جاھاندىق ەكونوميكا, قارجى جەنە ينۆەستيتسييا مەسەلەلەرٸنە ماماندانعان بريتاندىق ٸسكەرلٸك باسىلىم The World Financial Review قازاقستاننىڭ شيكٸزاتتىق سەكتوردان تىس ينۆەستيتسييالىق مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتٸپ جاتقانى تۋرالى ماقالا جارييالادى. وندا قازاقستان تەۋەلسٸزدٸك العالى بەرٸ پوستكەڭەستٸك ەكونوميكادان ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٸرٸ ەكونوميكاعا دەيٸنگٸ جولدان ٶتكەنٸ اتاپ كٶرسەتٸلەدٸ. بۇل رەتتە ەلدٸڭ تابيعي رەسۋرستارعا باي بولۋى ونىڭ دامۋىندا ماڭىزدى رٶل اتقاردى: مۇناي-گاز سەكتورى شەتەلدٸك كاپيتال تارتۋعا, ەكسپورتتىق كٸرٸستەر كٶلەمٸن ارتتىرۋعا جەنە اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. دەگەنمەن, شيكٸزاتقا نەگٸزدەلگەن مودەلدٸڭ كەمشٸن تۇسى دا بولدى, ونداعان جىل بويى ەل ەكونوميكاسىنىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ ەلەمدٸك شيكٸزات باعاسىنا تىعىز بايلانىستى بولىپ, ال مۇنايدان تٷسەتٸن تابىسقا تەۋەلدٸلٸك ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەدٸ.
اۆتورلار قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋدى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە ايقىنداعانىن اتاپ ٶتەدٸ. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جەنە جەكە كەسٸپكەرلٸكتٸ كەڭەيتۋ ەكونوميكانىڭ جاڭا ٶسۋ كٶزدەرٸن قالىپتاستىرىپ, ەلدٸڭ شيكٸزات نارىقتارىنا تەۋەلدٸلٸگٸن بٸرتٸندەپ تٶمەندەتۋگە باعىتتالعان.
بۇل ٶزگەرٸستەردٸڭ نەتيجەسٸ ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردەن دە كٶرٸنەدٸ. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جان باسىنا شاققانداعى جالپى ٸشكٸ ٶنٸم 15 مىڭ دوللاردان اسىپ, جەتٸ جىلدا 52,9%-عا ٶستٸ. 2021–2025 جىلدارى قازاقستانعا تارتىلعان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ جالپى اعىنى 114,2 ملرد دوللاردى قۇرادى. ال 2019–2025 جىلدار ارالىعىندا بۇل كٶرسەتكٸش 155,8 ملرد دوللارعا جەتتٸ.
قازاقستان حالىقارالىق بيزنەسكە ارنالعان ينۆەستيتسييالىق ۇسىنىستارىن بٸرتٸندەپ كەڭەيتٸپ كەلەدٸ. ەلدٸڭ دەستٷرلٸ ارتىقشىلىقتارى – قۋاتتى رەسۋرس بازاسى مەن ەۋرازييانىڭ ەڭ ٸرٸ نارىقتارىنىڭ اراسىنداعى تيٸمدٸ ورنالاسۋى – قازٸرگٸ تاڭدا ٶسٸپ كەلە جاتقان ٸشكٸ نارىق, جاڭا ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردىڭ ٸسكە قوسىلۋى, سونداي-اق لوگيستيكالىق جەنە تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىمەن تولىقتىرىلىپ وتىر.
حالىقارالىق ينستيتۋتتار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى ٶسٸمٸن بولجاپ وتىر — World Financial Review
قازاقستان تۋرالى ماقالاسىندا The World Financial Review حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى مەن رەيتينگ اگەنتتٸكتەرٸنٸڭ ەل ەكونوميكاسىنا قاتىستى وڭ بولجامدارىن اتاپ كٶرسەتتٸ.
2026 جىلعى قىركٷيەكتە ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸ قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶسٸمٸ جٶنٸندەگٸ بولجامىن ساقتاپ, 2026 جىلى 4,7%, 2027 جىلى 4,5% دەڭگەيٸندە ٶسٸم بولادى دەپ كٷتەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
ازييا دامۋ بانكٸ دە قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى وڭ ديناميكا ساقتالادى دەپ بولجاپ وتىر. ونىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستاننىڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ 2026 جىلى 4,8%-عا, 2027 جىلى 4,5%-عا ٶسەدٸ. ەكٸ حالىقارالىق ينستيتۋتتىڭ باعالاۋى الداعى ەكٸ جىلدا ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ شامامەن 4,5–5% دەڭگەيٸندە بولاتىنىن كٶرسەتەدٸ.
قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸز كرەديتتٸك رەيتينگتەرٸ دە حالىقارالىق ينۆەستورلار ٷشٸن ماڭىزدى فاكتور بولىپ وتىر.
2026 جىلعى تامىزدا S&P Global Ratings قازاقستاننىڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ تەۋەلسٸز كرەديتتٸك رەيتينگٸن BBB− دەڭگەيٸنەن BBB دەڭگەيٸنە دەيٸن كٶتەرٸپ, بولجامىن «تۇراقتى» دەپ بەلگٸلەدٸ. اگەنتتٸك جاھاندىق بەلگٸسٸزدٸك بەلەڭ العان تۇستا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتىلىعىن, ەلەۋلٸ سىرتقى رەزەرۆتەردٸ جەنە مۇنايعا جاتپايتىن بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ ودان ەرٸ قىسقاراتىنى جٶنٸندەگٸ بولجامدى اتاپ ٶتتٸ. S&P قازاقستاننىڭ ناقتى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ 2026 جىلى 5,1%-عا, ال ورتامەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا شامامەن 4%-عا ٶسەدٸ دەپ بولجايدى.
Fitch Ratings تە قازاقستاننىڭ دەربەس نەسيەلٸك رەيتينگٸن ينۆەستيتسييالىق دەڭگەيدەگٸ BBB دەڭگەيٸندە, بولجامىن «تۇراقتى» كٷيٸندە راستادى. اگەنتتٸك ەلدٸڭ نەسيە قابٸلەتتٸلٸگٸن قولدايتىن فاكتورلاردىڭ قاتارىندا تازا سىرتقى اكتيۆتەردٸڭ ەلەۋلٸ كٶلەمٸن جەنە مەملەكەتتٸك بورىشتىڭ سالىستىرمالى تٷردە تٶمەن دەڭگەيٸن اتاپ ٶتتٸ. Fitch ورتامەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا كٶلٸك, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارى ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋدى جالعاستىرادى دەپ كٷتەدٸ.
مۇنداي باعالاۋلار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ ٷردٸسٸن تۇتاستاي كٶرسەتەدٸ: بولجامدى ەكونوميكالىق ٶسٸم ينۆەستيتسييالىق دەڭگەيدەگٸ نەسيەلٸك رەيتينگٸمەن جەنە ەلەۋلٸ قارجىلىق رەزەرۆتەرمەن ۇشتاسىپ وتىر. شەتەلدٸك كومپانييالار ٷشٸن مۇنداي كٶرسەتكٸشتەر ەل ٸشٸندەگٸ تەۋەكەلدەردٸ باعالاۋ جەنە ۇزاقمەرزٸمدٸ جوبالاردى جوسپارلاۋ كەزٸندە ماڭىزدى.
The World Financial Review قازاقستان ەكونوميكاسىن قالاي ەرتاراپتاندىرىپ جاتقانىنا باعا بەردٸ
بريتاندىق The World Financial Review ٸسكەرلٸك باسىلىمى قازاقستاننىڭ شيكٸزاتقا تەۋەلدٸلٸكتەن ارىلۋ باعىتىنداعى قادامدارى تۋرالى تالداۋ جارييالادى. ەكونوميكاداعى ٶزگەرٸستەردٸڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ – ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ. ونىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى ٷلەسٸ قازٸردٸڭ ٶزٸندە تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٷلەسٸنەن اسىپ تٷستٸ. بۇل ٶندٸرٸس قۇرىلىمىنىڭ بٸرتٸندەپ ٶزگەرٸپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.
كەيٸنگٸ جەتٸ جىلدا ەلدە 625 جاڭا ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىن ٸسكە قوسىلىپ, 62 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلدى. ٶڭدەۋ سەكتورىن دامىتۋ ٶندٸرٸستٸ لوكاليزاتسييالاۋعا, جابدىق جەتكٸزۋگە جەنە ٶڭٸرلٸك ٶندٸرٸستٸك تٸزبەكتەرگە قوسىلۋعا مٷددەلٸ حالىقارالىق كومپانييالار ٷشٸن قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر قالىپتاستىرادى.
اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸ ٶندٸرٸستٸك ترانسفورماتسييانىڭ جارقىن مىسالىنا اينالدى. سوڭعى جەتٸ جىلدا قازاقستاندا 800 مىڭعا جۋىق اۆتوموبيل ٶندٸرٸلدٸ. ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردى كەڭەيتۋگە Kia Qazaqstan جەنە Astana Motors Manufacturing Kazakhstan ٸرٸ جوبالارىنىڭ ٸسكە قوسىلۋى ىقپال ەتتٸ. اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸنٸڭ دامۋى قوسالقى بٶلشەكتەر ٶندٸرۋشٸلەرٸن, جابدىق جەتكٸزۋشٸلەرٸن جەنە تەحنولوگييالىق كومپانييالاردى تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٶندٸرٸس كٶلەمٸ ۇلعايعان سايىن جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸن ارتتىرۋعا جەنە ساباقتاس سالالاردى دامىتۋعا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر پايدا بولادى.
اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸنٸڭ دە حالىقارالىق بيزنەس ٷشٸن ەلەۋەتٸ جوعارى. كەيٸنگٸ جەتٸ جىلدا اۋىل, ورمان جەنە بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ٶنٸمٸ ناقتى مەندە 24%-عا, ال اقشالاي مەندە 5,2 ترلن تەڭگەدەن 9,8 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ارتۋى اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ, ساقتاۋ, لوگيستيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى جەنە زاماناۋي تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋگە ينۆەستيتسييا سالۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتەدٸ. بٷگٸندە بيزنەس, ونىڭ ٸشٸندە حالىقارالىق كومپانييالار قازاقستاننىڭ ٸشكٸ نارىعىنا عانا ەمەس, ەكسپورتقا باعدارلانعان ٶندٸرٸستەر قۇرۋ مٷمكٸندٸگٸنە دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
ٶنەركەسٸپتٸ جاڭعىرتۋمەن قاتار ٸشكٸ نارىق پەن كەسٸپكەرلٸك بازاسى دا كەڭەيۋدە. سوڭعى جەتٸ جىلدا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستەگٸ جۇمىسپەن قامتۋ 31,3%-عا ارتىپ, 2025 جىلى 4,5 ملن ادامعا جەتتٸ. بۇل ٶسٸم جەكە كەسٸپكەرلەر مەن شاعىن كومپانييالار سانىنىڭ ارتۋى ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
كەسٸپكەرلٸك سەكتوردىڭ دامۋى جەرگٸلٸكتٸ جەتكٸزۋ تٸزبەكتەرٸن قالىپتاستىرۋعا, سەرٸكتەستەر تابۋعا جەنە ٸشكٸ نارىققا شىعۋعا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ.
ال ەكونوميكا اۋقىمىنىڭ ۇلعايۋى جابدىققا, تەحنولوگيياعا, قارجىلىق جەنە كەسٸبي قىزمەتتەرگە قوسىمشا سۇرانىس تۋدىرادى.
قۇرىلىس سالاسى ٸشكٸ نارىقتى دامىتۋ كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ سانالادى. جەتٸ جىل ٸشٸندە قازاقستاندا 118,3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. قۇرىلىستى كەڭەيتۋ قۇرىلىس ماتەريالدارىنا, ينجەنەرلٸك جابدىقتارعا, زاماناۋي تەحنولوگييالارعا جەنە ٸلەسپە قىزمەتتەرگە سۇرانىستى قالىپتاستىرادى.
كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ توقاەۆتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. پرەزيدەنتتٸڭ باعىتى جەكە مەنشٸكتٸ قورعاۋدى, بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋدى, ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ ازايتۋدى جەنە مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاعا قاتىسۋىن ازايتۋدى كٶزدەيدٸ. وسى ماقساتتاردى جٷزەگە اسىرۋ جەكە كاپيتالدى ودان ەرٸ تارتۋ جەنە نەعۇرلىم بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ٸسكەرلٸك ورتانى قالىپتاستىرۋ ٷشٸن ماڭىزدى.
قازاقستان ەۋرازييانىڭ ترانزيتتٸك حابىنا اينالۋدا
The World Financial Review باسىلىمى قازاقستان تۋرالى جاڭا ماتەريالىندا ەلدٸڭ ەۋرازيياداعى ٸرٸ ەكونوميكالىق ورتالىقتاردىڭ اراسىنداعى ورنالاسۋى كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋى مەن سىرتقى ساۋدا بايلانىستارىنىڭ كەڭەيۋٸ جاعدايىندا بارعان سايىن ماڭىزدى مەنگە يە بولىپ كەلە جاتقانىن جازادى.
سوڭعى جەتٸ جىلدا ەلدە 36 300 شاقىرىم اۆتوموبيل جولى سالىنىپ, جٶندەۋدەن ٶتتٸ. سونىمەن قاتار شامامەن 5 000 شاقىرىم تەمٸرجول جەلٸسٸ سالىنىپ, جاڭعىرتىلدى. بۇدان بٶلەك, 110 تەمٸرجول ستانساسىندا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى اياقتالدى.
