ەلوردانىڭ قىلمىستىق ٸستەر بويىنشا اۋدانارالىق سوتى "جۋسان" وپەراتسيياسى اياسىندا سيرييادان قايتارىلعان 14 قازاقستاندىققا قاتىستى ٷكٸم شىعاردى, دەپ حابارلايدى Sputnik قازاقستان.
بۇعان دەيٸن پروكۋراتۋرا بارلىق سوتتالۋشىنى 10 جىلدان 17 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرۋدى سۇراعان بولاتىن. پروكۋرور ەدٸل مۇراتتىڭ ايتۋىنشا, سوتتالۋشىلاردىڭ بٸرٸنشٸ رەت قىلمىسقا بارۋى, جاس بالالارىنىڭ بولۋ جەنە ٶكٸنۋٸ سيياقتى جازانى جەڭٸلدەتەتٸن جاعدايلار ەسكەرٸلدٸ. ال دٸني الاۋىزدىق بويىنشا باسقا ازاماتتاردىڭ ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن كەك الۋ ماقساتىندا قارۋ مەن وق-دەرٸنٸ قولدانۋ قىلمىستىق جازانى اۋىرلاتاتىن جاعدايلار رەتٸندە قاراستىرىلدى.
قازاقستان ازاماتتارى قىلمىستىق كودەكستٸڭ 174-بابى (ەلەۋمەتتiك, ۇلتتىق, رۋلىق, نەسiلدiك, تەكتٸك-توپتىق نەمەسە دiني الاۋىزدىقتى قوزدىرۋ), 256-بابى (تەرروريزمدi ناسيحاتتاۋ نەمەسە تەرروريزم اكتiسiن جاساۋعا جارييا تٷردە شاقىرۋ), 257-بابى (تەرروريستiك توپ قۇرۋ, وعان باسشىلىق ەتۋ جەنە ونىڭ ەرەكەتٸنە قاتىسۋ) جەنە 313-بابى (قاتىگەزدiك پەن كٷش قولدانۋعا باس ۇرۋدى ناسيحاتتايتىن تۋىندىلاردى زاڭسىز تاراتۋ) بويىنشا كٸنەلٸ دەپ تانىلىپ وتىر.
سۋديا ەدٸلحان شايحيسلاموۆ پروكۋراتۋرانىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىردى. سوتتىڭ شەشٸمٸمەن نۇرلان قامالوۆ - 14 جىلعا, گازينۇر باقىتجانوۆ - 13 جىلعا, رۋسلان قۋانوۆ - 11 جىلعا, امانجول جانسەڭگٸروۆ - 12 جىلعا , تۇرلان ەبٸلقايىروۆ - 11 جىلعا, دۋمان سەدۋاقاسوۆ - 11 جىلعا, باقتييار يبراەۆ پەن دانابەك تٶرەحانوۆ - 9 جىلعا, دانييار ەلتاەۆ - 10 جىلعا, دەۋرەن سەبيتۇلى - 11 جىلعا, ال ابزال امانگەلدٸ, الماز ناربۋتين جەنە ەرمۇحان ايىپقاليەۆ پەن جاندوس ەجمەمبەتوۆ 8 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ەربٸرەۋٸ جەبٸرلەنۋشٸلەردٸڭ ٶتەماقى قورىنا 50 000-75 000 تەڭگە اۋدارۋى شارت. سوتتالعانداردىڭ مٷلكٸ تەركٸلەنبەيدٸ.
قازاقستان ازاماتتارى سيرييادا نەمەن اينالىستى?
تەرگەۋ ماتەريالدارىنا سەيكەس, سوتتالعانداردىڭ بٸرەۋٸ – 1992 جىلى تۋعان دانييار ەلتاەۆ. 2013 جىلى بٸشكەك ارقىلى سيريياعا بارعان. لاقاپ اتى – "ەبۋ يۋسۋف". ەكٸنشٸسٸ – 1992 جىلعى ابزال امانگەلدٸ. وسىدان تٶرت جىل بۇرىن اتا-اناسىمەن بٸرگە سيريياعا كٶشٸپ كەتكەن. سول جاقتا دايش-تىڭ* قۇرامىنا كٸرەتٸن "قازاق جاماعاتىنا" قوسىلعان. بىلتىر ابزال امانگەلدٸ دايش-تىڭ* قۇرامىنان شىعىپ, قاشىپ كەتكەن. ونىڭ بەس بالاسى بار.
ال تۇرلان ەبٸلقايىروۆ 25 جاسىندا ەيەلٸ مەن جاس بالاسىن الىپ, الدىمەن رەسەيگە, ودان كەيٸن تٷركيياعا بارعان. سول جاقتان سيريياعا زاڭسىز ٶتٸپ كەتكەن. سٶيتٸپ تەرروريستٸك توپتىڭ قۇرامىنا قوسىلدى. ونىڭ لاقاپ اتى – "ەبۋ سەيفۋللاح". تاعى بٸر سوتتالۋشى جاندوس ەجمەمبەتوۆ سيرييادا "حاسان" دەگەن اتپەن تانىلعان. جاسى – 29-دا. 1985 جىلى تۋعان ەرمۇحان ايىپقاليەۆتىڭ لاقاپ اتى – "يسمايل". ول جاراقات الىپ, مٷگەدەك بولىپ قالعان. ايىپقاليەۆ بٷگٸنگٸ سوت وتىرىسىنا بەينەبايلانىس ارقىلى قاتىستى. سەبەبٸ ٶزٸ جٷرە المايدى.
