قازاقستاندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنا قارسى ۆاكتسينانى 1 اقپاننان باستاپ ەگۋ جوسپارلانىپ وتىر. بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا 2 ملن ادامعا ۆاكتسينا سالىنسا, ەكٸنشٸ جارتىجىلدىقتا بۇل كٶرسەتكٸش ەكٸ ەسەگە ارتىپ, 4 ملن ادامعا جەتەدٸ. باستاپقى كەزەڭدە رەسەيلٸك «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى قولدانىلادى. اتالعان ۆاكتسينا قانداي, حالىقتى جاپپاي ۆاكتسيناتسييالاۋ قانشالىقتى ماڭىزدى جەنە بۇل تۋرالى جەتەكشٸ عالىمدار نە دەيدٸ. بۇل سۇراقتارعا تٸلشٸمٸز جاۋاپ ٸزدەپ كٶردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«سپۋتنيك V» - ادەنوۆيرۋس ۆەكتورىنا نەگٸزدەلگەن ۆەكتورلىق ۆاكتسينا. سونداي-اق, ەلەمدە العاشقى بولىپ تٸركەلگەن ۆاكتسينا. ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸ 91,4%. «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىنىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسييانىڭ اۋىر جاعدايلارىنا قارسى تيٸمدٸلٸگٸ 100% قۇرايدى. ۆاكتسينانى ن.ف گامالەي اتىنداعى ۇلتتىق ەپيدەميولوگييا جەنە ميكروبيولوگييا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى جاسادى. ورتالىق - ٶز سالاسى بويىنشا ەلەمدەگٸ جەتەكشٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى.
الداعى ەكٸ اپتادا «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىنا سۇرانىس ارتادى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن ساتىپ الۋعا 50-دەن استام مەملەكەتتەن 1,2 ملرد دوزاعا ٶتٸنٸم قابىلداندى.
سونداي-اق, «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى بويىنشا حالىقارالىق عىلىمي ساراپتامالىق كەڭەس قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىنا ارگەنتينا, ۇلىبريتانييا, گەرمانييا, ٷندٸستان, رەسەي, اقش, فرانتسييا, شۆەتسييا جەنە حورۆاتييا ەلدەرٸنٸڭ ۆيرۋسولوگييا, ميكروبيولوگييا, گەنەتيكا جەنە بيوتەحنولوگييا سالاسىنداعى ەڭ مىقتى عالىمدارى كٸردٸ. «سپۋتنيك V» كەڭەسٸ عالىمدارىنىڭ ايتۋىنشا, ۇقساس پلاتفورماداعى باسقا پرەپاراتتارمەن سالىستىرعاندا رەسەيلٸك ۆاكتسينانىڭ نەتيجەلەرٸ جاقسى.
«سپۋتنيك V» ۆاكتسيناتسيياسىنىڭ ماتريتسالىق رنق-نىڭ يننوۆاتسييالىق تەحنولوگيياسىن قولدانۋ ارقىلى جاسالعان Pfizer-BioNTech جەنە Moderna ۆاكتسينالارىنان ايىرماشىلىعى, SARS-CoV-2 ۆيرۋسىنىڭ گەنەتيكالىق ماتەريالىن (تٸكەندٸ قابىق اقۋىزى) ادام جاسۋشالارىنا جەتكٸزۋ ٷشٸن كەدٸمگٸ سۋىق تييۋدٸ تۋدىراتىن ادەنوۆيرۋس تۇقىمداسىنىڭ باسقا ۆيرۋس قابىعى قولدانىلعان كەزدە ۆەكتورلىق تەحنولوگييانى قولدانىپ جاسالعان. جاسۋشالار يممۋن رەاكتسيياسىن تۋدىراتىن اقۋىز شىعارادى, سولايشا ورگانيزم ۆيرۋسپەن كٷرەسۋدٸ ٷيرەنەدٸ. ۆاكتسينادا COVID-19 تۋدىراتىن كوروناۆيرۋس جوق, سوندىقتان ۆاكتسيناتسييادان كەيٸن اۋىرىپ قالۋ مٷمكٸن ەمەس.
بۇۇ باس حاتشىسى COVID-19 پاندەميياسىنا قارسى كٷرەستەگٸ رەسەيلٸك ۆاكتسيناعا جوعارى باعا بەردٸ. انتونيۋ گۋتەررەشتٸڭ پٸكٸرٸنشە, رەسەيلٸك پرەپارات پاندەمييامەن كٷرەستە ماڭىزدى رٶل اتقارا الادى. سونىمەن قاتار, بۇۇ ميسسييالارىندا قولدانۋعا بولاتىنىن جەتكٸزدٸ. ول ٷشٸن ددۇ سەرتيفيكاتىنا يە بولۋى كەرەك. قازٸر ٶتٸنٸشتٸ قاراۋدىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ جٷرٸپ جاتىر.
