شۋاق تٶككەن شيرەك عاسىر

تەۋەلسٸزدٸكپەن تۇستاس بەرەكەلٸ «باستاۋ»

قاعاز, قالامىمدى سايلاپ, «ال, باستايىق» دەپ تەمكەڭە قارادىم. اڭتارىلىپ قالدىم. جانىمداعى ادام جانىمنان ۇزاپ كەتكەندەي. جانارى جارقىلداپ, ٶزٸنە عانا مەلٸم قيماس سەزٸمنٸڭ جەتەگٸندە ەلجٸرەپ وتىر. ەنشەيٸندە الاسا­پىران مٸنەزدٸ ادامنىڭ ٸشكٸ قۇبىلىسى كٶرٸنٸپ قالعاندا ەدەمٸ سۋرەت پايدا بولادى ەكەن. مۇندايدى قازىقتاي قاعىلىپ, ايتقانىنان قايتپايتىندارعا قاراتىپ ايتامىز عوي.

ەڭگٸمەمٸز «ال, باستايىقتان» باستالدى. «الاساپىران جىلدار ەدٸ, – دەيدٸ «باستاۋ» جشس ديرەك­تورى تەمٸرحان مۇقىشەۆ جازىق ماڭدايىنداعى ٶمٸر جولدارى بٸلٸنەر-بٸلٸنبەس دٸر-دٸر ەتٸپ. قۇلاماستاي كٶرٸنگەن قوعام دا قالجىرايدى ەكەن. ۋاقىت ٶكتەمدٸگٸ كەڭەس ٶكٸمەتٸن تٸرشٸلٸك ايدىنىنان زاماتتا ىعىستىرىپ شىعاردى. جاي ەمەس, كٶپتەگەن قيىن­دىقتاردى ٷيٸپ-تٶگٸپ كەتتٸ. تال قارمار شاقتاعى قيياناتتى ايتساڭىزشى. قولعا الىنعان سايا­ساتتىڭ بەرٸ ساياز بولىپ شىقتى. جىلدار بويعى جٷيە بۇزىلىپ, ەل شەتٸ سٶگٸلە باستادى. 1991 جىل ەدٸ. ەجەپتەۋٸر وزاتتار ساپىنداعى بٸزدٸڭ شارۋاشىلىعىمىزدىڭ دا قولى سالبىراپ قالعان. قان­شاما قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەر جاسا­عا­نىمىزبەن, ەكونوميكالىق تۇر­عىداعى ايتا قالارلىقتاي قاي­تارىم جوق. قارىزدانىپ قاۋعالانعان كٷزگٸ جيىن-تەرٸمٸمٸز نە بەرەتٸنٸ بەلگٸسٸز. شٸلدەنٸڭ شٸلٸڭگٸرٸندە اۋىل قۇرىل­تايعا جينالدى. تايلى-تۇياعى قال­مادى دەۋگە بولادى. جينالىس ۇزاق­قا سوزىلمادى. مەسەلە ايقىن ەدٸ. جۇرتشىلىق ماعان قاراتىپ «باستا» دەدٸ. جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ جاڭا سەرٸكتەستٸگٸمٸزدٸڭ اتاۋى «باستاۋ» بولدى. دەل سول جىلعى جەلتوقساندا ارمانداعان تەۋەلسٸزدٸگٸمٸز جارييالاندى. بۇل بارشا حالقىمىزدىڭ, بٸزدٸڭ «باستاۋدىڭ» قادامىن تٸكتەگەن الاقاي قۋانىش ەدٸ».

