GSB UIB بيزنەستٸ تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, ەكونوميست ماقسات حالىق كەيٸنگٸ كٷندەرٸ تەڭگەنٸڭ دوللارعا قاتىستى باعامىنىڭ نىعايۋىن ۋاقىتشا قۇبىلىس دەپ سانايدى. ساراپشى مۇنداي پايىمىنىڭ مەنٸن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ەكونوميستٸڭ ايتۋىنشا, تەڭگە باعامىنىڭ كەيٸنگٸ كٷندەرٸ رەسەي فەدەراتسيياسىنا سانكتسييا سالىنباي تۇرعان كەزدەگٸ دەڭگەيٸنەن دە جوعارى بولۋىنا بٸرنەشە فاكتور قاتار ەسەر ەتٸپ وتىر.
«تەڭگەمٸزدٸڭ قۇنى ارتۋىنىڭ فاكتورى ۇلتتىق قوردان تٷسٸپ جاتقان اۋدارىمداردىڭ بولۋى دەپ ايتۋشى ەدٸم. ەڭ نەگٸزگٸ فاكتور - وسى. ۇلتتىق قوردان تٷسەتٸن اۋدارىمداردى ارتتىرامىز دەگەن شەشٸم قالاي شىقتى, سودان باستاپ تەڭگەمٸزدٸڭ قۇنى ارتا باستادى. ەر اي سايىن 1 ملرد دوللارعا جۋىق قاراجات ەلٸمٸزگە اۋدارىلىپ جاتىر. ونىڭ بەرٸ قور نارىعى ارقىلى ٶتەدٸ, سول قاراجاتقا تەڭگە ساتىپ الىنادى. ونىڭ بەرٸ تٷپتەپ كەلگەندە دوللارعا دەگەن ٸشكٸ تاپشىلىقتى جويادى. وسىلايشا تەڭگەنٸڭ قۇنى ارتادى», - دەيدٸ ساراپشى.
عالىم ۇلتتىق بانكتٸڭ تەڭگە ينتەرۆەنتسيياسى تۋرالى مەلٸمدەمەلەرٸنە قاتىستى دا ٶز پايىمىن ايتتى.
«ۇلتتىق بانك سەۋٸر ايىندا ينتەرۆەنتسييا جاساپ وتىرعان جوقپىز دەپ مەلٸمدەمە جاسادى. ال ناۋرىز ايىندا 1 ملرد دوللارعا جۋىق ينتەرۆەنتسييا بولعان ەدٸ جەنە ۇلتتىق قوردان 800 ملن دوللارعا جۋىق قاراجات اۋدارىم جاسالدى. سوندا ناۋرىز ايىندا تەڭگەمٸزدٸ تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن 1,7 ملرد دوللاردان استام قاراجات جۇمىلدىرىلدى. ەندٸ ەر اي سايىن ۇلتتىق بانكتٸڭ التىن-ۆاليۋتا قورىنان ينتەرۆەنتسيياعا ارتىق اقشا جۇمسالماسا دا, ۇلتتىق قوردان اقشا اۋدارىلىپ جاتىر. بۇل تەڭگەمٸزدٸڭ قۇنىن ارتتىراتىنى سٶزسٸز. بازالىق پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸڭ ۇلعايۋى دا تەڭگەنٸ نىعايتادى. ٶيتكەنٸ تەڭگەدەگٸ دەپوزيتتەردٸڭ قۇنى ارتادى, ازاماتتار تەڭگەدەگٸ دەپوزيتتەرگە كٶبٸرەك اقشا اۋدارادى. ول دا تەڭگەمٸزگە دەگەن سۇرانىستى بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە ارتتىرادى», - دەپ قوستى ماقسات حالىق.
ەكونوميستٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, رەسەي رۋبلٸنٸڭ قۇنى ارتقانى دا تەڭگە باعامىنا ۋاقتىشا بولسا دا وڭ ەسەر ەتٸپ تۇر.
«ونىڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ – رەسەي ۇلتتىق بانكٸنٸڭ رۋبلدٸڭ قۇنىن قولمەن, كٷشتەپ ارتتارىپ وتىرعان ساياسات. رەسەيگە مۇناي ساتۋدان ميللياردتاعان دوللار تٷسٸپ جاتىر. ول قاراجاتقا رەسەي ٷكٸمەتٸ ٶزدەرٸنە قاجەتتٸ تەحنيكانى, اۆتوٶندٸرٸسكە قاجەت قوسالقى بٶلشەكتەردٸ, عارىش, كومپيۋتەر تەحنولوگييالارىن سىرتتان ساتىپ الا الماي وتىر. قازٸر ەشكٸم رەسەيگە ونداي تاۋارىن ساتىپ جاتقان جوق. وسى تۇرعىدان ول قاراجاتتىڭ بەرٸ رەسەيگە جيناقتالىپ جاتىر دا, رۋبلدٸڭ ۋاقىتشا قۇندى بولۋ فازاسى ورىن الىپ تۇر. ول دا تەڭگەمٸزدٸڭ قۇندى بولۋىنا ەسەر ەتەدٸ», - دەدٸ ساراپشى.
سونداي-اق, ول مۇناي باعاسىنىڭ بٸر باررەلٸ 100 دوللاردان اسىپ تۇرۋى دا تەڭگەنٸڭ قۇنىن ارتتىرىپ جاتىر.
«كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمىنداعى قيىندىقتار كەزٸندە جاعداي تٷسٸنٸكسٸز بولاتىن. قۇبىرداعى جٶندەۋ جۇمىستارى بٸتۋگە جاقىن دەگەن اقپاراتتىڭ شىعۋى دا تەڭگەمٸزدٸڭ, ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸمٸزدٸڭ بيىل وڭ سيپاتتا بولاتىنىن كٶرسەتٸپ, تەڭگەمٸزگە بٸراز قۇن بەرٸپ تۇر. مەنٸڭ ويىمشا, بۇل ۋاقىتشا. سەبەبٸ رەسەي رۋبلٸ تۇراقتى بولىپ قالادى دەگەن ناقتى العىشارت جوق. رەسەيگە بەرٸبٸر مۇنايدان كەلگەن دوللار ارقىلى سىرتقى قارىزىنىڭ ەسەبٸن جٷرگٸزۋ كەرەك. ەزٸرگە رەسەي بيلٸگٸ سىرتقى قارىزدى رۋبلمەن قايتارامىز دەپ مٸنەز كٶرسەتٸپ وتىر. بٸراق ەلەم قاۋىمداستىعى ونداي قادامعا بارمايدى, دەفولت جارييالاۋى مٷمكٸن. سوندىقتان جازعا قاراي رەسەيگە سالىنعان سانكتسييالاردىڭ سالدارىن كٶرەمٸز. تاعى دا بٸر مەسەلە بار. جازعا قاراي, جالپى وسى جىلدىڭ ٸشٸندە دوللاردىڭ يندەكسٸ كٶتەرٸلٸپ جاتىر. فەدەرالدىق رەزەرۆ جٷيەسٸ 4 مامىردا دوللاردىڭ كٸلتتٸك پايىزدىق مٶلشەرلەمەسٸن ٶسٸردٸ. جىل بويىندا تاعى دا ٶسٸرەدٸ. دەمەك, دوللاردىڭ قىمباتتاۋى باستالدى. ەلەمدە ٶزگە ۆاليۋتالار دوللارعا قاتىستى قۇنىن جوعالتىپ جاتىر. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ۇزاق مەرزٸمدە تەڭگەمٸزگە بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە سىن-قاتەر, قىسىم بولادى دەگەن سٶز», - دەپ تٷيٸندەدٸ ماقسات حالىق.
