بٷگٸن نۇر-سۇلتان قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ ق.ك. توقاەۆتىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸندەگٸ قازاق تٸلٸن جاڭعىرتۋعا بايلانىستى ايتقان ويلارى بويىنشا مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جيىن ٶتتٸ.
پرەزيدەنتتٸڭ تٸل رەفورماسىنا بايلانىستى ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸندەگٸ ويلارىنان ٶرٸستەيتٸن باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋدىڭ باعىتتارى مەن مٸندەتتەرٸن ايقىنداۋدى ماقسات ەتكەن شاراعا تٸل ساياساتى سالاسى ماماندارى مەن عالىمدار قاتىستى. ولار ٶز كەزەگٸندە تٸل رەفورماسى تٶڭٸرەگٸندەگٸ وي-پٸكٸرلەرٸ مەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالىپ, تىڭ يدەيالار ساراپتالدى.
القالى وتىرىستىڭ العاشقى سٶزٸن العان قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت جەنە سپورت ۆيتسە-مينيسترٸ ن.دەۋەشوۆ:
- ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ ق.ك. توقاەۆ اعىمداعى جىلعى 20 جەلتوقساندا ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ 2-وتىرىسىندا قازاق تٸلٸن جاڭعىرتۋعا قاتىستى تاپسىرما بەردٸ. بۇعان دەيٸن دە لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن ەلٸپبيدٸ جەتٸلدٸرۋگە قاتىستى بەرگەن تاپسىرماسى بويىنشا جۇمىستار اتقارىلعان بولاتىن. بۇل ٸستە بٸزدەن مۇقيياتتىلىقتى تالاپ ەتۋدە. ەسٸرەسە, ماماندار, فيلولوگ عالىمدارىمىزعا وسى بٸر ماڭىزدى قادامدا اسا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋدى تاپسىردى. ەرينە, عىلىمي جاعىنان دا, پراكتيكالىق تۇرعىدان دا جۇمىس قارقىندى جٷرگٸزٸلدٸ. دەگەنمەن ەلٸپبيٸمٸزدٸ لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋ جۇمىستارىن عىلىمي تۇرعىدان تاعى بٸر مەرتە زەردەلەۋدٸ قوعام تالاپ ەتۋدە. بٷگٸنگٸ جيىنىمىزدىڭ ماقساتى بەكٸتٸلگەن ەلٸپبيٸمٸزگە ۇلتتىق كوميسسييا جانىنداعى ورفوگرافييالىق جۇمىس توبى عالىمدارىنىڭ ەنگٸزگەن ۇسىنىستارىن تاعى بٸر مەرتە زەردەلەپ, باسقا حالىقتاردا جٷرگٸزٸلگەن تٸل رەفورماسىنا تەرەڭدەپ قاراپ, تٷيٸن تٷيۋ, قورىتىندى جاساۋ بولىپ وتىر, - دەدٸ.
شارا بارىسىندا قازاق تٸلٸنٸڭ لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشٸرۋ كەزەڭٸندەگٸ تٸلدٸك رەفورمانىڭ ورنى مەن ماڭىزى, تٸلدٸڭ ٸشكٸ ەلەۋەتٸ مەن ەكسترالينگۆيستيكالىق فاكتورلاردىڭ ەسەرٸ, تٸلدٸ وقىتۋ مەن ٷيرەتۋ ەدٸستەمەسٸن وڭتايلاندىرۋ, تٸلدەگٸ ىقشامدالۋ ٷدەرٸسٸ سيياقتى ماڭىزدى مەسەلەلەر سٶز بولادى.
جازۋ رەفورماسىنىڭ سەتتٸ, ەرٸ ۋاقتىلى جٷزەگە اسۋى ٷشٸن ف.ع.ك. گ.مامىربەكوۆا مىنا نەرسەلەرگە باسا نازار اۋدارعان دۇرىس دەيدٸ:
1. پرەزيدەنت ەلٸپبيدٸ جەتٸلدٸرۋگە بايلانىستى شەشٸم قابىلدانعان سوڭ قوعام پٸكٸرٸمەن ساناسۋ ماقساتىندا جەكەلەگەن ازاماتتار تاراپىنان ۇسىنىلعان ەلٸپبي جوبالارى تالقىلاۋدان ٶتٸپ جاتىر. بۇل ەرينە, پايدالى, دۇرىس. دەسەك تە الداعى ۋاقىتتا كەلٸپ تٷسٸپ جاتقان بۇنداي جوبالاردىڭەرقايسىسىن تالقىلاۋعا ۋاقىت كەتٸرمەي, ورفوگرافييالىق توپ مٷشەلەرٸ دۇرىس دەپ تانىعان, وڭتايلى ەلٸپبي جوباسى تەز ارادا ٷكٸمەتكە ۇسىنىلۋى كەرەك. سەبەبٸ, ۇلتتىق جازۋدىڭ شارتتارىنا سەيكەس كەلمەيتٸن, قازاق جازۋىنا جارامايتىن ەلٸپبي جوبالارىن تالقىلاۋعا ۋاقىت كەتٸرۋدٸڭ قاجەتٸ جوق.
2. بٸر دىبىس بٸر تاڭبامەن بەلگٸلەنۋٸ كەرەك, ەر دىبىسقا جەكە-جەكە تاڭبا ارنالۋى كەرەك, ديگراف, تريگرافتار ەلٸپبي قۇرامىندا بولماۋى كەرەك دەگەن پرينتسيپتەن اۋىتقىماۋىمىز قاجەت, بۇل ورفوگرافييالىق جۇمىس توبىنىڭ قارارى رەتٸندە رەسمي تٷردە ۇسىنىلعانى دۇرىس. بۇنداي رەسمي تٷردەگٸ قاراردىڭ بولماۋى كەسٸرٸنەن ەلٸپبي جوباسىن ۇسىنۋشىلار تاراپىنان ەكٸ دىبىستى بٸر تاڭبامەن بەرۋ, ت.ب. كەمشٸلٸكتەر ورىن الىپ جاتىر.
