتٸ. بٸزدە بۇعان قولايلى جاعداي جاسالعان. مۇناي-گاز سالاسىنداعى ينۆەستورلار تاراپىنان سۇرانىس بار, ولار قاجەتتٸ قارجىنى دا ۇسىنىپ وتىر. ال, سٸزدەردە وزىق تەحنولوگييا جەنە تىڭ تەجٸريبە بار", - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگٸ زور ەكەنٸن ايتىپ, تٷرٸك ينۆەستورلارىنا باعالى جەنە تٷستٸ مەتالدى گەولوگييالىق بارلاۋ بويىنشا دايىن تۇرعان 5 جوبانى ۇسىندى. ول اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن ٶزارا ىنتىماقتاستىقتىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتى رەتٸندە اتادى.
"بٸز اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەۋگە ارنالعان جوبالاردى بارىنشا قولداۋعا دايىنبىز. قازاقستان جان باسىنا شاققانداعى ەگٸس القابى بويىنشا ەلەمدە ەكٸنشٸ ورىن الادى. ال, جايىلىمدىق جەردٸڭ اۋماعى بويىنشا بەسٸنشٸ ورىندا. ەلٸمٸز استىق پەن ۇن ٶندٸرٸسٸن ٶركەندەتكەن ەلەمدەگٸ ەڭ ٷزدٸك 10 مەملەكەتتٸڭ قاتارىندا. بٸز دەستٷرلٸ دەندٸ داقىلداردان بٶلەك, 1 ميلليون توننادان استام مايلى داقىل ەكسپورتتادىق. قازاقستان سوڭعى 5 جىلدا زىعىر ەگٸلەتٸن القاپتىڭ اۋماعىن 2,5 ەسەگە ۇلعايتتى. وسىلايشا, زىعىر تۇقىمىن ەكسپورتتايتىن كٶشباسشى ەلدەردٸڭ قاتارىنا قوسىلدىق. تٷركييا بۇعان دەيٸن بٸزدەن جىلىنا 10 مىڭ توننا زىعىر ساتىپ الاتىن. ال, بيىلعى ەكٸ ايدىڭ ٸشٸندە 8 مىڭ تونناسىن, ياعني, جىلداعىدان 6 ەسە كٶپ الدى. بٸز قازاقستاندا زىعىر جەنە باسقا دا مايلى داقىلداردى ٶڭدەيتٸن بٸرلەسكەن ٶندٸرٸس ورىندارىن اشۋدى ۇسىنامىز", - دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ تٷركييامەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا دا باسا مەن بەرەتٸنٸن ايتتى. سونىمەن قاتار جاڭا گەوساياسي احۋالعا بايلانىستى ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىنىڭ رٶلٸ دە ايتارلىقتاي ارتا تٷسكەن.
"ترانسكاسپيي دەلٸزٸنە قۇرىق تەڭٸز ايلاعى قوسىلعان سوڭ قورعاستان ستامبۋلعا جٷك تاسىمالداۋ ۋاقىتى 5 ەسەگە قىسقاردى. بۇرىن 60 كٷن جٷرەتٸن جٷك قازٸر نەبەرٸ 13 تەۋلٸكتە جەتەدٸ. بٸز مۇنايدى قىتاي مەن ەۋروپاعا ەكسپورتتاۋ جولدارىن ەرتاراپتاندىرۋدى قولعا الدىق. سونىڭ ٸشٸندە تٷركييانىڭ كٶلٸك دەلٸزدەرٸن پايدالانا باستادىق. مۇناي قۇبىرلارىنىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن ارتتىرۋ جەنە اقتاۋ, قۇرىق تەڭٸز ايلاقتارىن جاڭعىرتۋ جۇمىسى باستالدى", - دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷركييانى تۋريزم بويىنشا ەلەمدە كٶش باستاپ تۇرعان ەلدٸڭ بٸرٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل رەتتە, ول تٷرٸك كومپانييالارىنىڭ قازٸردٸڭ ٶزٸندە قازاقستاننىڭ تۋريزم يندۋستريياسىن دامىتۋعا قوسقان قوماقتى ٷلەسٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. تٷركٸستانداعى كەرۋەن-ساراي, "Rixos Aktau" حالىقارالىق كوناق ٷيٸ, "Tetys Blu" پاركٸ جەنە باسقا دا نىساندار كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعىپ وتىرعانىن جەتكٸزدٸ.
