تاريحى تەرەڭ تاسبٶگەت

تاريحى تەرەڭ تاسبٶگەت

استانانىڭ 20, قىزىلوردانىڭ 200 جىلدىق مەرەيتويلارى رەسپۋبليكا دەڭگەيٸندە تويلانۋدا. وسىنداي تاريحي كەزەڭدە قىزىلوردانىڭ ٸرگەسٸنە قونىس تەپكەن تاسبٶگەت كەنتٸنٸڭ قۇرىلعانىنا دا 70 جىل تولدى.

سىردارييا ٶزەنٸنە سالىنعان سۋ توسپاسىنان باستالعان كەنت تاريحى تۋراسىندا ەل ٸشٸندە اڭىزعا بەرگٸسٸز ەڭگٸمەلەر ەلٸ كٷنگە دەيٸن ايتىلادى. 1940 جىلعى 16 سەۋٸردە الىپ قۇرىلىستىڭ باستالۋىنا نەگٸز قالانىپ, ونى سالۋعا وبلىس پەن اۋدانداردان 17 مىڭعا جۋىق ادام قاتىسقان ەدٸ. سوعىس جىلدارى كەيٸنگە شەگەرٸلگەن قۇرىلىس 1945 جىلعى 8 سەۋٸردە قۇرىلىس قايتا جانداندى. قازاق كسر جوعارعى كەڭەسٸ پرەزيديۋمى 1948 جىلعى 16 ناۋرىزدا قۇرىلىس سالۋعا قاتىسىپ جاتقان جۇمىسشىلاردىڭ ٸرگە تەپكەن مەكەنٸندە تاسبٶگەت پوسەلكەلٸك كەڭەسٸن قۇرۋ تۋرالى جارلىق قابىلدادى.

قىزىلوردانىڭ قوس عاسىرلىق مەرەيتويىمەن ساباقتاس كەلگەن تاسبٶگەت كەنتٸنٸڭ 70 جىلدىعى تٷرلٸ مەرەكەلٸك تارتۋمەن باستالدى. بٸرتۋار ازاماتتار شىققان كيەلٸ كەنتتٸڭ مەرەيتويىنا ارنالعان ەرتٷرلٸ فورماتتاعى ٸس-شارالار تويدىڭ كٶركٸن قىزدىردى.

قالا تۇرعىندارىنا قوس بٸردەي تارتۋ جاسالىپ, قر مەدەنيەت قايراتكەرٸ تٸلەگەن بەكارىستانوۆتىڭ سٶزٸنە جازىلعان, تالانتتى كومپوزيتور سەبيت ۇلىقپاننىڭ «تاسبٶگەت – كيەلٸ مەكەن» اتتى جاڭا ەننٸڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ. وتانشىلدىق سەزٸمدٸ وياتاتىن رۋحتى ەن بارشا حالىقتىڭ جٷرەگٸنەن ورىن الدى. سالتاناتتى شاراعا تاعى بٸر ايتۋلى سىيلىق – تاريحتى قايتا پاراقتاۋعا جول اشقان «تۇران تٶرٸندەگٸ تاسبٶگەت» اتتى جاڭا كٸتاپ تا وقىرماعا جول تارتتى.

كٸتاپتا 70 جىلدىق تاريح بەلەسٸنە شىققان تاسبٶگەتتٸڭ ەسكٸ تاريحى, ونداعى اتپال ازاماتتاردىڭ ەڭبەگٸ, كەنت ٸشٸندەگٸ جاسالعان يگٸلٸكتٸ ٸستەر باياندالعان. الماتىنىڭ «ارۋنا» باسپاسىنان جارىق كٶرگەن كٸتاپ كەنت ەكٸمٸ پاكۋادين شامۇراتوۆ پەن زەرتتەۋشٸ قابدەش شاعىروۆتىڭ بٸرلەسۋٸمەن قۇراستىرىلىپ شىققان. مەرەيتويعا ارنايىلاپ جازىلعان ەن, تاريحتى تٷگەندەگەن كٸتاپ تاسبٶگەت تۇرعىندارىنا قۋانىش سىيلادى.

