اۋرۋدىڭ جاقسىسى جوق ەكەنٸ بەلگٸلٸ. الايدا, زاقىمدانعان اعزانى سىزداتىپ, بٸرنەشە جىلدارعا سوزىلعان سوزىلمالى دەرتتەر ناۋقاستاردىڭ جانىنا ەسەلەپ باتاتىنى انىق. مٸنە, وسى سوزىلمالى اۋرۋدان ناۋقاستاردى ايىقتىرۋ ٷشٸن تۇڭعىش پرەزيدەنت ٶزٸنٸڭ جولداۋىندا ٷكٸمەتكە تاپسىرما بەرگەن-دٸ. سول بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ باستاماسىمەن بٸرنەشە ۆەدومستۆو باسشىسى ارنايى باعدارلما ەزٸرلەگەن بولاتىن. ول – «سوزىلمالى اۋرۋلاردى باسقارۋ» باعدارلاماسى دەپ اتالادى.
بۇل تۋرالى جاقىندا ٷكٸمەت وتىرىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ ەلجان بٸرتانوۆ ٶز بايانداماسىندا ايتتى. وندا كەلتٸرٸلگەن مەلٸمەتتەر "ۇلت پورتالىنىڭ" وقىرماندارى ٷشٸن دە ماڭىزدى بولعاندىقتان ايتىلعان مەسەلەلەردٸ تالداپ جەتكٸزۋگە تىرىستىق.
مينيستر ەلجان بٸرتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعدارلاما اۋرۋدىڭ ٷنەمٸ باقىلاۋدا بولىپ, ٶز اۋرۋىن بەلسەندٸ باسقارۋعا كٶمەكتەسەدٸ. ياعني, دەرتتٸڭ اسقىنۋىنا جول بەرمەۋ. سونىمەن قاتار ەمحانا مەن ناۋقاس اراسىندا ەلەۋمەتتٸك كەلٸسٸم جاساۋعا جەنە موبيلدٸك قوسىمشالاردى قولدانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل دەگەنٸڭٸز سوزىلمالى دەرتكە ۇشىراعان سىرقاتتىڭ اۋرۋى تەۋلٸكتٸڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا جانىنا باتسا, ەمحاناعا بارىپ قارالۋعا نەمەسە ەمدەۋشٸ دەرٸگەردٸ ٷيٸنە شاقىرۋعا قول جەتكٸزەدٸ. جەنە بۇل جەردە قالتا تەلەفونى ارقىلى-اق حابارلاسىپ, بولماسا جەي عانا حابارلاما جٸبەرٸپ دەرٸگەر كٶمەگٸنە جٷگٸنە الادى.
جالپى ەلٸمٸزدە اۋرۋلاردى باسقارۋ باعدارلاماسى 2013 جىلدان باستاپ ٷش نوزولوگييا بويىنشا: ارتەريالىق گيپەرتەنزييا, قانت ديابەتٸ, جٷرەكتٸڭ سوزىلمالى جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ بويىنشا ەنگٸزٸلگەن. بۇل ساناتتاعى اۋرۋلار بازاسى سول 2013 جىلدان باستاپ جيناقتالۋدا ەكەن. مەسەلەن, 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا باعدارلاماعا سەيكەس 220 مىڭنان استام اۋرۋ تٸركەلگەن. «بۇل ديسپانسەرلٸك ەسەپتە تۇرعان اۋرۋلاردىڭ 17%-ىن قۇرايدى. ال, 2020 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي وسى ساناتتاعى ناۋقاستاردىڭ 50% پايىزىن باعدارلامامەن قامتۋ جوسپارلانعان» - دەدٸ, ە. بٸرتانوۆ.
ەرينە, بۇل جەردە الىس اۋىلداردا ينتەرنەتتٸڭ جۇمىس ٸستەمەۋٸ, اۋىل دەرٸگەرلەرٸنٸڭ كومپيۋتەردٸ دۇرىس يگەرمەۋٸ, مامانداردىڭ جەتٸسپەۋٸ سيياقتى بٸرنەشە كەدەرگٸلەر باعدارلامانى جەدەل جٷزەگە اسىرۋعا قولبايلاۋ بولىپ تۇرعانى انىق. مۇنى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ ە.بٸرتانوۆ مويىنداي وتىرىپ, بۇل كەمشٸلٸكتٸ جويۋ جٶنٸندەگٸ جوسپارلارىمەن دە بٶلٸستٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اۋرۋلاردى باسقارۋ باعدارلاماسىن ەنگٸزگەن مامانداردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا 2019 جىلدىڭ باسىنان 36 000 ۋچاسكەلٸك مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جالاقىسىن كەزەڭ-كەزەڭمەن 20% ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ, وعان بيۋدجەتتەن 5,3 ميلليارد تەڭگە بٶلۋ قاراستىرىلعان. وسى ماقساتتا باعدارلاماعا سەيكەس مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸن وقىتۋ جوسپارى قۇرىلىپ, 12 648 مامان وقىتىلعان. ولاردى سوڭعى جىلدارى مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ سوڭعى كۋرىسىندا بٸر سەمەستٸرلٸك پەن رەتٸندە وقىتىپ, سەرتيفيكاتتارىن بەرۋدە. ال, قىزمەت ەتٸپ جٷرگەن مامانداردى كۋرسقا شاقىرىپ, قوسىمشا وقىتۋدا.
ٶكٸنٸشكە وراي, كەيبٸر ٶڭٸرلەردە باعدارلامانى وقىتۋ بويىنشا وبلىس اۋدان باسشىلارىنىڭ بەلسەندٸلٸك تانىتپاي وتىرعانى بايقالادى. مىسالى, جامبىل (23%), سولتٷستٸك قازاقستان (25%), قىزىلوردا (26%) وبلىستارىندا جوسپاردان 30% تٶمەن مامان وقىتىلعان. سوندىقتان دا ە.بٸرتانوۆ وسى مەسەلە بويىەشا سوڭعى سٶزٸن ەكٸمدەرگە ارنادى.
«قۇرمەتتٸ ەكٸمدەر, بۇل باعدارلامانى ساپالى ەنگٸزۋگە اسا كٶڭٸل بٶلۋ قاجەت. ول ينفاركت, ينسۋلت سانىن تٶمەندەتۋگە, ستاتسيونارلىق ەمدەۋگە شىعىنداردى ازايتۋعا جەنە ٶڭٸرلەردە جالپى ٶلٸم كٶرسەتكٸشٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», دەيدٸ مينيستر بٸرتانوۆ بايانداماسىندا.
حالىقارالىق «جاس-اي» مەديتسينالىق ورتالىعى دا بۇل باعدارلاماعا ٷلەس قوسۋ ٷشٸن ناقتى جوسپار جاساعان. ول بويىنشا سوزىلمالى اۋرۋعا ۇشىراعان ناۋقاستارمەن بايلانىس ورناتىپ, ولاردى سىرقاتتارى اسقىنباي تۇرىپ ەمگە شاقىرادى. ٷنەمٸ پسيحولوگييالىق جەنە دەرٸگەرلٸك كەڭەس بەرٸپ وتىرادى. جالپى ينە تەرەپيياسى سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ اسقىنۋىنا جول بەرمەيدٸ. ەگەر ينە ەمٸن اسقىندىرماي ۋاقتىلى السا, زاقىمدانعان اعزانىڭ جاندانىپ, جاسارۋىنا جول اشادى.
نۇربولات ابايۇلى,
جۋرناليست