56 جاستاعى گازينۇر باقىتجانوۆ سيرييادا ەكٸ بٸردەي لاقاپ اتپەن تانىلعان. بٸرەۋٸ – "ەبۋ سٷلەيمان", ەكٸنشٸسٸ – "باباي". ول دايش-تىڭ* ٸشكٸ قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸنە كٸرگەن جەنە ەسكەر قاتارىنان قاشقان قازاقستان ازاماتتارىن قۇرىقتاۋعا كٶمەكتەسكەن. ونىمەن بٸرگە 1986 جىلعى امانجول جانسەڭگٸروۆ جٷرگەن. ول 8 جىل بۇرىن الدىمەن اۋعانستانعا بارعان. ال ەكٸ جىلدان كەيٸن سيريياعا زاڭسىز ٶتٸپ, "قازاق جاماعاتىنا" قوسىلادى. لاقاپ اتى – "ابدۋلفايىز".
35 جاستاعى باقتييار يبراەۆ تا الدىمەن اۋعان جەرٸنە بارعان. بەرتٸن كەلە, سيريياعا اۋىسىپ, سول جەردە ەسكەري تاكتيكا مەن سنايپەرلٸك ٶنەردەن ينسترۋكتور بولعان. سودىرلار ونى "ەبۋ ەلي" دەپ اتاعان. ال 1978 جىلعى نۇرلان قامالوۆتىڭ بٸرنەشە لاقاپ اتى بولعان. ولار – "ابدۋللا", "قوجەكە" جەنە "ەبۋ ابدۋللا". ول "قازاق جاماعاتى" قۇرامىندا "ەمٸر" قىزمەتٸن اتقارعان. 28 جاستاعى رۋسلان قۋانوۆتى "ابباس" دەپ اتاعان. ول مىسىردا دٸني بٸلٸم الىپ جٷرگەندە دايش-تىڭ ىقپالىنا تٷسكەن. سٶيتٸپ, سيريياعا كەتٸپ قالعان. سول جاقتا قازاق جٸگٸتتەرٸنە دەرٸس وقىپتى.
بۇدان بٶلەك, سوتتالۋشىلاردىڭ اراسىندا 1986 جىلى تۋعان الماز ناربۋتين (لاقاپ اتى – "سوليح مەديك"), 1988 جىلعى دەۋرەن سەبيتۇلى, 1990 جىلعى دۋمان سەدۋاقاسوۆ جەنە 1987 جىلى تۋعان دانابەك تٶرەحانوۆ بار. سوتتا بارلىعى ٶزدەرٸنٸڭ وتباسىلارى جايىندا ايتىپ بەردٸ. مەسەلەن, الماز ناربۋتيننٸڭ ەكٸ بالاسى بار. ازاماتتىق نەكەگە ەكٸ رەت تۇرعان. ونىڭ بٸر ەيەلٸ سيرييادا جٷرگەندە قايتىس بولىپتى.
سوت وتىرىسى قاشان باستالدى?
ايتا كەتەيٸك, 22 قازان كٷنٸ نۇر-سۇلتاندا سيرييادان ورالعان 14 قازاقستاندىققا قاتىستى اشىق سوت تىڭداۋى باستالعان بولاتىن. تەرگەۋ مەلٸمەتٸنشە, ايىپتالۋشىلار بۇرىن دايش* سودىرى بولعان. ولار "جۋسان" ارنايى وپەراتسيياسى اياسىندا قازاقستانعا ورالدى.
ون تٶرت قازاقستاندىققا تەررورلىق ەرەكەتكە قاتىستى, تەرروريزمگە تارتتى جەنە ناسيحاتتادى, سونداي-اق باسقا دا اۋىر قىلمىستار جاسادى دەگەن ايىپتار تاعىلدى. ولاردىڭ بٸرەۋٸ مٷگەدەك بولىپ قالعان. سول سەبەپتٸ پروتسەسكە ۆيدەوكونفەرەنتسييا ارقىلى قوسىلىپ وتىرادى.
جالپى ۇقك مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن جەنە شەتەلدٸك سەرٸكتەستەرٸمەن بٸرگە سيرييادان 595 قازاقستاندىقتى قايتاردى, ولاردىڭ 400-دەن استامى - بالا. بۇعان دەيٸن قازاقستانعا ورالعان ون ەر ادام مەن بەس ەيەل تٷرلٸ مەرزٸمگە سوتتالعان بولاتىن. ولار تەرروريستٸك ۇيىمنىڭ قىزمەتٸنە قاتىسقانى ٷشٸن كٸنەلٸ دەپ تانىلدى.
قازاقستان ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ ازاتتىقتىڭ ساۋالىنا بەرگەن جاۋابىندا سيرييا مەن يراكتان قازاقستانعا 824 ادام – 277 ەرەسەك ازامات (57 ەر جەنە 220 ەيەل) مەن 547 بالا جەتكٸزٸلگەنٸ تۋرالى حابارلاعان. ۇقك دەرەگٸنشە, قازاقستانعا ورالعاننان كەيٸن 44 ادام (اراسىندا 10 ەيەل بار) تەرروريزمگە بايلانىستى ايىپتار بويىنشا سوتتالىپ, بٸر جىلدان 11 جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە تٷرمەگە قامالعان.
*دايش - قازاقستاندا تىيىم سالىنعان تەرروريستٸك ۇيىم
