تەۋەلسٸزدٸككە تولىمدى تارتۋ

قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا ەلٸمٸزدٸڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ ن.ە.نازارباەۆتىڭ بەينەسٸ بەدەرلەنگەن 10 مىڭ تەڭگەلٸك بانكنوتتىڭ ەزٸرلەنۋٸ كٶپشٸلٸكتٸڭ ىقىلاسىن تۋدىردى. كٶپتەگەن ازاماتتار ٶزدەرٸنٸڭ قولداۋلارىن بٸلدٸرٸپ, جىلى قابىلداپ جاتقاندىقتارىمەن بٶلٸسۋدە. سولاردىڭ قاتارىندا پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى, وليمپيادا چەمپيونى ولگا شيشيگينا دا بار.

– ولگا ۆاسيلەۆنا, 1 جەلتوقسان كٷنٸ قولدانىسقا ەنگٸزٸلگەلٸ جاتقان جاڭا بانكنوتتى سٸز قالاي قابىلدادىڭىز?

– جالپى ەلەمدە اقشالارىندا مەملەكەت باسشىلارى بەينەلەنگەن ەلدەر بارشىلىق. سولاردىڭ قاتارىنا قازاقستاننىڭ قوسىلۋىن قۋانىشتى جاعداي دەپ بٸلەمٸن. ٶيتكەنٸ, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ العان قىسقا عانا ۋاقىت ٸشٸندە ەلباسىنىڭ باستاۋىمەن كٶپتەگەن جەتٸستٸككە قول جەتكٸزدٸك. قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى باستامالارىنىڭ قولداۋ تاۋىپ جاتۋى ن.ە.نازارباەۆپەن تٸكەلەي بايلانىستى دەسەم, قاتەلەسپەيمٸن. ەسٸرەسە, جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋعا قاتىستى كٶپتەگەن ۇتىمدى شەشٸم بۇۇ دەڭگەيٸندە قابىلدانىپ جاتۋى سونىڭ جارقىن دەلەلٸ بولسا كەرەك. ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر قۇرىلتايىن ٶتكٸزۋ دە – ٷلكەن جەتٸستٸك. ەلٸمٸزدەگٸ ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى ساقتاۋداعى ەڭبەگٸ بٸر تٶبە. تٸزٸپ ايتا بەرسەك, ۇزاققا كەتەتٸنٸمٸز انىق…

 – ارامىزدا جٷرگەن ادامنىڭ بەينەسٸن بانكنوتتا بەدەرلەۋگە كٶزقاراسىڭىزدى بٸلسەك…

– ادامدى تٸرٸسٸندە قۇرمەتتەپ, ەرەن ەڭبەگٸ ٷشٸن ٷلكەن سىي جاساساق, جاراسادى ەمەس پە? تۇلعا ٶزٸنٸڭ يدەياسى ٷشٸن كٷرەسكەنٸن جەنە سونىڭ جەمٸس بەرە باستاعانىن انىق سەزٸنۋٸ كەرەك. كٸم-كٸمگە دە قۇرمەتتٸ تٸرٸسٸندە كٶرسەتكەن ابزال.

 – قوعامنىڭ ەر تٷرلٸ سالاسىندا جٷرگەن ازاماتتارىمىز ٶزدەرٸنٸڭ جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸن ەلباسىنىڭ اتىمەن بايلانىستىرىپ جاتادى. سٸزدٸڭشە, مۇندا نەندەي استار جاتىر?

