ەلٸمٸزدە حالقىمىزدىڭ دٸني ساۋاتتى بولۋى, قوعامدا دٸني الاۋىزدىق بولماۋى ٶتە ماڭىزدى بولىپ تۇرعان جاعدايدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دٸني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ٸس-قيمىل جٶنٸندەگٸ 2018-2022 جىلعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى» قابىلداندى. وسى باعدارلاما اياسىندا رەسپۋبليكامىزدا اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبى مەملەكەتتە دٸني ەكسترەميزمدٸ بولدىرماۋعا جەنە حالىقتىڭ دٸني ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حالىقپەن جۇمىس جاساپ جاتىر.
مەن الماتى قالالىق قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ «مونيتورينگ جەنە تالداۋ» ورتالىعىنىڭ اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبىنىڭ مٷشەسٸ رەتٸندە, حالىقپەن جۇمىس جاساۋ بارىسىندا بايقاعانىم سوڭعى 2-3 جىلدا دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمداردىڭ جەتەگٸنە كەتكەن ازاماتتارىمىزدىڭ سانى ازايعان.
الايدا, قاقتىعىس ايماعىنان ورالعان جەرلەستەرٸمٸزبەن وڭالتۋ جۇمىسىن مٸندەتتٸ تٷردە جٷرگٸزۋ قاجەت. ولار ول جاقتا سۇمدىق كٶرٸنٸستەردٸڭ كۋەسٸ بولدى. بۇل كەز كەلگەن ادامنىڭ پسيحولوگيياسىنا ەسەر ەتەتٸنٸ انىق. ەسٸرەسە, قىز-كەلٸنشەكتەر مامانداردىڭ كٶمەگٸنە زەرۋ. سيرييادان قايتىپ كەلگەن ەيەلدەردٸڭ تاعدىرى ەرتٷرلٸ.
الماتىلىق 24 جاستاعى دٷنگەن قىزى 2-3 جاسىندا اتا-اناسى اجىراسىپ, ول اناسىنىڭ تەربيەسٸندە ٶسكەن, ٶتە بٸلٸمدٸ. اناسى ەۋروپالىق مۇسىلمان ازاماتىنا تۇرمىسقا شىعىپ, ول جوعارى سىنىپتى ەۋروپانىڭ دامىعان ەلدەرٸندەگٸ كوللەدجدەردە جالعاستىرۋىنا تۋرا كەلگەن. بٸرنەشە تٸل مەڭگەرٸپ تە ٷلگەرەدٸ. الايدا ەۋروپالىق ٶمٸر سالتىنان ول قوعامعا ەتەنە ارالاسا الماي, عالامتورعا جيٸ تەلمٸرگەن. جاستار جيٸ وتىراتىن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەن بٸر دٸني توپقا كٸرٸپ, ايات-حاديستەر وقىپ, سول توپتا داعىستاندىق شەشەن جٸگٸتٸمەن تانىسىپ, جاقىن سٶيلەسە باستايدى. جەرگٸلٸكتٸ مەشٸتكە بارىپ, ناماز ٷيرەنٸپ, حيدجاپ كيٸپ, باس-اياعى 2 ايدا «ۆيرتۋالدى عاشىعى» وعان تۇرمىسقا شىعۋعا ۇسىنىس جاساعان. جىلى سٶزدٸ ٷيٸپ-تٶككەن شەشەن جٸگٸتٸنە ەس-تٷسسٸز عاشىق بولعان تالدىرماش كەلگەن دٷنگەن قىز ەشكٸمگە ايتپاستان ۇشاققا بيلەت الىپ, سيرييادان بٸراق شىعادى. نەكەلەسٸپ, «باقىتتى» وتباسىلىق عۇمىر سٷرە باستاعان ول شام ٶلكەسٸندەگٸ جويقىن سوعىسقا, ەش نەرسەگە اسا مەن دە بەرمەگەن. ول كٷيەۋٸنٸڭ جانىندا بولعانىن قالاعانى سونشا, «عاشىعىنىڭ» كەزەكتٸ جارىلىستا اياعىنان ايرىلعانىنا قۋانعانىن جاسىرمادى. «قانشا رەت «ەلگە ورالايىق» دەسەم دە, ول جاي فانتاستيكالىق ەڭگٸمە بولىپ قالا بەردٸ. سەبەبٸ كٷيەۋٸم رەسەي ازاماتى بولعاندىقتان, ونىڭ الدىندا نە كٷتٸپ تۇرعانىن ويلاۋدىڭ ٶزٸ قورقىنىشتى ەدٸ. سوندىقتان حاليفات بەرگەن ازىن-اۋلاق اقشامەن كٷن كٶرە بەردٸك» دەگەن ول, وسى جىل باسىندا كەزەكتٸ جارىلىس كەزٸندە كٶز جۇمعان كٷيەۋٸن ەسٸنە الىپ ەگٸلە بەردٸ. «قازاقستان ازاماتتارىن الىپ كەتەدٸ» دەگەندٸ ەستٸگەندە ٷش بالامدى جەتەكتەپ, ويلانباستان العا ۇمتىلدىم» دەيدٸ ول كٶز جاسىن سٷرتٸپ.
ەگەر سول 5 جىل بۇرىنعى عۇمىرىڭىزدى قايتا سٷرۋگە مٷمكٸندٸك بولسا, سٸز سيريياعا بارار ما ەدٸڭٸز? - دەگەن ساۋالىما دٷنگەن قىزى توسىلىپ, جاۋاپ بەرە الماي قالدى. سەبەبٸ ول 5 جىل وتاسقان رەسەيلٸك شەشەن ازاماتىنىڭ ادامگەرشٸلٸگٸن جيٸ اۋىزعا الىپ, بٸراق ونىڭ دٸني ساۋاتسىزدىقتان ارانداپ قالعانىن ايتا بەردٸ.
جالپى, بٷگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ دٸني احۋال تۇراقتى ەكەنٸن جەنە ازاماتتاردىڭ دٸني سالاداعى قۇقىقتارىن ٸسكە اسىرۋى ٷشٸن مەملەكەت تاراپىنان قاجەتتٸ جاعدايلاردىڭ جاسالىپ جاتقانىن ايتۋىمىز كەرەك. بٷگٸن بٸزگە اتا دٸنٸمٸزدٸ, ۇلتتىق قاسيەتٸمٸزدٸ, ەدەت-عۇرىپىمىز بەن سالت-دەستٷرٸمٸزدٸ قايتا تٷلەتٸپ, بەرٸن تولىق قالپىنا كەلتٸرۋگە تاماشا مٷمكٸندٸك بەرٸلٸپ وتىر. قازاقستاننىڭ ٶمٸرٸندە دٸننٸڭ الاتىن ورنى مەن رٶلٸ ماڭىزدى ەرٸ ەرەكشە.
ايشا كەڭەسباي, دٸنتانۋشى-جۋرناليست
