تاريحشى تالاس وماربەكوۆ دٷنيەدەن وزدى

تاريحشى تالاس وماربەكوۆ دٷنيەدەن وزدى


قازاقتىڭ كٶرنەكتٸ تاريحشىسى, زۇلمات جىلداردىڭ اقتاڭداق بەتتەرٸن اشىپ, بٷگٸنگٸ ۇرپاققا قاز قالپىندا جەتكٸزگەن عالىم تالاس وماربەكوۆ دٷنيەدەن ٶتتٸ. بۇل تۋرالى حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ دارحان قىدىرەلٸ Fاcebook-تەگٸ پاراقشاسىندا جازدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قازاقپارات اگەنتتٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.

«قايران تالاس اعامىز حاققا قاۋىشىپتى. تاريحشىلاردىڭ تٸرەگٸ ەدٸ, اقتاڭداقتارعا العاش بارعانداردىڭ بٸرٸ ەدٸ, ٸرٸ ەدٸ… يمانى جولداس بولسىن!», - دەلٸنگەن جازبادا.

تالاس وماربەكوۆ 1948 جىلى 29 مامىردا جامبىل وبلىسىنىڭ بايزاق اۋدانىنداعى اقجار اۋىلىندا دٷنيە ەسٸگٸن اشقان. 

جوعارى بٸلٸمدٸ اباي اتىنداعى قازپي-دٸڭ تاريح فاكۋلتەتٸندە الادى. 1971 جىلى وقۋىن تەمامداپ, قىزمەت جولىن جامبىل وبلىسىنىڭ جۋالى جەنە بايزاق اۋداندارىندا تاريح پەنٸنٸڭ وقىتۋشىسى, وقۋ ٸسٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ رەتٸندە باستادى.

عالىم قازاقتىڭ كٶزٸ قاراقتى قاۋىمىنا مۇحامەد حايدار دۋلاتي مۇرالارىن, ورتا عاسىرلارداعى تاريحي تۇلعالاردى ۇلتتىق كٶزقاراستا زەردەلەپ, قازاق تاريحىن كەزەڭدەۋدٸڭ تەورييالىق-مەتودولوگييالىق مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٸرگەلٸ پايىمدار جاساعان زەرتتەۋشٸ رەتٸندە بەلگٸلٸ.

سونداي-اق ول قازاقستاندا ستاليندٸك توتاليتارلىق جٷيەنٸڭ ورنىعۋ سالدارىن بارىنشا باتىل زەرتتەگەن العاشقى قازاق تاريحشىلارىنىڭ بٸرٸ بولدى.

ٶتكەن عاسىردىڭ 20-30-جىلدارىنداعى بايلاردى تەركٸلەۋ, كٷشتەپ ۇجىمداستىرۋ ساياساتىنىڭ زارداپتارىن اشىق كٶرسەتٸپ, سول تاريحي كەزەڭدە ورىن العان حالىق نارازىلىقتارىنا جاڭا تاريحي كٶزقاراس قالىپتاستىردى. 

عالىمنىڭ ارتىندا «قازاق شارۋالارىن مەنشٸگٸنەن ايىرۋ جەنە كٷشپەن ۇجىمداستىرۋ», «20-30 جىلدارداعى قازاقستان قاسٸرەتٸ» (1997), «حح عاسىرداعى قازاقستان تاريحىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەرٸ» (2001), «قازاقستان تاريحىنا جەنە تاريحناماسىنا ۇلتتىق كٶزقاراس» (2004) سيياقتى ٸرگەلٸ ەڭبەكتەر قالدى. 1997 جىلى قر-نىڭ ەلەۋمەتتٸك عىلىمدار اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ اتانعان. 

تاريحشى كٶز جۇمار سەتٸنە دەيٸن «ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ» جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانىڭ قۇرامىندا بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەپ, ۇلت-ازاتتىق سيپاتتاعى كٶتەرٸلٸستەر مەن قوزعالىستاردىڭ ناقتى سانىن تۇراقتاندىرۋعا اتسالىستى.