استانادا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «جاڭعىرۋ جولى» رەسپۋبليكالىق جاستار قوزعالىسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «جاستار سينەرگيياسى — بٸرلٸك ەنەرگيياسى» فورۋمى ٶتتٸ. فورۋمنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى جوبا جاساپ شىعىپ, ونى تٷرلٸ سايىستاردا قورعاپ قانا قويماي, سەتتٸ جٷزەگە اسىرعان جاستاردىڭ ٶزارا تەجٸربيە الماسۋى ەدٸ. جاس ەنتۋزياستتاردىڭ فورۋمىنا قولدانبالى قولٶنەر شەبەرلەرٸ, ستارتاپ-جوبالار اۆتورلارى, ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەر جاستارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, جاستار ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارىنىڭ مٷشەلەرٸ, بٸلٸكتٸ كەسٸپكەرلەر, جالپى ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸنەن 200-گە جۋىق ادام قاتىستى.
«تابىستى جوبالار شەرۋٸ» الاڭىندا جوباسى تۋرالى ايتىپ بەرگەندەردٸڭ قاتارىندا «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسٸمٸ» جوباسىنىڭ جەڭٸمپازى مەۋلەن بەكتۇرعانوۆ تا بار. ٶنەرتاپقىش جٸگٸتتٸڭ ەسٸمٸ 2016 جىلى «نۇر وتان» پارتيياسى جاستار قاناتى ۇيىمداستىرعان NURINTECH بايقاۋىنان كەيٸن ەلگە جايىلا باستادى. مەۋلەن جاساندى قول, ياعني بيونيكالىق پروتەز جاساپ شىعارعان. ونى ەڭ العاش رەت 2015 جىلى قولعا العان ەكەن.
– بيونيكالىق پروتەز جاساي باستاعانىمدا ەلەمدە انالوگى بار قولدى نە ٷشٸن جاساپ جاتىرسىڭ دەيتٸندەر بولدى. بٸز وسىنداي پروتەزدەردٸ شەتەلدەن تىم قىمبات باعادا ساتىپ الىپ جاتىرمىز. ونداي باعانى بەرٸنٸڭ قالتاسى كٶتەرە بەرمەيدٸ. ەرٸ قولعا ساي كەلەتٸن پروتەزدٸ ٸزدەپ تابۋعا دا مٷمكٸندٸك از. سوندىقتان قولجەتٸمدٸ باعادا وتاندىق ٶنٸم شىعارۋعا بەل بايلادىم, – دەيدٸ مەۋلەن.
ٶنەرتاپقىش كٶبٸمٸزدٸڭ سوڭعى جاڭالىقتاردىڭ بەرٸ تەك اقش-تا بار دەپ ويلايتىنىمىزدىڭ قاتە پٸكٸر ەكەنٸن ايتادى. ەلەمدەگٸ ەڭ مىقتى مەملەكەت سانايتىن امەريكانىڭ ٶزٸندە جاساندى بيونيكالىق قول شىعارىلمايدى ەكەن. نەگٸزٸ ەلەمدە جاساندى قول شىعاراتىن مەملەكەت از. گەرمانييا, ۇلىبريتانييا سيياقتى ەلدەردە بار بولعانى ون شاقتى كومپانييا جۇمىس ٸستەيدٸ. سوندىقتان مەۋلەن بۇل سالاعا قاتتى قىزىعىپتى. ەكٸ جىل بويى جاساعان جوباسىنىڭ نەتيجەسٸندە استانادا MBionics كومپانيياسى قۇرىلعان. قازٸر سۇرانىس كٷن ساناپ ارتىپ, قازاقستاندىق نارىقتا اتى قالىپتاسىپ كەلە جاتىر.
– ەندٸ جاساندى قول جاساتقىسى كەلەتٸن ٸٸٸ توپتاعى مٷگەدەكتەر شەتەلگە بارماي-اق, وتاندىق بيونيكالىق پروتەز-قولدى بٸزدەن الا الادى. بٸزدٸڭ كومپانييا ٶزدەرٸ ٶندٸرەتٸن جاساندى قولعا كەپٸلدٸك بەرەدٸ. بٸز بٸرٸنشٸ كەزەكتە اقشا ٷشٸن ەمەس, عىلىم مەن تەجٸريبە ٷشٸن جۇمىس ٸستەيمٸز, – دەدٸ م.بەكتۇرعانوۆ.
