تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸ بەيرەسمي سامميتٸندە تٷركٸستان دەكلاراتسيياسى قابىلداندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
2021 جىلعى 31 ناۋرىزدا «تٷركٸستان – تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني استاناسى» تاقىرىبىندا تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸنٸڭ (بۇدان ەرٸ–تٷركٸ كەڭەسٸ) بەيرەسمي سامميتٸ بەينەكونفەرەنتسييا ارقىلى ٶتتٸ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن كەزدەسۋگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ-ەلباسى, تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, ەزەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ رەدجەپ تاييپ ەردوعان, ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ, تٷرٸكمەنستان پرەزيدەنتٸ گۋربانگۋلى بەردىمۋحاممەدوۆ جەنە ماجارستاننىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ۆيكتور وربان, سونداي-اق تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ باس حاتشىسى باعدات ەمٸرەەۆ قاتىستى.
تٷركٸ كەڭەسٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ باسشىلارى
كٶكتەمگٸ كٷن مەن تٷننٸڭ تەڭەلۋٸنە سەيكەس كەلەتٸن, تابيعاتتىڭ جاڭارۋى مەن جاڭا ٶمٸردٸڭ باستالۋىن بٸلدٸرەتٸن ناۋرىز مەيرامىن اتاپ ٶتٸپ;
ەزەربايجان رەسپۋبليكاسىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىن, قىرعىز رەسپۋبليكاسىن, ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسىن جەنە تٷرٸكمەنستاندى الداعى تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلدىعىنىڭ قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلۋٸمەن قۇتتىقتاپ جەنە 1991 جىلى تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن العاشقى بولىپ مويىنداعانى ٷشٸن تٷركييا رەسپۋبليكاسىنا العىس بٸلدٸرٸپ;
سوڭعى ونجىلدىقتاردا تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەر قول جەتكٸزگەن ايتارلىقتاي ساياسي جەنە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق پروگرەسستٸ اتاپ كٶرسەتٸپ, تٷركٸ ەلەمٸندەگٸ كٶپجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ دامۋىن جوعارى باعالاپ جەنە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ تەرەڭدەتۋگە نىق بەيٸلدٸلٸك تانىتىپ;
ەسكەري وككۋپاتسييادان ەزەربايجان رەسپۋبليكاسى اۋماعىنىڭ ازات ەتٸلۋٸن جوعارى باعالاپ جەنە ارمەنييا-ەزەربايجان جانجالىنىڭ اياقتالۋىن قوشەمەتتەپ;
تٷركٸ ەلەمٸندەگٸ بەرٸك اۋىزبٸرشٸلٸكتٸ بارىنشا تىعىز ىنتىماقتاستىق ٷشٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ پايىمدار مەن ماقساتتار قويۋعا جەنە ستراتەگييالىق باعداردى تۇجىرىمداۋعا بەل بايلاعاندىعىن راستاي وتىرىپ;
تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ قۇرىلعاننان بەرگٸ قۇندى جەتٸستٸكتەرٸن اتاپ ٶتٸپ جەنە ونىڭ تٷركٸ ەلەمٸندەگٸ ينتەگراتسييالىق ٷدەرٸستەردٸ قامتاماسىز ەتۋدەگٸ رٶلٸن ارتتىرۋعا جەنە تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ قۇندىلىقتارى مەن مٷددەلەرٸن ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق ارەنادا ودان ەرٸ ٸلگەرٸلەتۋگە نيەتتٸ ەكەنٸن راستاي وتىرىپ;
حالىقتارىنىڭ يگٸلٸكتەرٸنە بەيبٸتشٸلٸك, تۇراقتىلىق, قاۋٸپسٸزدٸك پەن گٷلدەنۋٸنە ٷلەس قوسۋ قۇرالى رەتٸندە كٶپجاقتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتٸپ;
كٷللٸ تٷركٸ ەلەمٸ حالىقتارىنىڭ بٸرٸگۋٸندەگٸ تٷركٸستان قالاسىنىڭ رۋحاني ماڭىزدىلىعىن مويىنداپ;
قوجا احمەت ياسساۋي يسلام قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتايتىن تٷركٸ مەكتەبٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاعان جەنە بٷكٸل تٷركٸ ەلەمٸندە فيلوسوفييانىڭ دامۋىنا زور ىقپال ەتكەن كٶرنەكتٸ جەنە رۋحتاندىرۋشى تۇلعا رەتٸندە قالدىرعان مۇراسىن جوعارى باعالاپ;
تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸن قۇرۋ تۋرالى ناحچىۆان كەلٸسٸمٸ اياسىندا ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ شوعىرلاندىرىلعان ۇستانىمىن ەزٸرلەۋ ماقساتىندا تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ مٷددەلەرٸن قوزعايتىن ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق مەسەلەلەر بويىنشا كونسۋلتاتسييالاردى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتٸپ.
