بيۋدجەتتٸ قالىپتاستىرۋ مينيسترلٸكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ مەلٸمەتتەرٸنٸڭ نەگٸزٸندە ٸرٸلەندٸرٸلگەن ەسەپتەۋلەر بويىنشا جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى. بۇل تۋرالى قر ٷكٸمەتٸندە ٶتكەن بريفينگتە پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى - قارجى مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستاندا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا قارسى ٸس-شارالار كٷشەيتٸلۋدە. بارلىق ۇيىمدار مەن نىسانداردا سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق شارالاردى جٷرگٸزۋ, دەرٸحانا جەلٸلەرٸن دەرٸ-دەرمەكتەرمەن جەنە جەكە قورعانىش قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار كٷشەيتٸلەتٸن بولادى. ٸرٸ ساۋدا جەلٸلەرٸمەن جەنە ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن جەتكٸزۋشٸلەرمەن, سونداي-اق ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ بارلىق قاجەتتٸ ٶنٸمدەر مەن بارلىق بٸرٸنشٸ قاجەتتٸلٸكتەگٸ تاۋارلاردى ٷزدٸكسٸز جەتكٸزۋ مەسەلەسٸ شەشٸلەتٸن بولادى.
ەلٸمٸزدە ازىق-تٷلٸك پەن دەرٸ-دەرمەكتەر جەتكٸلٸكتٸ كٶلەمدە بار, الدىن الا ساۋدا جاساپ, دٷربەلەڭ تۋدىرۋدىڭ جٶنٸ جوق.
«پرەزيدەنت «ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋدىڭ بۇدان كەيٸنگٸ شارالارى تۋرالى» جارلىققا قول قويدى, وندا سالىق سالۋ, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار جەنە بيۋدجەتتٸ پايدالانۋ بويىنشا ەرەكشە جاعدايلار اتپ كٶرسەتٸلگەن. تٶتەنشە جاعداي كەزەڭٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ قالىپتاستىرۋ جەنە ورىنداۋ بويىنشا دا ەرەكشە تەرتٸپ ەنگٸزٸلەدٸ. بيۋدجەتتٸ قالىپتاستىرۋ مينيسترلٸكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ دەرەكتەرٸنٸڭ نەگٸزٸندە ٸرٸلەندٸرٸلگەن ەسەپتەۋلەر بويىنشا جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى», - دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل بيۋدجەت ٶتٸنٸمدەرٸن قاراستىرۋ مەرزٸمٸن قىسقارتىپ, قاجەتتٸ بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ باعىتى مەن كٶلەمٸن جەدەل انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇل رەتتە, بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ جارلىق جوباسىن قر پرەزيدەنتٸنە ۇسىنۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
بيۋدجەتتٸ ورىنداۋ كەزٸندە قاراستىرىلادى:
- كەلٸسٸمشارتتارى تٸركەۋ جەنە تٶلەم جٷرگٸزۋدٸ توقتاتا تۇرۋ مٷمكٸندٸگٸ, بۇل بەكٸتٸلگەن بيۋدجەت باعدارلامالارىن تولىق كٶلەمدە قارجىلاندىرۋ مٷمكٸن بولماعان جاعدايدا مٸندەتتەمەلەردٸڭ ٶسۋٸن بولدىرماۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ;
- ٷكٸمەتكە بٸر بيۋدجەتتٸك باعدارلاما ەكٸمشٸسٸنەن ەكٸنشٸسٸنٸڭ پايداسىنا قاراجاتتى الۋ ارقىلى بيۋدجەت قاراجاتىن اۋىستىرۋ, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸك باعدارلامالار ەكٸمشٸلەرٸنٸڭ بيۋدجەتتٸك باعدارلامالارىنىڭ اراسىندا جەنە ٶڭٸرلەردٸڭ اراسىندا قاراجاتتى بٶلۋ قۇقىعىن بەرۋ.
مىسالى, قولدانىستاعى بيۋدجەتتٸك زاڭناما بويىنشا نىساندار قۇرىلىسىندا تٷرلٸ ساراپتامالار مەن تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ەسەپتەۋلەر, مەملەكەتتٸك ورگاندار اراسىندا كەلٸسۋ قاجەت. جەدەل شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ, ٷكٸمەت جوعارىدا اتالعان رەسٸمدەردٸ قىسقارتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
داعدارىستى جاعداي كەزەڭٸندە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلاردىڭ ارنايى تەرتٸبٸ جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى.