– مەن ساياساتكەرلٸگٸمدٸ بىلاي قويىپ, سپورتشى رەتٸندە نە سەزٸنگەنٸممەن بٶلٸسەيٸن. وليمپييا ويىندارىنا قاتىسۋ الدىندا ەلباسى قولىمىزعا قازاقستاننىڭ تۋىن بەرٸپ تۇرىپ, ٷلكەن سەنٸم ارتاتىنىن بٸلدٸردٸ. سول سەنٸم ماعان ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەدٸ. بويىمدا جەڭٸسكە دەگەن قۇلشىنىس وياندى. جەنە دە سول سەنٸم مەن قۇلشىنىس مەنٸ الدامادى. ٶزگەلەر تۋرالى دا وسىنى ايتۋعا بولادى. ەگەر ەلباسىنىڭ سەنٸمٸن اقتاۋ ٷشٸن بارىن سالىپ ٷلكەن جەتٸستٸكتەرگە جەتكەن ازاماتتارىمىز بولسا, وندا ونداي جەڭٸستٸ بارشا قازاقستاندىقتىڭ جەڭٸسٸ دەپ بٸلەمٸن.

– قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸن نىعايتۋداعى ەلباسىنىڭ رٶلٸ تۋرالى نە ايتاسىز?

– ەل ازاماتتارىنىڭ رۋحىن كٶتەرۋدە ەلباسىنىڭ ەرەكشە قاسيەتٸن ايتىپ كەتكٸم كەلەدٸ. ەسٸرەسە, «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارىن ۇسىنۋى قوعام تاراپىنان ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلداندى. ٶيتكەنٸ, وندا حالىق كٶپتەن كٷتكەن ۇتىمدى شەشٸمدەر بار. اتاپ ايتقاندا, شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸڭ دامۋى ٷشٸن ناقتى قادامدار اتاپ كٶرسەتٸلگەن. مەن بۇل رەتتە مەملەكەت-جەكە مەنشٸك ەرٸپتەستٸگٸن جولعا قويۋ مەسەلەسٸنٸڭ قولعا الىنۋى ٶتە ورىندى ەكەندٸگٸن ايتا كەتكٸم كەلەدٸ. سەبەبٸ, قازٸر كٶپتەگەن قالتالى ازامات ٶز ٸسٸن باستاۋىنا قارجىلارى جەتپەگەندٸكتەن, مەملەكەتتٸڭ قولداۋىنا مۇقتاج. مٸنە, سونداي كەزدە ەرٸپتەستٸك نەبٸر جوبالاردى ٸس جٷزٸنە اسىرۋعا ٶزٸندٸك وڭ ىقپالىن تيگٸزەر ەدٸ.

ونىڭ ٷستٸنە, قازٸر قازاقستان ەلەمگە ايتارلىقتاي تانىلىپ قالدى. ەلەم ەلدەرٸنٸڭ دوستىق قولىن سوزىپ جاتۋى وسىنىڭ ناقتى دەلەلٸ بولسا كەرەك. تەۋەلسٸزدٸك العالى بەرٸ ەلٸمٸزگە قۇيىلعان قوماقتى ينۆەستيتسييالاردىڭ كەلۋٸنە دە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ مۇرىندىق بولعاندىعىن بٸلەمٸز.

– ەندٸ ۇلتتىق ۆاليۋتا مەسەلەسٸنە قايتا ورالساق. سٸز ٷشٸن تەڭگە نەنٸ بٸلدٸرەدٸ?

– تەڭگە بٸزدٸڭ تٶلەم قۇرالىمىز عانا ەمەس, قۇندىلىعىمىز دا. ونىڭ بەتٸندە بەدەرلەنگەن كٶرٸنٸستەردەن ەلدٸڭ دامۋى مەن ٶركەندەۋٸن, جالپى ەل تۋرالى مول ماعلۇمات الۋعا بولادى. رەتٸ كەلگەندە, ەلەمدەگٸ ەلدەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶز ۆاليۋتالارىنا ٶتە ۇقىپتى ەرٸ قۇرمەتپەن قارايتىنىن ايتا كەتكەن لەزٸم. قازاقستاندىق وتباسىلار دا ۇلتتىق ۆاليۋتامىزدى ساقتاۋ, جيناقتاۋ جەنە تيٸمدٸ قۇرالدارعا سالۋ سيياقتى نارىقتىڭ كٶپتەگەن ساباقتارىن مەڭگەرٸپ تە الدى. سوندىقتان ەرٸ ورىنسىز شىعىندارعا جول بەرمەي, تەك قاجەت­تٸسٸن عانا ساتىپ الىپ جاتىر. ارتىلعانىن قايىرىمدىلىققا باعىتتايتىن جومارت جاندار دا جوق ەمەس. قىسقاسى, قازاقستاندىقتار اقشاعا مۇقيياتتىلىق تانىتىپ, ونى جاراتۋدا ۇقىپتىلىقتىڭ ٷلگٸسٸن كٶرسەتٸپ كەلەدٸ.