«اۋىلىنا قاراپ, ازاماتىن تانى» دەمەكشٸ, مۇندا التىن ۇيا – اۋىلدى ايالاۋ ەڭ باستى پارىز سانالاتىنى كٶرٸنٸپ تۇر. كٶك­ورايعا مالىنعان كٶشەلەر اسفالت­­تالعان, تٷنگٸ جارىق ساما­لا­داي جارقىرايدى. زاماناۋي عيماراتتاردىڭ جانىنداعى تىڭ كەزٸندە بوي كٶتەرگەن ٷيلەردٸڭ ٶزٸ سىرىن بەرمەگەن. مۇنداعى تۇر­عىن ٷيلەردٸڭ باعاسى ٶزگە ايماقتارعا قاراعاندا بٸرشاما جوعارى. اۋىلدىڭ تارتىمدىلىعىن ەلەۋمەتتٸك نىساندارعا جاسالىپ جاتقان قامقورلىقتان دا باي­قايسىز. مەسەلەن, سەرٸكتەستٸك جەر­گٸلٸكتٸ مەكتەپكە جاڭا اسحانا سالىپ بەرٸپ, وقۋشىلاردىڭ بارلىعىن تەگٸن تاماقپەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىر. شارۋاشىلىقتىڭ ىستىق-سۋىعىن كٶتەرگەن ارداگەرلەرگە قۇرمەت ٶزگەشە. توي-تومالاق تا كٶپ. ەلدٸڭ قىزىعى, باسقا دا جاعدايلار شارۋاشىلىقتىڭ ارالاسۋىمەن ٶتەدٸ. جۇمىسشىلاردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى 95 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى. بۇل «باستاۋدىڭ» بەرەكەلٸ جولدا ەكەندٸگٸن دەلەلدەيدٸ.

وسى جەردە ديرەكتور ەڭگٸمە جەلٸسٸن باسقا ارناعا بۇرىپ جٸبەر­دٸ. ول كٶپتە­گەن اۋىلداردىڭ بەرە­كەسٸ كەتۋٸن مال ماماندارىنىڭ جوقتىعىنان كٶرەتٸن سىڭايلى. «مال دەرٸگەرلەرٸ جايلى «ەگەمەن قازاق­ستان» گازەتٸ جاقسى ماقالا جازدى,  دەيدٸ تەمكەڭ. ٶزەكتٸ مەسەلەگە بايلانىس­تى رەسپۋبليكامىزدىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن ٷنقوسۋلار بە­رٸلدٸ. وندا ايتىلعان پٸكٸرلەرگە مەن دە قوسىلامىن. بٸز ۆەتەرينارييا فاكۋلتەتٸن 130 بالا بٸتٸرٸپ ەدٸك, بٷگٸنگٸ كٷنٸ ماماندىعىمەن جۇمىس ٸستەيتٸندەر ٷش-تٶرتەۋ عانا. قازٸر ۋاقىت ٶزگەردٸ. شارۋاشىلىقتار مەن جەكە مەنشٸكتە مال باسى ٶستٸ, ولاردى باعىپ-قاعۋ عانا ەمەس, كەسەلدەن ساقتاۋ, تەكتٸك قۇرامىن جاڭارتۋ, اسىلداندىرۋسىز تابىسقا جەتۋ قيىن. بۇل – بٸلٸكتٸ ماماننىڭ قولىمەن جاسالاتىن تٸرلٸك. مەم­لەكەت بۇل ورايدا تيٸستٸ شارالار قولدانىپ جاتىر. «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2020», «سەرپٸن» باعدارلاماسى, «ديپلوممەن – اۋىلعا!» قوزعالىسى يگٸ ماقساتتى كٶزدەيدٸ. بٸراق دەل قازٸرگٸ كەزدە ناقتى ەرەكەتتەر كەرەك. ەڭ الدىمەن, وقۋ ورىندارىنىڭ بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن كٶتەرۋ قاجەت. سودان كەيٸن جوو-لاردىڭ جولداماسىنا قايتا ورالىپ, تٷلەكتەردٸ كەمٸندە ٷش جىل جۇمىس ٸستەۋگە مٸندەتتەگەن دۇرىس. ەرينە, تيٸستٸ جاعداي جاسالاتىنى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. تەجٸريبە جيناقتاۋدا ۇس­تازدىق قامقورلىقتىڭ ماڭى­زى جوعارى. مەن شارۋاشىلىق ٸسٸنٸڭ شەبەر ۇيىمداستىرۋشىلارى, كولحوز باس­قارماسىنىڭ تٶراعالارى تٶلەگەن قام­باتىروۆتىڭ, لەونيد راينگولدوۆيچ شي­ماننىڭ تەربيە­سٸن­دە بولدىم. بٸز سەرٸك­­تەستٸك ەسە­بٸنەن جەرگٸلٸكتٸ مەكتەپ تٷلەك­­­تەرٸن وقىتىپ جاتىرمىز. بٸتٸرٸپ كەلگەن­دەرٸنە مٸندەتتٸ تٷردە ۇستاز-تەلٸمگەر تاعاي­ىندايمىز. بٸراق, بٷگٸنگٸ ابىرويلى ماماندار ەرتەڭ-بٷرسٸگٷنٸ  زەينەتكە شىعادى. بٸزگە ٸزباسارلار كەرەك. تاعى بٸر ايتارىم, تولىپ جاتقان سەمي­نارلارعا باسشىلاردى عانا شاقىرادى. مۇن­دا دا ويلاناتىن جايلار بار. مەن بٸلٸمٸم تاسىپ تۇرعاندىقتان ەمەس, ٶزگەلەردٸڭ تانىمى كەڭەيسٸن دەگەن ۇستانىممەن جاس مامانداردى جٸبەرەمٸن. سول كەزدە جوعارى جاقتان بٸرٸنشٸ باسشى نەگە كەلمەدٸ دەگەندەي قوڭىراۋ تٷسٸپ جاتا­تى­نىنا تٷسٸنبەيمٸن», دەيدٸ تەمٸرحان مۇ­قىشەۆ.