Bloomberg فارماتسەۆتيكا اگەنتتٸگٸنٸڭ اعا تالداۋشىسى سەم فازەلي رەسەيلٸك «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى تۋرالى ماقالاسىندا ۆاكتسينا تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ زەرتتەي وتىرىپ, ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە سەنٸمدٸ بولۋعا نەگٸز بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
ۆاكتسينانى نە ٷشٸن سالدىرۋ كەرەك?
كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنا قاتىستى جاعداي بٷكٸل ەلەم بويىنشا كٷردەلەنە تٷستٸ. قاۋٸپتٸ ٸندەت جۇقتىرعانداردىڭ سانى 100 ملن-عا جەتتٸ. 2 ملن استام ادام قايتىس بولدى. كۆي-دٸڭ جاڭا شتاممى پايدا بولدى. عالىمدار ۆاكتسيناتسييا كوروناۆيرۋس ينفەكتسييانىڭ كٶبەيۋٸن توقتاتۋعا جەنە ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدى تٷزەتۋگە كٶمەكتەسەتٸنٸن ايتادى.
دەل قازٸر بۇل اۋرۋعا قارسى دەرٸ جوق. ناۋقاستارعا سيمپتوماتييالىق ەم جٷرگٸزٸلەدٸ. سوندىقتان بار ٷمٸت ۆاكتسينادا.
پروفەسسور كٷلەش قۇرمانوۆا اتاپ ٶتكەندەي, رەسەي مەن ەلەمنٸڭ بٸرنەشە ەلدەرٸنٸڭ تۇرعىندارىنا كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينالار ەگٸلٸپ جاتىر. كۆي-گە قارسى ۆاكتسينا قاناعاتتانارلىق تٷردە تٶزٸمدٸ, ەگەر ۆاكتسيناتسييا ەرەجەلەرٸ ساقتالسا, جاناما ەسەرلەر ٶتە سيرەك كەزدەسەدٸ.
سونىمەن قاتار, ول بٸزدٸڭ ەلدٸڭ تۇرعىندارىنا ۆاكتسينا ەگۋ قاجەت ەكەنٸن باسا ايتتى.
رەسەيدە «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناتسيياسىن جاپپاي ەگۋ 18 قاڭتاردا باستالدى.
قازاقستاندا ۆاكتسيناتسييا 1 اقپاندا باستالادى. «سپۋتنيك V» ەكٸ رەتتٸك ينەكتسييا سحەماسى ۇزاق مەرزٸمدٸ يممۋنيتەتتٸ قالىپتاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ۆەكتورلىق ۆاكتسينالاردى قولدانۋ تەجٸريبەسٸ يممۋنيتەتتٸڭ ەكٸ جىلعا دەيٸن ساقتالاتىنىن كٶرسەتەدٸ.
قازاقستاندا كوروناۆيرۋسقا قارسى «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن ەگۋدٸڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸ مەملەكەت ەسەبٸنەن جٷزەگە اسىرىلادى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق زاۋىتىندا نارىققا ۆاكتسينالار جەتكٸزۋ كەستەسٸ جاسالعان.
ۆاكتسينانى قولدانۋ جٶنٸندەگٸ نۇسقاۋلىقتا قارسى كٶرسەتكٸشتەرگە مىنالار جاتادى:
- ۆاكتسينانىڭ كەز كەلگەن كومپونەنتٸنە جوعارى سەزٸمتالدىق;
- انامنەزدەگٸ اۋىر اللەرگييالىق رەاكتسييالار;
- ٶتكٸر ينفەكتسييالىق جەنە ينفەكتسييالىق ەمەس اۋرۋلار, سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ٶرشۋٸ;
- جٷكتٸلٸك جەنە ەمٸزۋ كەزەڭٸ;
- 18 جاسقا دەيٸن جەنە 65 جاستان جوعارى (تيٸمدٸلٸگٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ تۋرالى مەلٸمەتتەردٸڭ بولماۋىنا بايلانىستى);
سونداي- اق, سوزىلمالى باۋىر جەنە بٷيرەك اۋرۋلارى, ەندوكريندٸك جٷيەنٸڭ اۋىر بۇزىلۋلارى (قانت ديابەتٸ), قان تٷزۋ جٷيەسٸنٸڭ اۋىر اۋرۋلارى, ەپيلەپسييا, ينسۋلت جەنە ورتالىق جٷيكە جٷيەسٸنٸڭ باسقا اۋرۋلارى, جٷرەك-قان تامىرلارى جٷيەسٸ اۋرۋلارى, بٸرٸنشٸ جەنە ەكٸنشٸ يممۋن جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ, اۋتويممۋن اۋرۋلارى, ٶكپە اۋرۋلارى جەنە اللەرگييالىق رەاكتسييالارى بار ادامدارعا ۆاكتسينا ەككەندە مۇقييات بولۋ كەرەك.