تٶمەندەگٸلەر تۋرالى مەلٸمدەدٸ:
1. تٷركٸستان قالاسىن تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني استاناسى دەپ جارييالادى. بولاشاقتا روتاتسييالىق نەگٸزدە تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ٶزگە دە ەيگٸلٸ كٶنە شاھارلارىنا وسى ٸسپەتتەس مەرتەبە بەرۋگە مٷمكٸن بولاتىنى تۋرالى كەلٸستٸ جەنە حاتشىلىققا مٷشە مەملەكەتتەرمەن بٸرلەسە اتالعان مەسەلە بويىنشا ەرەجەنٸ 2021 جىلى كٷزدە تٷركييادا ٶتەتٸن تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ 8-شٸ سامميتٸنٸڭ قارساڭىندا سىرتقى ٸستەر مينيسترلەرٸ كەڭەسٸنٸڭ قابىلداۋى ٷشٸن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى;
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ-ەلباسى, تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ اتاۋىن ٶزگەرتۋ جٶنٸندەگٸ باستاماسىن قولدادى جەنە سىرتقى ٸستەر مينيسترلەرٸ مەن حاتشىلىققا 2021 جىلى كٷزدە تٷركييادا ٶتەتٸن تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ 8-شٸ سامميتٸنە قول قويۋ ٷشٸن تيٸستٸ قۇجاتتاردى ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى;
3. حاتشىلىققا «تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ كەلەشەگٸ-2040» جەنە «تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ 2020-2025 ستراتەگيياسىنىڭ» العاشقى جوبالارىن دايىنداعانى ٷشٸن العىس بٸلدٸردٸ جەنە مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ تيٸستٸ ورگاندارىنا ٶزدەرٸنٸڭ تيٸستٸ ۇلتتىق ٸشكٸ رەسٸمدەرٸ شەڭبەرٸندە تٷركيياداعى كەلەسٸ سامميتتە بەكٸتۋ مٷمكٸندٸگٸ ماقساتىندا ولاردى حاتشىلىقپەن بٸرلەسٸپ دايىنداۋدى تاپسىردى;
4. ەزەربايجان ٷكٸمەتٸ جەنە حالقىمەن بٸرگە قاقتىعىستاردان زارداپ شەككەن اۋماقتاردى وڭالتۋ, قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە قايتا بٸرٸكتٸرۋگە ولاردىڭ كٷش-جٸگەرٸنە نيەتتەستٸگٸن بٸلدٸردٸ جەنە بٸر-بٸرٸنٸڭ ەگەمەندٸگٸ, اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن حالىقارالىق تانىلعان شەكارالارىنىڭ مىزعىماستىعىن ٶزارا قۇرمەتتەۋ جەنە مويىنداۋ نەگٸزٸندە ارمەنييا مەن ەزەربايجان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ قالىپقا كەلۋٸن قولدادى;
5. تٷركٸ كەڭەسٸنە قول جەتٸمدٸ ٷلكەن ماقساتتار قويۋعا, ستراتەگييالىق ماڭىزى بار ٶڭٸرلٸك جوبالاردى, اتاپ ايتقاندا كٶلٸك, كەدەن, ەنەرگەتيكا جەنە ينفراقۇرىلىم سالاسىنداعى جوبالاردى قولعا الۋعا جەنە جٷزەگە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋ ٷشٸن ەكونوميكالىق باعىتتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ;
6. اتاقتى اقىن جەنە مەملەكەت قايراتكەرٸ ەلٸشەر ناۋايدٸڭ تٷركٸ حالقىنا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸن, تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ەدەبيەتٸ, ٶنەرٸ, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, عىلىمي جەنە مەدەني ٶمٸرٸنٸڭ دامۋىنا قوسقان ٷلەسٸن باعالاپ, سونداي-اق وسى جىلى ونىڭ 580 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ كەڭٸنەن اتاپ ٶتٸلۋٸمەن بايلانىستىرا وتىرىپ, تٷركٸ كەڭەسٸ اياسىندا ەلٸشەر ناۋاي حالىقارالىق سىيلىعىن تاعايىنداۋعا كەلٸستٸ;
7. تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ەدەبيەتٸ, ٶنەرٸ, عىلىمى مەن مەدەنيەتٸنٸڭ دامۋىنا ٷلكەن ٷلەس قوسقان تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ اسا كٶرنەكتٸ اقىندارى, ويشىلدارى مەن مەملەكەت قايراتكەرلەرٸنە جٷسٸپ بالاساعۇننىڭ 1005 جىلدىق, نيزامي گياندجەۋيدٸڭ 880 جىلدىق, يۋنۋس ەمرە مەن تٷرٸك تٸلٸنٸڭ جىلى, ەلٸشەر ناۋايدٸڭ 580 جىلدىق, جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىق, ەليحان بٶكەيحاننىڭ 155 جىلدىق جەنە حۋسەين كاراساەۆتىڭ 120 جىلدىق مەرەيتويلارىن اتاپ ٶتۋ ٷشٸن مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ تيٸستٸ ورگاندارىنا تٷركٸ ىنتىماقتاستىق ۇيىمدارىمەن بٸرلەسە وتىرىپ كەلٸسٸلگەن ٸس-شارالار ٶتكٸزۋگە تاپسىرما بەردٸ;
8. سوڭعى سامميت ٶتكەن ۋاقىتتان بەرٸ تٷركٸ كەڭەسٸ حاتشىلىعىنىڭ قىزمەتٸندەگٸ ماڭىزدى جەتٸستٸكتەردٸ جوعارى باعالادى.
مەملەكەت باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ-ەلباسى, تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تٷركٸستان بەيرەسمي سامميتٸن ٶتكٸزۋ باستاماسى ٷشٸن جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆقا وسى كەزدەسۋدە تالقىلاۋلاردى نەتيجەلٸ قورىتىندىلارعا كەلتٸرگەنٸ ٷشٸن تەرەڭ العىس بٸلدٸردٸ.
2021 جىلى 31 ناۋرىزدا بەينەكونفەرەنتسييادا ەزەربايجان, قازاق, قىرعىز, تٷرٸك جەنە ٶزبەك تٸلدەرٸندە قابىلداندى.