– قىسقا دا تۇششىمدى ەڭگٸمەڭٸز ٷشٸن راحمەت.

ەڭگٸمەلەسكەن  اسقار تۇراپبايۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»

قۋانا قابىلدادىق

اتاقتى ۆولتەردٸڭ «بٸر مەملەكەتتٸ قۇتقارۋ ٷشٸن بٸر ۇلى ادام جەتكٸلٸكتٸ» دەگەن قاناتتى سٶزٸ بار. قازاقستان ٷشٸن دەل سونداي ادام ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنٸ راس. ول – تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ نەگٸزٸن قالاعان, مەملەكەت قالىپتاستىرۋشى تۇلعا, تۇڭعىش پرەزيدەنت. ۇلتتىق ۆاليۋتامىزدى اينالىمعا ەنگٸزٸپ, وعان تاريحي اتاۋ بەرگەن دە – نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

يە, تەڭگەنٸ جاساۋ, اينالىمعا ەنگٸزۋ وڭاي بولماعانىن بٸز جاقسى بٸلەمٸز. ول كٷندەرٸ ەلدە تەجٸريبەلٸ ماماندار جوقتىڭ قاسى, ال قاجەتتٸ ماتەريالدار جەتكٸلٸكسٸز ەدٸ. بٸراق ەلجاندى, ەڭبەكقور جٸگٸتتەردٸڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن, ەلباسىنىڭ تٸكەلەي تاپسىرماسىمەن بۇل كٷرمەۋٸ قيىن, كٷردەلٸ جۇمىستاردىڭ دا تٷيٸنٸ تارقادى. 1993 جىلدىڭ قاراشا ايىندا تٶل تەڭگەمٸز اينالىمعا ەندٸ. ەرينە, «تەڭگە جاسالدى, ەندٸ بولدى» دەگەن جاعداي جوق. الدىمىزدا ونى اينالىمعا ەنگٸزٸپ, ەلدٸڭ قارجى سالاسىن نىعايتۋ جۇمىستارى تۇردى. دەگەنمەن, قاجىرلى ەڭبەكتٸڭ ارقاسىندا بەرٸ ٶز قالپىمەن, جايلاپ جٷزەگە اسا بەردٸ. ەكونوميكالىق ٶسٸممەن بٸرگە تەڭگە دە نىعايا تٷستٸ. وسى جۇمىستاردىڭ بارلىعىن ەلٸمٸزدٸڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ ٶزٸ قاداعالاپ, جەتەكشٸلٸك ەتتٸ. بارلىق سالالىق جۇمىستارعا تٸكەلەي اتسالىستى. ال ەندٸ ەل ٷشٸن ەرەن ەڭبەك اتقارعان ەلباسىنا بيىلعى بەدەرلٸ 25 جىلدىق مەرەيتوي قارساڭىندا ەلدٸڭ ەلدٸك تۇرعىدا قۇرمەت كٶرسەتۋٸ ٶتە ورىندى. مەملەكەت باسشىسى بەينەسٸنٸڭ مەرەيتويلىق بانكنوتتا بەينەلەنۋٸن مەن, مٸنە, وسىنداي وراسان زور ەڭبەكتٸڭ مويىندالۋى دەپ باعالايمىن. ۇلتتىق بانك تانىستىرعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەينەسٸ بەدەرلەنگەن جاڭا بانكنوت – ەلدٸڭ 25 جىلداعى جارقىن جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ جەمٸسٸ. ۇلتتىق بانك ەل ٷشٸن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ دامۋى ٷشٸن ەڭبەك سٸڭٸرگەن ادامعا ەل حالقىنىڭ اتىنان لايىقتى سىي جاسادى. بۇل – ەلباسىنىڭ ەگەمەن رەسپۋبليكامىزدىڭ دامۋىنا قوسقان وراسان زور ٷلەسٸنٸڭ سيمۆولدىق كٶرٸنٸسٸ.