3. جازۋ رەفورماسىنا قوعام بەي-جاي قارامايتىنى انىق, وسى تۇرعىدان العاندا عالىمدار تاراپىنان بولسىن, حالىق تاراپىنان بولسىن پٸكٸرقايشىلىق پەن داۋ-دامايدىڭ ورىن الۋ زاڭدىلىق جەنە بۇنى توقتاتپاسا ول جالعاسا بەرەدٸ, ەشقاشان توقتامايدى. سول ٷشٸن دۇرىس دەپ تانىلعان 4-شٸ ەلٸپبي مەن ەملە ەرەجەسٸ رەسمي تٷردە ارنايى جارلىقپەن بەكٸتٸلۋٸ كەرەك (ماقۇلدانۋ ەمەس). ەملە ەرەجەسٸ بەكٸتٸلگەننەن كەيٸن جٷيەلٸ جۇمىس جٷرەدٸ. لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ جۇمىستارىنىڭ بارلىعى وسى ەملە ەرەجەسٸنە تٸرەلٸپ وتىر.
4. قازٸر 42 ەرٸپ 32 ەرٸپكە تٷسكەننەن كەيٸن ەملەدەگٸ ەڭ كٶپ ٶزگەرٸس كٸرمە سٶزدەردٸ تاڭبالاۋدا بولىپ وتىر. وسى مەسەلەدە پۋريستٸك باعىتتى ۇستانۋشىلار مەن كەرٸسٸنشە جاقتاماۋشىلار تاراپىنان پٸكٸر ەكٸگە جارىلدى. پۋريستٸك باعىتتىڭ جاعىمدى دا, جاعىمسىز دا تۇستارى بولاتىندىعىن ەسكەرۋٸمٸز كەرەك.
مينيستر سٶزٸن مٸنٸستٸر, ۋنيۆەرسيتەت سٶزٸن ٷنٸبەرسٸتەت, فيلم سٶزٸن پٸلٸم دەپ جازعاننان ەشكٸم پاتريوت بولىپ كەتپەيدٸ, بۇلايشا تٷبەگەيلٸ تٶڭكەرٸس جاساۋعا اسىقپاۋىمىز كەرەك. سەبەبٸ بٸز حح عاسىردا ەمەس, ححٸ عاسىردا اقپاراتتىق تەحنولوگييا دامىعان زاماندا, ٷشتٸلدٸلٸك جٷيەسٸ بار قوعامدا وتىرعانىمىزدى جەنە كيريل ساناداعى حالىق پەن لاتىن ساناداعى جاس ۇرپاقتىڭ ارالىعىندا وتىرعانىمىزدى ۇمىتپاعانىمىز جٶن,- دەدٸ.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا حالىقارالىق تەجٸريبەلەر, اتاپ ايتقاندا, تٷركٸ, اعىلشىن, ورىس تٸلدەرٸندەگٸ رەفورمالار بارىسى تۋرالى دا باياندامالار جاسالدى. اعىلشىن تٸلٸندەگٸ ىقشامداۋ قۇبىلىسى جٶنٸندە ف.ع.ك. ن.رساليەۆا سٶز السا, تٷركٸ تٸلدەرٸندەگٸ تٸل رەفورماسى تەجٸريبەسٸمەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى, ف.ع.ك. ج.اعابەكوۆا بٶلٸستٸ.
جيىن بارىسىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ, قازاق بيزنەس جەنە تەحنولوگييا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جەنە ەۋرازييا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى ٶز ويلارىن ورتاعا سالسا, الماتى قالاسىنان ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عالىمدارى ونلاين بايلانىسقا شىقتى.
- ەڭ الدىمەن بٸز تٸل ماماندارىن دايىنداۋ مەسەلەسٸنە مەن بەرۋٸمٸز كەرەك. سەبەبٸ تٸلدٸق قۇبىلىس, ەملە ەرەجە ۋاقىت ٶتكەن سايىن ىقشامداۋ مەن قوعام سۇرانىسى مەن زامان تالابىنا ساي ٶزگەرٸستٸ قاجەت ەتەدٸ. ونىڭ الدىن الۋ ٷشٸن مىقتى ماماندى جوو-دا دايىنداۋدى قالعا الۋىمىز كەرەك. ال بٸزدٸڭ قازٸرگٸ جوو-نان بٸلٸم الىپ شىققان ماماندارىمىز تەك 3 باعىتتا عانا جۇمىس جاساۋعا جارامدى. ولار: مۇعالٸم, اۋدارماشى, بٸرەن سارانى عانا عالىم بولادى. تٸل رەفورماسى دەگەندە تەرەڭٸنەن جاڭعىرۋدى قاجەت ەتەتٸن نەگٸزگٸ دٷنيە وسى,- دەيدٸ ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى "تٸل-قازىنا" ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ عالىم حاتشىسى ا.فازىلجانوۆا.
باسقوسۋ ەركٸن فورماتتاعى عالىمداردىڭ پٸكٸر الماسۋىمەن جالعاستى. سالماقتى ويلار مەن ۇتىمدى ۇسىنىستار قۇزىرلى ورگاندارعا جەتكٸزٸلەدٸ دەگەن تٷيٸندٸ سٶزبەن قورىتىندىلاندى.