"تۋريستٸك جوبالار بويىنشا مەملەكەتتٸڭ قولداۋ شارالارىن الۋعا قويىلاتىن قارجىلىق تالاپ 10 ەسەگە ازايدى. كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ قازاقستانعا تيەسٸلٸ جاعالاۋىنىڭ وراسان زور تۋريستٸك ەلەۋەتٸ بار. قوناق ٷيلەر مەن ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرٸن, دەمالىس ورىندارىن سالۋعا كاسپييدەگٸ "ٸنجۋ-مارجان" شىعاناعىنىڭ بويى ٶتە قولايلى. بٸز كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ بٸرٸكتٸرسەك, وسى جەردە ورتالىق ازيياعا تۋريستەر تارتاتىن جاڭا ورتالىق قۇرا الامىز", - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەلٸمٸزدە ينۆەستورلار ٷشٸن ٶتە قولايلى ەرٸ زاماناۋي ينستيتۋتسيونالدىق ورتا قالىپتاسقانىن اتاپ ٶتٸپ, باسىمدىق بەرٸلگەن ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا بارىنشا قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىن ەكەنٸن بٸلدٸردٸ.
"بۇل كەزدەسۋ قازاقستان مەن تٷركييانىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن نىعايتا تٷسۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزەرٸ سٶزسٸز. بٷگٸن بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸزدٸڭ كومپانييالارى اراسىندا 30 كوممەرتسييالىق قۇجاتقا قول قويىلدى. ونىڭ بەرٸ ەكٸ ەلدٸڭ الىس-بەرٸسٸن جانداندىرۋعا تىڭ سەرپٸن بەرەدٸ دەپ سەنەمٸن. بارشاڭىزدى بٸزبەن بٸرلەسٸپ, ٶزارا تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن قازاقستانعا شاقىرامىن. ەڭ باستى مەسەلە - قول جەتكٸزەتٸن كەلٸسٸمدەردٸ جٷزەگە اسىرۋ. بۇل ٶتە ماڭىزدى. سوندىقتان مەنٸڭ جەكە باقىلاۋىمدا بولادى. جۇمىسىمىز تابىستى بولسىن", - دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جيىن بارىسىندا تٷركييانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ فۋات وكتاي, "سامۇرىق-قازىنا" اق باسقارما تٶراعاسى الماسادام سەتقاليەۆ, تٷركييانىڭ ساۋدا-ٶنەركەسٸپتٸك پالاتالارى مەن تاۋار بيرجالارى وداعىنىڭ پرەزيدەنتٸ ريفات حيساردجىكلىوگلۋ, Yildiz Holding باسقارما تٶراعاسى الي ۋلكەر, Anadolu Industry Holding باسقارما تٶراعاسى تۋندجاي وزيلحان, Aselsan باسقارما تٶراعاسى حالىق گورگيۋن, Femash Group باسقارما مٷشەسٸ يۋسۋف ۋگە, Eczacıbaşı Holdıng باسقارما تٶراعاسى اتالاي گيۋمراح, Atabay كومپانيياسىنىڭ باسقارما تٶراعاسى زەينەپ اتاباي, Ronessans Holdıng باسقارما تٶراعاسى ەرمان ىلىدجاك, MFA Maske باسقارما تٶراعاسى فاتيح فۋرتۋن, Iskefe Holdıng باسقارما مٷشەسٸ بيلال الكوچ, Çalık Holdıng باسقارما تٶراعاسى, بۋرسا پروۆينتسيياسىنداعى قازاقستاننىڭ قۇرمەتتٸ كونسۋلى احمەت چالىك سٶز سٶيلەدٸ.