ەلدٸڭ تٶل ۆاليۋتاسى ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن, تۇراقتىلىعىن جەنە بٷكٸل بانك جٷيەسٸنٸڭ بەرٸكتٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. سوڭعى جىلدارى ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى تۇراقسىزدىق بٷكٸل جاھان جۇرتىن ەبٸگەرگە سالعانى بەلگٸلٸ. بۇل بٸزدٸڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دا ٶزٸندٸك سالقىنىن تيگٸزدٸ. نارىقتىڭ ىرقىنا جٸبەرگەن تەڭگەمٸزدٸڭ دە بٸراز تەربەلگەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. ەرينە, مۇنىڭ بەرٸ ۋاقىتشا قيىندىقتار دەپ سەنەمٸز.

شٷكٸر, قازٸر تەڭگە ەلٸمٸزدٸڭ قارجىلىق تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ سيمۆولىنا اينالدى. تٶل ۆاليۋتامىز دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيٸنە جول اشىپ, جاڭا نارىقتىق ەكونوميكانىڭ قۇرى­لىمدارىن قالىپتاستىرۋدى قامتا­ماسىز ەتە الدى. تٶل ۆاليۋتامىز عانا تەۋەلسٸز ەكونوميكالىق جەنە قارجى-نەسيەلٸك ساياسات­تى جٷزەگە اسىرۋىمىزعا, ناقتى ەكونومي­كالىق ەگەمەندٸككە قول جەتكٸزۋٸمٸزگە مٷمكٸن­دٸك تۋعىزدى. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز  ەل ٷشٸن مەملەكەتتٸلٸكتٸڭ ٶتە ماڭىزدى ەلەمەنتٸ بولدى. ەلدٸڭ ەكونوميكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸن ايعاقتايتىن باستى بەلگٸلەردٸڭ بٸرٸ دە وسى تٶل ۆاليۋتامىز بولىپ تابىلادى.

سايلاۋ بايزاقوۆ, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى

بۇل – ەر قىزمەتٸنٸڭ ەلەنۋٸ

جاسىم 80-نەن استى, ەلدٸڭ اقساقالى اتاندىق. الايدا, ەل ٶمٸرٸندەگٸ سونى جاڭالىقتاردى باسپاسٶز بەتتەرٸنەن قالت جٸبەرمەي قاداعالاپ, ٷنەمٸ وقىپ تانىسىپ وتىرامىن. ەلٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن الۋ كەزەڭٸندە ٶمٸر سٷرۋ عانا ەمەس, سول تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەيتويىنا كۋە بولۋ باقىتى بۇيىرعانىنا تەۋبە ەتەمٸن.

25 جىل ٸشٸندە ەلٸمٸزدٸڭ, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ بۋىنى بەكٸدٸ, بۇعاناسى قاتايدى. اياعىن اپىل-تاپىل باسقان سەبي شاقتان ٶتٸپ, ات جالىن تارتىپ مٸنگەن اتپال ازامات جاسقا جەتتٸ. شيرەك عاسىر ٸشٸندە قازاقستان جەتكەن جەتٸستٸك از ەمەس.