كٶلٸك جەلٸسٸن دامىتۋ قازاقستاننىڭ ترانزيتتٸك-لوگيستيكالىق حاب رەتٸندەگٸ رٶلٸن نىعايتادى. حالىقارالىق كومپانييالار ٷشٸن بۇل تاراتۋ ورتالىقتارىن ورنالاستىرۋعا, ٶڭٸرلٸك جەتكٸزٸلٸمدەردٸ ۇيىمداستىرۋعا جەنە قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸ حالىقارالىق قۇن تٸزبەگٸنە ينتەگراتسييالاۋعا جاعداي جاسايدى.
ينفراقۇرىلىمداعى ٶزگەرٸستەر سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتتٸڭ كەڭەيۋٸمەن قاتار جٷرۋدە. 2025 جىلى قازاقستاننىڭ تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر بويىنشا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $170 ملرد-تان اسىپ, بەس جىل ٸشٸندە 40,5%-عا ٶستٸ.
كٶلٸك بايلانىسى حالىقارالىق ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىق باعىتتارىنىڭ بٸرٸنە اينالۋدا. 2026 جىلى قازاقستان مەن ەقدب 2030 جىلعا دەيٸن ەسەپتەلگەن جاڭا بەس جىلدىق كەلٸسٸمگە قول قويدى. ول جەكە سەكتوردى, تۇراقتى ينفراقۇرىلىمدى, تسيفرلاندىرۋدى, قارجى نارىعىن دامىتۋ جەنە قازاقستاننىڭ ٶڭٸرلٸك ساۋدا-لوگيستيكالىق حاب رەتٸندەگٸ رٶلٸن نىعايتۋ بويىنشا بٸرلەسكەن جۇمىستى كٶزدەيدٸ.
دامىپ كەلە جاتقان كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى مەن ٶسٸپ كەلە جاتقان ساۋدا اعىندارىنىڭ ٷيلەسٸمٸ لوگيستيكا, قويما, كٶلٸك قىزمەتتەرٸ جەنە ەكسپورتقا باعىتتالعان ٶندٸرٸس سالاسىندا مٷمكٸندٸكتەر اشادى.
شەتەلدٸك ساراپشىلار قازاقستاننىڭ تسيفرلىق سەرپٸلٸسٸنە باعا بەردٸ
ٶنەركەسٸپ, ينفراقۇرىلىممەن قاتار قازاقستان تسيفرلىق ورتانى جەنە كادرلار دايارلاۋ جٷيەسٸن دامىتۋدا. بۇل باعىتتار تەحنولوگييالىق ٶندٸرٸستەردٸ, قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارىن جەنە بٸلٸكتٸ مامانداردى قاجەت ەتەتٸن باسقا جوبالاردى ورنالاستىرۋعا مٷددەلٸ حالىقارالىق كومپانييالار ٷشٸن ماڭىزدى بولا تٷسۋدە, دەپ جازادى The World Financial Review.
ەلٸمٸزدە مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 90%-دان استامى ەلەكتروندى تٷردە ۇسىنىلادى. ەلەكتروندىق قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ سانى 2021 جىلى 657-دەن 2026 جىلى 1 333-كە دەيٸن ٶستٸ. حالىقتىڭ 97,5%-ى ينتەرنەتكە قول جەتكٸزگەن.
تسيفرلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ كەڭەيۋٸ بيزنەستٸڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ٶزارا ٸس-قيمىلىن جەڭٸلدەتۋگە نەگٸز قالىپتاستىرادى. ٶز كەزەگٸندە ينتەرنەتكە قولجەتٸمدٸلٸكتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸ ەلەكتروندىق كوممەرتسييانى, فينتەحتٸ جەنە تسيفرلىق سەرۆيستەردٸ دامىتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇدان بٶلەك, اۋماعى كەڭ جەنە حالىق تىعىزدىعى سالىستىرمالى تٷردە تٶمەن ەل ٷشٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ونلاين فورماتقا كٶشٸرۋدٸڭ تەحنولوگييالىق قانا ەمەس, ەكونوميكالىق ماڭىزى دا بار. تسيفرلاندىرۋ ازاماتتار, بيزنەس جەنە مەملەكەت اراسىنداعى قاشىقتىقتى قىسقارتىپ, قىزمەتتەرگە قولجەتٸمدٸلٸك قۇنىن تٶمەندەتەدٸ.