مۇندايدا ٶزٸنە قاتىس­تى­دان تەرەڭٸرەك ويلايتىن سۇحبات­تا­سىمىزدى نەگٸزگٸ تاقى­رىپ­قا قاقپاقىلداي بەرۋدٸڭ جٶنٸ جوق­تىعىن بٸلگەنٸمٸزبەن, تەۋەل­سٸزدٸك پەرزەنتٸ سانالاتىن «باستاۋ­دىڭ» تابىستى جولىن سٶز ەتۋدٸ قۇپ كٶرٸپ وتىرمىز. سٶيتسە دە, تەمكەڭ «بٸزدەردە مىنالار بار, مىنالار باردان» ەمەس ەكەن. ونىڭ ٷستٸنە, ٶندٸرٸستٸك مەسەلەلەر بويىنشا وبلىستان با, اۋداننان با, اراسىندا الىس-بەرٸس ەرٸپتەستەردەن بە, ەيتەۋٸر, تەلەفوننىڭ شىلدىرى كٶبەيە باستادى. جالپى, شارۋا­­شىلىق نەگٸزگٸ ەكٸ باعىتتى: ەگٸنشٸلٸك پەن مال شارۋاشىلىعىن وزىق تەحنولوگيياعا مەيلٸنشە باعىت­تاپ وتىر. بٸز وسى سالالارعا جاۋاپتى ورىنباسارلاردىڭ كابينەتٸنە قاراي ويىستىق. 

مەرەكەلٸ جىلدىڭ مارجان دەنٸ

باس اگرونومدىقتى قاتار الىپ جٷرە­تٸن قايىركەلدٸ ەربالين العا­شىندا سەرٸكتەستٸكتٸڭ قاراۋىندا 14 مىڭ گەكتار ەگٸستٸك بولسا, قازٸر 36 مىڭعا جەتكەنٸن ايتادى. ەرتا­راپتاندىرۋ ماقساتىندا 5 مىڭ گەكتارعا كٷنباعىس, 3 مىڭ گەكتارعا زىعىر ەگٸلٸپتٸ. ەكپە شٶپتٸڭ كٶلەمٸ دە سۇرانىسقا ساي. «نە ەكسەڭ, سونى وراسىڭ» دەگەندەي, «باستاۋلىقتار» تۇقىم شارۋاشىلىعىنا ايرىقشا مەن بەرەدٸ. ٶزگەدەن ساتىپ المايدى. شورتاندىداعى ەگٸن شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن دەس­تٷرلٸ بايلانىس ديقانشىلىقتىڭ ورايىن كەلتٸرٸپ تۇرعانداي. ونى ق.ەربالين سوڭعى بەس جىل­دا گەكتار تٷسٸمدٸلٸگٸ 16 تسەنتنەردەن تٶمەن تٷسپەگەنٸمەن دەلەلدەپ وتىر. بيىل دا ەبدەن ٶڭدەلگەن القاپقا ينستيتۋت پاتەنتٸندەگٸ بيدايدىڭ «اقمولا-2», «استانا», «شورتاندى-95», ارپا­نىڭ «ارنا», «بٸتٸك» اتالاتىن تۇقىمدارى سەبٸلگەن. اتال­عان قور گەرمانييانىڭ «پەنكۋس» فير­ما­سىنان الىپ كەلٸنگەن جابدىق­تارمەن سۇ­رىپتالىپ, جوعارى ٶن­گٸشتٸك دەڭگەيگە جەت­كٸ­زٸلگەنٸ كومپيۋ­تەرلٸك بازادا رەت-رەتٸ­مەن تٸركەلگەنٸن كٶردٸك. نەتيجەنٸڭ سالماق­­تىلىعى وسىدان.