سىرتقى ساياساتتا بٸرنەشە ەلدەرمەن ديپلوماتييالىق قارىم-قاتىناسقا تٷسٸپ, بٸرنەشە ەلدەردە ٶز ەلشٸلٸكتەرٸن اشتى, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مەدەني-ەلەۋمەتتٸك تىعىز بايلانىس ورناتتى. ٸشكٸ ساياساتتا اۋىزبٸرشٸلٸك يدەياسىن تۋ ەتٸپ, سان ۇلتتىڭ ٶكٸلدەرٸن بٸر شاڭىراق استىنا تاتۋ-تەتتٸ توعىستىرا العانىنىڭ ٶزٸ بٷگٸندە ەلەم ەلدەرٸنٸڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋدا. تٷرلٸ كونفەسسييالار مەن تٷرلٸ ۇلتتار ٶز موينىنىڭ وزىڭقىراپ تۇرعانىن قالاپ, كەڭ جەر بەتٸنە سىيا الماي الاشاپقىن بولىپ جاتقاندا, قازاق دالاسىن مەكەن ەتكەن جٷزدەن استام ۇلت ۇرپاقتارى «ورتاق وتانىمىز, بٸزدٸڭ ەلٸمٸز» دەپ قازاقستاندى كٶركەيتۋگە ٷلەس قوسۋدا. بۇل – ماقتانىش!

قازاق جەرٸنٸڭ كەڭ دالاسىنداعى تاريحي-مەدەني ەسكەرتكٸشتەر مەن تابيعي كٶرٸكتٸ جەرلەردٸ ٶزگەلەرگە تانىتۋ ٷشٸن تۋريزم سالاسىن دامىتۋ جولعا قويىلسا, جەر استىنداعى مول بايلىقتى يگٸلٸككە جاراتۋ ٷشٸن شەتەلدٸك ينۆەستورلار كٶپتەپ تارتىلۋدا. يندۋسترييانى ٶركەندەتۋ ارقىلى ەلدٸڭ ەلەۋەتٸن كٶتەرۋ جولىندا جاسالىپ جاتقان شارۋالار, جوسپارلانعان جوبالار از ەمەس. جاستاردى قامقورلىققا الۋ, ولاردى شەتەلدەردٸڭ ٸرگەلٸ وقۋ ورىندارىندا دايىنداۋ, تٸلدەردٸ مەڭگەرۋ, اۋىل, قالالاردى اباتتاندىرۋ, جولدار سالۋ, مەكتەپ, اۋرۋحانالاردى جاڭعىرتۋ, سپورت كەشەندەرٸن تۇرعىزۋ ارقىلى جاستاردى سپورت تٷرلەرٸنە باۋلۋ – مۇنىڭ بەرٸ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە از عانا جىلدار ٸشٸندە تٷبەگەيلٸ جاڭارا, جاڭعىرا الدى جەنە ٶز نەتيجەلەرٸن بەرە باستادى. مۇنىڭ بەرٸ ٶز-ٶزٸنەن جەنە وڭايلىقپەن جٷزەگە اسا سالماعانى بەلگٸلٸ. ياعني, بۇل ٸستەردٸڭ باستاماسىندا – بٸزدٸڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى تۇر, ەلباسىنىڭ كٶرەگەندٸكپەن جاساعان تٷرلٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامالارى مەن تاپسىرمالارى تۇر.

ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەينەسٸ بەدەرلەنگەن بانكنوتتىڭ ٶمٸرگە كەلۋٸن قۋانا قۇپتايمىز. بۇل – تەك قازاقستاندا عانا جاسالعان دٷنيە ەمەس, ەلەم ەلدەرٸندە بار ٷردٸس, بۇل – جوقتان بار جاساۋ, جالعان ماقتان, داڭعازا تٸرلٸك ەمەس, ەلەم ەلدەرٸ تانىعان تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸزگە ٷلكەن قۇرمەت, ەرەن ەڭبەگٸنە بەرٸلگەن باعا. ەردٸ باعالاۋ, ەردٸ قولداۋ – ەلدٸڭ ەلدٸگٸنە سىن جەنە مٸندەت. تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ ۇلى مەرەكەسٸنە وراي جارىققا شىعارىلعان جاڭا بانكنوتتا ەلباسى بەينەسٸنٸڭ ورنالاسۋى ىنتىماققا ۇيىپ, ەرٸن ارداقتاي العان ەلدٸگٸمٸزدٸڭ دەلەلٸ دەپ بٸلەمٸن.