شارا ايماقتىق اقىندار ايتىسىمەن جالعاسىن تاپتى. ەلٸمٸزگە تانىمال 10 اقىن قاتىسقان ايتىسقا حالىق كٶپ جينالدى. جۇرتتىڭ كٶپتەن بەرٸ ايتىس سيياقتى قازاققا رۋح بەرەتٸن حالىقتىق ٶنەردٸ ساعىنىپ, شٶلٸركەگەنٸ بايقالىپ تۇردى. رەسپۋبليكانىڭ ەر ايماعىنان سىنعا تٷسكەن اقىندارعا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ دٷيسەنبەك اياشۇلى, «شابىت» فەستيۆالٸنٸڭ جٷلدەگەرٸ نازگٷل بەردٸقوجا جەنە قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مٷشەسٸ مۇحامەدجان نۇرحانوۆ قازىلىق ەتتٸ. ايماقتىق اقىندار ايتىسى كەنت ەكٸمٸ پاحۋاتدين شامۇراتوۆتىڭ قۇتتىقتاۋىمەن اشىلدى. ول ايتىستىڭ تەربيەلٸك مەنٸ بار تاريحي ٶنەر تٷرٸ ەكەنٸنە توقتالىپ, كەنت تۇرعىندارىن مەرەيتويمەن قۇتتىقتادى.

ەلدەگٸ حالىقتار دوستىعىن, بەرەكە-بٸرلٸكتٸ, ايماقتاعى اۋقىمدى جۇمىستاردى جىرعا قوسقان اقىنداردى تاسبٶگەتتٸكتەر قۇشاق جايا قارسى الىپ, قوشەمەتكە بٶلەدٸ. جىر دوداسىنىڭ قورىتىندىسىندا باس جٷلدەنٸ قىزىلوردالىق ەرجەڭٸس ەبديەۆ جەڭٸپ الدى. بٸرٸنشٸ ورىندى تٷركٸستان وبلىسىنان كەلگەن دەۋرەن اقساقالوۆ يەلەندٸ. ەكٸنشٸ ورىن جٷلدەسٸ قىزىلوردالىق مٶلدٸر ايتبايعا, ال ٷشٸنشٸ ورىن قاراعاندىلىق بوتاگٶز مۇحيددينگە بۇيىردى.

سونداي-اق, كەنتتٸڭ ورتالىق الاڭىندا تٷرلٸ سپورتتىق شارالار ٶتكٸزٸلدٸ. ەرەسەكتەر اراسىندا كٷرەس تٷرلەرٸنەن سايىس ٶتٸپ, ايتۋلى جارىستا وبلىستىق جوعارى سپورت شەبەرلٸگٸ مەكتەبٸ مەن وليمپيادالىق رەزەرۆ دايارلاۋ ورتالىعىندا تەلٸم الاتىن سپورتشىلار باق سىنادى.

جارىس قورىتىندىسىندا 74 كەلٸگە دەيٸنگٸ سالماق دەرەجەسٸندە سىنعا تٷسكەن ەرلان جاقسىبەكوۆ جەڭٸمپاز اتاندى. ال 74 كەلٸدەن جوعارى سالماقتا تٷيە بالۋاندار سايىسى تارتىسقا تولى بولدى. بۇل سالماق دەرەجەسٸندە ٷشٸنشٸ ورىن سالامات جىلقىباەۆقا, ەكٸنشٸ ورىن بەكزات ابدۋللاەۆقا بۇيىردى. دٷبٸرلٸ دودادا بارلىق قارسىلاستارىن ايقىن باسىمدىقپەن جەڭگەن مارات بايماحانوۆ بٸرٸنشٸ ورىندى يەلەنٸپ, تاسبٶگەت كەنتٸ ەكٸمدٸگٸنٸڭ 300 مىڭ تەڭگەلٸك جٷلدەسٸمەن ماراپاتتالدى.

