اقوردا رەزيدەنتسيياسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ جٶنٸندە كەڭەس ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
جيىنعا پارلامەنت سەناتىنىڭ تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ تٶراعاسى ەرلان قوشانوۆ, مەملەكەتتٸك حاتشى ەرلان قارين, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسشىسى مۇرات نۇرتٸلەۋ, ەدٸلەت مينيسترٸ قانات مۋسين جەنە جۇمىس توبىنىڭ مٷشەلەرٸ قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە جولداۋدا ايتىلعان ساياسي باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن اتا زاڭىمىزعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
– جۇمىس توبى قاجەتتٸ تٷزەتۋلەردٸ ەزٸرلەدٸ. بۇل ٸسكە بەلگٸلٸ زاڭگەر عالىمدار, ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل, پارلامەنت جەنە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ اتسالىستى. كونستيتۋتسييالىق سوتتا, كونستيتۋتسييالىق كەڭەستە جۇمىس ٸستەگەن عالىمدارىمىز بار. اتا زاڭىمىزدىڭ جاڭا نورمالارىن ەزٸرلەگەندە ولاردىڭ مول تەجٸريبەسٸ سەپتٸگٸن تيگٸزگەنٸ انىق. ەسٸرەسە, كونستيتۋتسييالىق سوتتى قۇرۋ جەنە ونىڭ جۇمىس تەرتٸبٸن رەتتەۋ مەسەلەسٸ تۋرالى وي-تۇجىرىمدار پايدالى بولدى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ ٷشٸن دايىندالعان جوباعا قوعامدى ساياسي تۇرعىدان ترانسفورماتسييالاۋ جٶنٸندە بەرٸلگەن بارلىق ۇسىنىستى ەسكەرۋدٸڭ مەنٸ زور ەكەنٸنە توقتالدى.
– شىن مەنٸندە, بۇل قازاقستاننىڭ بيلٸك ينستيتۋتتارىن قالىپتاستىرۋدىڭ جەنە ىقپالداستىقتىڭ, جاڭا ساياسي مەدەنيەتتٸ ەنگٸزۋدٸڭ مٷلدە جاڭا مودەلٸنە كٶشكەنٸن بٸلدٸرەدٸ. ناقتى ەرٸ تولىق تٷسٸنٸك بولۋ ٷشٸن وسى مودەل مەن ٷدەرٸستٸ ەكٸنشٸ رەسپۋبليكا رەتٸندە بەلگٸلەدٸم. جاڭا پاراديگماعا سەيكەس پرەزيدەنتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ قىسقارادى, پارلامەنت پەن مەسليحاتتاردىڭ رٶلٸ ايتارلىقتاي كٷشەيەدٸ. ازاماتتاردىڭ قاتىسۋى ەدەۋٸر ارتىپ, قۇقىق قورعاۋ سالاسى جٷيەلٸ تٷردە نىعايادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ادام قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى تٷزەتۋلەردٸڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن ايتتى.
– ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ تەتٸگٸ ەدەۋٸر كٷشەيەدٸ. بۇل شەنەۋنٸكتەردٸڭ ٶزدەرٸ قابىلدايتىن اكتٸلەردٸڭ ساپاسىنا دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ارتتىرادى دەپ سانايمىن. كونستيتۋتسييالىق دەڭگەيدە ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ تەۋەلسٸز ۋەكٸلدٸڭ قۇزىرەتتەرٸ مەن كەپٸلدٸكتەرٸ بەكٸتٸلەدٸ. جالپى, ەزٸرلەنگەن ٶزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار توپتاماسىنا جولداۋدا ايتىلعان ساياسي باستامالار مەن كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلۋٸ قاجەت تٷزەتۋلەردٸ ٸسكە اسىرۋعا تيٸستٸ نورمالار عانا ەنگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. باسقا دا ٶزەكتٸ ٶزگەرتۋلەر كونستيتۋتسييالىق جەنە باسقا دا زاڭدار اياسىندا بەكٸتٸلەدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ سىلبىر جۇمىس ٸستەۋٸنە جول بەرٸلمەيتٸنٸن تاعى دا ەسكە سالىپ, سوڭعى ٷش جىلدا ەلٸمٸزدەگٸ جەنە ەلەمدەگٸ جاعدايدىڭ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرگەنٸن ايتتى.
– مەملەكەتتٸك اپپارات كەز كەلگەن ٶزەكتٸ مەسەلەگە جەدەل, دەر كەزٸندە نازار اۋدارۋى كەرەك. سوندىقتان جۇمىس توبى ۇسىنعان تٷزەتۋلەر ٷكٸمەتكە ەرەكشە اكتٸلەردٸ قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل داعدارىس كەزٸندە جەدەل ەرەكەت ەتۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ. وسى ورايدا, پارلامەنتتٸڭ قارقىندى جۇمىس ٸستەگەنٸ ٶتە ماڭىزدى. دەپۋتاتتار قوس پالاتانىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىندا زاڭ جوبالارىن شۇعىل قاراۋى كەرەك. جالپى, مەن جۇمىس توبى دايىنداعان بارلىق ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلاردى ماقۇلدايمىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قوعام مەن مەملەكەت ٷشٸن اسا ماڭىزدى سانالاتىن جەرگە يەلٸك ەتۋ مەسەلەسٸن شەشۋ قاجەتتٸگٸنە ارنايى توقتالدى.
– جەردٸڭ جەنە تابيعي رەسۋرستاردىڭ يەسٸ حالىق دەگەن نورمانى كونستيتۋتسييادا بٸرجولا بەكٸتۋدٸڭ ساياسي مەنٸ زور بولماق جەنە بولاشاقتا بۇل مەسەلەنٸ ەرتٷرلٸ تٷسٸندٸرۋگە جول بەرٸلمەۋٸ كەرەك. وسىعان بايلانىستى, نەگٸزگٸ زاڭنىڭ 6-بابىن مىناداي رەداكتسييادا بەرۋ ۇسىنىلادى: «جەر جەنە ونىڭ قويناۋى, سۋ, ٶسٸمدٸكتەر جەنە جانۋارلار ەلەمٸ, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسٸلٸ. مەملەكەت حالىق اتىنان مەنشٸك يەلٸگٸن جٷرگٸزۋگە قۇقىلى», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى سٶزٸنٸڭ سوڭىندا از ۋاقىتتا ٶتە كٶپ ٸس بٸتٸرگەنٸ ٷشٸن جۇمىس توبىنىڭ مٷشەلەرٸنە ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
– مەن بٷگٸن كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ قاراۋىنا ۇسىنامىن. بۇل – اتا زاڭىمىزدىڭ تالابى. كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلەتٸن تٷزەتۋلەر تەۋەلسٸز قازاقستان تاريحىنىڭ كەلەسٸ پاراعىن اشادى دەپ سەنەمٸن. مۇنى جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى ماڭىزدى بەلەس دەۋگە بولادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