دٷيسەمبٸ ەرٸپوۆ, ماڭعىستاۋ وبلىسى

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ

ٶنەردٸڭ ٷزدٸك تۋىندىسىنداي

1992 جىلدىڭ جازىندا بٸزدٸڭ ۆاليۋتامىزدى اعىلشىننىڭ پوشتا ماركٸلەرٸ مەن بانكنوت جاساۋدى كەسٸپ ەتكەن «حارريسون جەنە ونىڭ ۇلدارى» كومپانيياسى قۇپييا جولمەن شىعارعانىن, 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100 نومينالداعى بانكنوتتاردا ابايدىڭ, كەنەسارىنىڭ, شوقان مەن سٷيٸنبايدىڭ پورترەتتەرٸ بەرٸلگەنٸن بٸلەمٸز.

سوندىقتان دا 10 000 تەڭگەلٸك بانكنوتتا زامانىمىزدىڭ كٶرنەكتٸ تۇلعالارىنىڭ بەينەلەرٸ كٶرٸنٸس تاۋىپ جاتسا, ول ەدەپتەن وزعاندىق ەمەس. ٶيتكەنٸ, ٶمٸر بٸر ورىندا تۇرمايدى. بٷگٸنگٸ تەڭگەمٸز قازاقستان اۋماعىندا كٶنە عاسىرلاردا-اق قولدانىستا بولعان. سىردارييادا, وتىرار مەن يسفيدجابتا, باسقا دا ٶركەنيەت ورتالىقتارىندا التىن, كٷمٸس اقشا شىعاراتىن سارايلار جۇمىس ٸستەگەن. قازاقتار بازارلاردا ەمٸر تەمٸر مونەتالارىمەن ساۋدا جاساعان. ول – بٷگٸندە تاريح ەنشٸسٸندە. سوندىقتان دا اقشا بەلگٸلەرٸنە تەك تٶلەم قۇرالى رەتٸندە عانا ەمەس, ٶنەر تۋىندىسى, نۋميزماتيكالىق بۇيىم رەتٸندە دە قاراعان دۇرىس.

جاسۇلان شايماردانوۆ, ٶسكەمەن

د.سەرٸكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتٸك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى

ەلٸمٸز ٷشٸن ەلباسىنىڭ ورنى قاشان دا ەرەك

پاتشالىق رەسەيدەن كەيٸن كەڭەس ٶكٸمەتٸنە بودان بولدىق. ورتا ازيياداعى سانى ەڭ ٷلكەن قازاق سان تٷرلٸ ازاپقا تٷسٸپ, قىناداي قىرىلىپ قالدى. قازاق جەرٸن جاۋلاۋ ٷشٸن ويلاپ تابىلعان تىڭ يگەرۋ كەزٸندە ٶز ەلٸمٸزدە, ٶز جەرٸمٸزدە 30 پايىزعا جەتپەي قالدىق. تەۋەلسٸزدٸك الار تۇستا 40 پايىزدىڭ ارعى-بەرگٸ جاعىندا تۇردىق. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستانداعى بارشا ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ باسىن قوسىپ, بٸر ماقسات, بٸر مٷددەگە بٸرٸكتٸرگەندٸكتەن, بٷگٸندە بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸم, ۇلتارالىق تٷسٸنٸستٸك سالتانات قۇرىپ وتىر. سونىڭ ارقاسىندا شيرەك عاسىردا ەلٸمٸز باعىندىرعان اسۋلار دا ايتارلىقتاي.

ەلباسىنىڭ قازاق تاريحىنداعى ەڭبەگٸ ەرەن, ەشقانداي ٶلشەمگە سىيمايدى. سەن دە ٶز مەملەكەتٸڭ ٷشٸن كەرەك بولسا جانىڭدى اياما, سول ەلدٸ باسقارىپ, باس يە بولىپ وتىرعان ەلباسىڭنىڭ قاسىندا تۇتاس بول. اۋىزبٸرشٸلٸگٸڭ مىقتى بولسىن, وتانىڭنىڭ ەكونوميكاسى دامۋىنا ٷلەس قوس, تٸلٸڭدٸ, دٸلٸڭدٸ تٷزە, ەلدٸ كٶركەيت. سوندا ەشكٸمنٸڭ الدىندا ايىلىڭدى جيمايسىڭ.

بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مٸنبەرٸندە قازاق تٸلٸ ەستٸلسە, كەشە عانا ەشكٸم بٸلمەيتٸن وتار ۇلت ەۋروپانىڭ تٶرٸنە شىقسا, ول – بٸزدٸڭ ەلباسىمىزدىڭ ساياساتىنىڭ, ەلەمدٸك بەدەلٸنٸڭ جەمٸسٸ. جاقىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ نۇر ديدارىن تٶل تەڭگەمٸزدەن كٶرٸپ, مارحاباتتانىپ قالدىق. دجوردج ۆاشينگتون امەريكا ٷشٸن قانداي ارداقتى بولسا, قازاقتىڭ باسىن تٶرگە شىعارعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ – ەلٸمٸز ٷشٸن سونداي تۇلعا. ٶز ۇلىڭدى ارداقتاماساڭ, كٸم جاقسىسىن بەرەدٸ. «سٷيەر ۇلىڭ بولسا سٷي, سٷيەنەرگە جارار ول» دەگەن وسى.

بەكبولات تٷزەلباەۆ,  وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى

«قازاقستان تەمٸر جولى» ۇك «ەسكەريلەندٸرٸلگەن تەمٸر جول كٷزەتٸ» اق فيليالىنىڭ ديرەكتورى, «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ

وتاندىق تاريحىمىزدان سىر شەرتەتٸن بولادى

تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ شيرەك عاسىرىندا تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ەلٸمٸزدە قىرۋار جۇمىس جاسالىنىپ, كٶپتەگەن تولىمدى جەتٸستٸك جٷزەگە اسىرىلدى. ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ەلٸمٸز ات اۋىستىرعان ٶتپەلٸ زاماننىڭ قيىن سىنىنان سٷرٸنبەي ٶتتٸ.

ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىعىنا وراي, ەلباسى بەينەلەنگەن جاڭا بانكنوتتىڭ شىعارىلۋى مەملەكەت تاريحىنىڭ ەرەكشە كەزەڭٸنٸڭ ەستەلٸگٸ بولماق. ەلەمدٸك تاريحتا كەڭٸنەن تانىمال نەلسون ماندەلا, مۇستافا كەمال اتاتٷرٸك, لي كۋان يۋ, ۋينستون چەرچيلل جەنە تاعى باسقا كٶشباسشىلار ٶزدەرٸ ٶمٸرٸ مەن قاجىر-قايراتىن ارناعان ەلدەرٸنٸڭ قازٸرگٸ زامانعى ۆاليۋتالارىندا بەينەلەنگەن. سوندىقتان, جاڭا تۇرپاتتى مەملەكەتتٸ قالىپتاستىرۋشى ەرٸ ەلەمدٸك انتييادرولىق قارۋسىزدانۋ يدەياسىنىڭ نەگٸزٸن سالۋشى رەتٸندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەينەسٸ كٶرٸنٸس تاپقان بۇل بانكنوت تا ەل ەسٸندە قالاتىنىنا سەنٸمدٸمٸن. بانكنوت بەتٸندەگٸ پرەزيدەنتتٸڭ پورترەتٸ, استانانىڭ بويتۇمارى سانالاتىن «بەيتەرەك», ىنتىماعى جاراسقان كٶپۇلتتى xالقىمىزدىڭ ورتاق شاڭىراعى – قازاقستان كارتاسى ەلٸمٸزدٸڭ قىسقا ۋاقىتتا قۇرعان ەرەكشە ەلدٸك تاريحىنان سىر شەرتەدٸ. اتالعان بانكنوت قازاقستاندىقتاردىڭ تەۋەلسٸزدٸك تويى قارساڭىنداعى قۋانىشتى كٶڭٸل-كٷيٸن ەسەلەي تٷسەتٸن تارتۋ بولدى.

جەتپٸسباي بەكبولاتۇلى, ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ كافەدرا مەڭگەرۋشٸسٸ