ال, مەرەيتوي ورتالىق الاڭداعى كەشكٸلٸك ەسترادا جۇلدىزدارىنىڭ گالا-كونتسەرتٸمەن مەرەسٸنە جەتتٸ. قالا كٷنٸنٸڭ باستاۋى بولعان سالتاناتتى شارادا قالا ەكٸمٸ نۇرلىبەك نەلٸباەۆ قوس مەرەيتويدى قاتار تويلاۋعا جينالعان جۇرتشىلىققا ٶز قۇتتىقتاۋ لەبٸزٸن جەتكٸزدٸ.

– تۋعان ەلٸمٸزدٸڭ داڭقىن اسىرۋ, ونىڭ ٶتكەنٸن ۇلىقتاۋ بٸز ٷشٸن پارىز. بٷگٸندە ەكٸ عاسىر تولىپ وتىرعان قالامىزعا قاراستى اۋىلدىق وكرۋگتەر دە كەڭ قانات جايىپ كەلەدٸ. سونداي ەلدٸ مەكەننٸڭ بٸرٸ – تاسبٶگەت كەنتٸ. كەنت قازٸرگٸ ۋاقىتتا قالاعا قاراستى ەلدٸ مەكەندەر اراسىندا ەڭ ٸرٸسٸ, ەڭ ەسەمٸ. ەرٸ قالاعا قاراپ قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقان قۇتتى قونىس. 30 مىڭنان استام حالقى بار كەنتتٸڭ كٶلەمٸ جىل ٶتكەن سايىن شىعىسقا قاراي ۇلعايىپ كەلەدٸ. بۇل اۋماقتا جاڭا كٶشەلەر قالىپتاسىپ, تۇرعىندار تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. وسىدان 70 جىل بۇرىن جۇمىسشىلار قونىسى بولعان شاعىن ەلدٸ مەكەن قازٸرگٸ كٷنٸ قالامىزدىڭ ٸرگەلٸ, كٶرٸكتٸ جەرلەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالدى, – دەدٸ قالا ەكٸمٸ.

مۇنان سوڭ مەرەكە قارساڭىندا قالانىڭ قوعامدىق-ساياسي ٶمٸرٸنە بەلسەندٸ ارالاسىپ, كەنتتٸڭ كەلبەتتەنۋٸنە ٶز ٷلەسٸن قوسىپ جٷرگەن بٸرقاتار ازاماتتار ماراپات بيٸگٸنەن كٶرٸندٸ. اتاپ ايتقاندا, سوتسياليستٸك ەڭبەك ەرٸ امانگەلدٸ احمەتوۆ, وبلىستىق مەسليحات حاتشىسى ناۋرىزباي بايقاداموۆ, وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى سەرٸك قوجانييازوۆ, ەڭبەك ارداگەرلەرٸ سۇلتان ٷسەنوۆ, بايان پٸرجانوۆا جەنە ۆيكتور رومانوۆسكيي «تاسبٶگەت كەنتٸنە 70 جىل» مەرەكەلٸك مەدالٸمەن ماراپاتتالدى.

سونداي-اق, №176 ورتا مەكتەبٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ساناتتى مۇعالٸمٸ سەۋلە شەكٸمانوۆا, №2 وبلىستىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ پەداگوگى گٷلجاھان تەشەروۆا جەنە №172 ورتا مەكتەپتٸڭ مۇعالٸمٸ مانۋ دوسماحانوۆاعا قالا ەكٸمٸنٸڭ «العىس حاتى» تابىستالدى.

شارا سوڭى گالا-كونتسەرتكە ۇلاسىپ, مەرەكەگە جينالعان جۇرتشىلىق «ازييا» توبى, بەكزات مولدابەرگەنوۆ, «تۇران» توبى سەكٸلدٸ ەسترادا جۇلدىزدارىنىڭ ٶنەرٸن تاماشالادى.