قازاقستاننىڭ تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى سەرپٸلٸسٸ باسقا ەلدەر ٷشٸن جاقسى ٷلگٸگە اينالدى: دٷنيەجٷزٸلٸك زيياتكەرلٸك مەنشٸك ۇيىمى (دزمۇ) Global Innovation Index 2025 رەيتينگٸندە «ٷكٸمەتتٸڭ ونلاين-قىزمەتتەرٸ» كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا قازاقستاندى ەلەمدە 10-ورىنعا قويدى. دزمۇ تسيفرلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ەلدٸڭ يننوۆاتسييالىق دامۋىنداعى ەڭ مىقتى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە باعالايدى.
ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ ادامي كاپيتالدى ساپالى تٷردە جاڭارتۋدى دا قاجەت ەتەدٸ. قازاقستاننىڭ دامۋىنىڭ جاڭا ستراتەگيياسىندا بۇل فاكتور ەسكەرٸلٸپ, باسىم باعىتتاردىڭ بٸرٸنە اينالدى. ەل بٸلٸم بەرۋ مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرگە سالىناتىن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸن ارتتىرىپ كەلەدٸ. عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا (عزتكج) ٸشكٸ شىعىندار 2019 جىلعى 42,3 ملرد تەڭگەدەن 2025 جىلى 252,5 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ.
جوعارى بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق دامۋدا: ەلدە شەتەلدٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ 32 فيليالى جۇمىس ٸستەيدٸ جەنە شەتەلدٸك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸكتٸڭ باسقا دا نىساندارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. ۇزاقمەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا بۇل ەكونوميكانىڭ نەعۇرلىم تەحنولوگييالىق جەنە عىلىمدى قاجەت ەتەتٸن سەكتورلارىنا ينۆەستيتسييالار تارتۋ ٷشٸن نەگٸز قالىپتاستىرادى.
قازاقستان حالىقارالىق كاپيتال ٷشٸن جاڭا باعىتتاردى اشۋدا
سوڭعى جىلدارداعى ەكونوميكالىق ترانسفورماتسييا ەلدٸڭ دەستٷرلٸ شيكٸزات سەكتورىنان تىس ينۆەستيتسييالىق مٷمكٸندٸكتەرٸن بٸرتٸندەپ كەڭەيتۋدە. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن, كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن, اۋىل شارۋاشىلىعىن جەنە تسيفرلىق قىزمەتتەردٸ دامىتۋ حالىقارالىق كاپيتال ٷشٸن جاڭا باعىتتاردى اشۋدا. بۇل تۋرالى The World Financial Review بريتاندىق ٸسكەرلٸك باسىلىمىنىڭ ماقالاسىندا ايتىلعان.
قوسىمشا فاكتور رەتٸندە ەكونوميكانىڭ سىرتقى مٸندەتتەمەلەر قۇرىلىمىنداعى ٶزگەرٸستەردٸ اتاپ ٶتۋگە بولادى. بەس جىل ٸشٸندە سىرتقى بورىشتىڭ جٸٶ-گە قاتىناسى 83,1%-دان 59,4%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ, بۇل سالىستىرمالى بورىشتىق جٷكتەمەنٸڭ ازايعانىن كٶرسەتەدٸ.
ەرينە, ەرتاراپتاندىرىلعان ەكونوميكالىق مودەلگە كٶشۋ ۇزاقمەرزٸمدٸ مٸندەت بولىپ قالا بەرەدٸ. ول قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىندا دا كٶرٸنٸس تابادى. دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ 2026–2031 جىلدارعا ارنالعان جاڭا ەلدٸك باعدارلاماسى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, ەكونوميكانىڭ ورنىقتىلىعىن ارتتىرۋعا جەنە ٶنٸمدٸلٸگٸ جوعارى ەرٸ يننوۆاتسييالىق جەكە سەكتوردى قالىپتاستىرۋ ٷشٸن قولايلى جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان. نەگٸزگٸ باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ جەكە كاپيتالدىڭ قاتىسۋىن كەڭەيتۋ جەنە ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ ٶندٸرۋشٸ سالالارعا تەۋەلدٸلٸگٸن تٶمەندەتۋ بولىپ سانالادى.
قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعىتى وسى مٸندەتتەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان. بۇل ساياساتتى ودان ەرٸ جٷزەگە اسىرۋ ەلدٸڭ جاڭا سالالاردى دامىتۋ, بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ جەنە حالىقارالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ٷشٸن جيناقتالعان رەسۋرستىق ەرٸ ينۆەستيتسييالىق ەلەۋەتتٸ قانشالىقتى تيٸمدٸ پايدالانا الاتىنىنا بايلانىستى بولادى.