«بۇل كەزەڭدە وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار جٶنٸندەگٸ ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ تٶراعالىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا شىعارىلاتىن تاۋارلار مەن ولاردى ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ تٸزٸمٸن ايقىندايتىن بولادى. مۇنداي تاۋارلاردى مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ جەدەل ەرٸ جەڭٸلدەتٸلگەن تٷردە, تەك وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەر اراسىندا جٷرگٸزٸلەدٸ», - دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
بۇل ساتىپ الۋلار باعا ۇسىنىستارىنىڭ سۇرانىسى ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى, جەتكٸزۋشٸنٸ تاڭداۋ رەسٸمٸ 5 جۇمىس كٷنٸنەن اسپايدى. بۇل شارا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان بيزنەستٸ قولداپ قانا قويماي, جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ اشۋدى ىنتالاندىراتىن بولادى.
بارشاعا بەلگٸلٸ قالىپتاسقان داعدارىستى جاعدايلاردا ٷكٸمەت ٶتە جىلدام ٷن قاتۋى تيٸس, مىسالى: جەدەل ماسكالار نەمەسە قورعانىش قۇرالدارىن ساتىپ الۋ, اۋرۋحانا سالۋ ت.ب. بۇل رەتتە, كونكۋرستىق رەسٸمدەر 45 كٷننەن 60 كٷنگە دەيٸن سوزىلۋى مٷمكٸن. وسىعان بايلانىستى جۇمىس توبىنا بٸر كٶزدەن الۋ تەسٸلٸمەن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى ٶتكٸزۋ ٷشٸن تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردٸ, جەكەلەگەن جەتكٸزۋشٸلەردٸ انىقتاۋ بويىنشا ٶكٸلەتتٸلٸكتەر بەرٸلەدٸ.
بۇل رەتتە, ٸرٸ جەنە ماڭىزدى ساتىپ الۋلار (2 ملرد تەڭگەدەن اساتىن) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸمەن كەلٸسٸلەتٸن بولادى. قالعان بارلىق مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار جالپىعا بٸردەي تەرتٸپپەن جٷزەگە اسىرىلادى.
«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى” جاڭا جوباسىن ٸسكە اسىرۋ ۇسىنىلادى, وعان 300 ملرد تەڭگە بٶلٸنەدٸ. بۇل قارجى ٶڭٸرلەرگە باعىتتالىپ, جاپپاي جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن جۇمىسپەن قامتۋ نارىعىنداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار اياسىندا بۇل ينفراقۇرىلىم نىساندارىن, ەلەۋمەتتٸك نىسانداردى - مەكتەپتەردٸ, اۋرۋحانالاردى, جولداردى ت.ب. اعىمداعى كٷردەلٸ جٶندەۋ, ياعني, قانداي دا بٸر ەلدٸ مەكەندەگٸ اسا ٶزەكتٸ مەسەلەنٸ شەشۋگە باعىتتالادى. “بيزنەستٸڭ جول كارتاسى - 2025” جەنە “قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى” باعدارلامالارى اياسىندا بٸزدٸڭ بيزنەستٸ نەسيەلەندٸرۋدٸ قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸن ەدەۋٸر ارتتىرۋ جوسپارلانعان», - پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى - قارجى مينيسترٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە “قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى” باعدارلاماسىنا 600 ملرد تەڭگە بٶلٸنگەن, ونىڭ اياسىندا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ مەن اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندەگٸ جوبالار قارجىلاندىرىلدى. قازٸرگٸ سەتتە بۇل قارجىلاندىرۋدى 1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ارتتىرىپ, بۇل باعدارلامانىڭ بٷكٸل ەكونوميكانى, ونىڭ ٸشٸندە ساۋدا, قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارىن قامتۋى ۇسىنىلادى. بۇل جاعدايدا قارىز الۋشىلار ٶز جوبالارىن ٸسكە اسىرۋ, جاڭا بيزنەس باستاۋ نەمەسە جۇمىس ٸسەتپ تۇرعان بيزنەسٸن كەڭەيتۋ ٷشٸن تٶمەن پايىزبەن - جىلدىعى 6% بولاتىن ۇزاق ۋاقىت بويى قارجىلاندىرۋدى الا الادى.