جوبالار الاڭىندا «بايسەركە-اگرو» اگروحولدينگٸ قۇرىلتايشىسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ ك. پاۆلوۆ زاماناۋي اۋىلشاراۋاشىلىعىندا ورگانيكالىق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ جاعدايىنداعى قولدانىلىپ جاتقان يننوۆاتسييالار مەن تەحنولگييالار جايلى اقپارات بەردٸ. ال «اۋىل — مەملەكەت تٸرەگٸ» پرەزەنتاتسيياسىمەن جوبانىڭ قۇرۋشىسى د.كورەپانوۆ, «جاڭا شەشٸم» بٸلٸم قورىنىڭ باس ديرەكتورى ۆ.كيم بالالارعا تٸل ٷيرەتۋدٸڭ جاڭا ەدٸستەمەلەرٸن ايتىپ بەردٸ. سپيكەرلەرگە ەڭ قىزىقتى ەرٸ ماعىنالى سۇراق قويعاندارعا ەستەلٸك سىيلىق تارتۋ ەتٸلدٸ.
فورۋمنىڭ «Business camp» اتتى ەكٸنشٸ الاڭىندا شەبەرلٸك سىنىپتارى مەن ترەنينگتەر ٶتكٸزٸلدٸ. بيزنەسكە ٷيرەنۋ جولدارىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسٸمٸ» جوباسىنىڭ جەڭٸمپازى يسلامبەك سەلجانوۆ بيزنەستٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸ تاقىرىبىندا باعالى كەڭەستەر بەرٸپ, تىڭداۋشىلارعا تابىستىڭ شىڭىنا كٶتەرٸلۋ باعىتىن, جولىن كٶرسەتتٸ. ەلٸمٸزدە ەكونوميكالىق داعدارىس ورناعان 90-جىلدارى قازاقستاندا ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانك تە, «جەكە بيزنەس» دەگەن ۇعىم دا بولماعان. 1993 جىلى مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتٸ بٸتٸرگەن ول, نە دە بولسا بينەس اشۋعا, كٷن كٶرۋگە بەل بۋادى. الايدا ول ۋاقىتتا جول كٶرسەتەتٸن, تٸپتٸ ٷلگٸ الاتىن بۇل سالادا ەشكٸم جوق. كەسٸپكەرلٸكتە باعىت-باعدار بەرەتٸن ەدەبيەت تە بولماي شىعادى. دەيل كارنەگيدٸڭ كٸتابىنان باسقا. ول كٸتاپتىڭ ارقاسىندا يسلامبەك مىرزا كاپيتاليزمنٸڭ نە ەكەنٸن تٷسٸنٸپ العانىن ايتادى.
– بٸزدٸ الىپ شىققان جاستىعىمىز بەن ٶزٸمٸزگە دەگەن سەنٸمٸمٸز. ٶمٸردە قانداي قيىندىق كەزدەسسە دە كٸتاپتان باس الماۋعا تىرسىتىم. بارلىق جاعدايدان الىپ شىعۋعا كٸتاپتىڭ بەرگەن پايداسى, تيگٸزگەن كٶمەگٸ كٶپ. الدىڭا ٷلكەن ماقسات قويىپ, مىقتى كومپانييالار مەن تابىستى كەسٸپكەرلەردەن ٷلگٸ الۋ كەرەك. مەن كٶپ وقىدىم جەنە قازٸر دە كٶپ كٸتاپ وقيمىن. كٸتاپ وقۋ ٶمٸر سٷرۋگە دەگەن قۇشتارلىقتى وياتادى, – دەيدٸ كەسٸپكەر.
«ادامدى كەشەندٸ دامىتۋ اكادەميياسىنىڭ» باسشىسى, كەسٸپكەر-ينۆەستور ۆ.پوپوۆ ستارتاپتىڭ جەتٸستٸكككە جەتەلەيتٸن باعىتتاۋشىسى ەكەندٸگٸن ايتتى. ال «Bolashak Engineering» كومپانيياسىن قۇرۋشى ە.مٷتەلٸ بيزنەستٸ ەڭ تٶمەنگٸ قارجى كاپيتالمەن قالاي باستاۋعا بولادى دەگەن سۇراققا ٶز تەجٸربيەسٸ ارقىلى جاۋاپ بەردٸ.
تاڭشولپان تٶلەگەن
.jpeg)