بيىل «باستاۋ» جشس وراق ناۋقانىن ەرتە باستاپ, ەرتە اياقتادى. ارپانىڭ ەر گەكتارى 22 تسەنتنەردەن, سۇلى 27 تسەنتنەردەن ٶنٸم بەرٸپتٸ. نەگٸزگٸ داقىل – بيداي 18 تسەنتنەردەن قىزىل دەن شاشقان. بۇل – اۋدان, وبلىستاعى جوعارى كٶرسەتكٸشتٸڭ بٸرٸ. بٸزگە, سالىستىرمالى تٷردە, بىلتىرعى كٶرسەتكٸش دەرەكتەرٸ ۇسىنىلدى. ٶتكەن جىلى شارۋاشىلىق 26,9 مىڭ توننا بيداي, 1300 توننا ارپا, 2500 توننا مايلى داقىلدار مەن 3300 توننا ەكپە شٶپ ٶنٸمٸن جيناعان ەكەن. ال قاراپايىم ەسەپكە سالساق, 2016 جىلدىڭ بەرەكەسٸ اناعۇرلىم ارتىق ەكەندٸگٸنە قانىعامىز.

ماماندار ەگٸن وراعىنىڭ ەكپٸندٸ قارقىن­مەن جٷرگٸزٸلۋٸن «John Deere», «Claas», «ۆەكتور» ي «ەسٸل» سيياقتى كەڭ الىم­دى 35 كوم­بايننىڭ تولىق قۋاتىندا جۇمىس ٸستەۋٸمەن بايلانىستىرادى. ٶزارا جارىستاعى قانات اقىلباەۆ پەن ۆلاديمير سيمانكوۆ باسقاراتىن تراكتور ەگٸس بريگادالارى بيىل دا سەنٸم بيٸگٸنەن كٶرٸندٸ. «ەگەمەن قازاقستاننان» جۋرناليست كەلدٸ دەگەن سوڭ, بريگادا جەتەك­شٸلەرٸ وزات مەحانيزاتورلاردىڭ ەڭبەگٸن اتاپ ٶتۋدٸ ٶتٸندٸ. ولاردىڭ قاتا­رىندا جانات قاليەۆتٸڭ, تەمٸر پٸشەنوۆتٸڭ, قادىربەك جاتاەۆتىڭ, جاسقايرات شويىنبەكوۆتٸڭ, تالعات مۇقانوۆتىڭ, يۆان باراننيكوۆتىڭ, امانبەك سامراتتىڭ ەسٸمدەرٸ اتالىپ جاتتى. تاعى باسقا وزاتتاردىڭ تٸزٸمٸ قولى­مىزعا ۇستاتىلدى. بۇعان سەرگەي ولەينيك مەڭگەرۋشٸلٸك ەتەتٸن قىرمان جۇمىسشىلارىن قوسىڭىز. بٸزدٸ ەرەكشە سٷيسٸنتكەنٸ, حيت دەيتٸن فاميلييانىڭ جەتٸ رەت, بولوجدىڭ ٷش رەت قايتالانۋى ەدٸ. ٶيتكەنٸ, مەحانيزاتورلار ەۋلەتٸنٸڭ كٶپتٸگٸ «باستاۋدىڭ» ەلەۋەتٸ جوعارىلىعىن, اۋىل تٸرشٸ­لٸگٸنٸڭ جايماشۋاقتىعىن, ىنتى­ماق-بەرەكەنٸڭ تولىمدىلىعىن اي­قىندايدى.

وسى رەتتە, مىنا بٸر جاعدايدى ايتقىمىز كەلەدٸ. شارۋاشىلىقتىڭ جىل ون ەكٸ اي بويعى جۇمىسىندا جاپ-جاڭا 12 «كيروۆەتس» تراكتورى جٷيتكٸپ جٷر. جۇرتتىڭ بەرٸ ەسٸك پەن تٶرگە سىيمايتىن شەتەلدٸك تەح­نيكالارعا قۇمارتىپ جاتقاندا, «باستاۋدىڭ» مۇنىسى نەسٸ دەيسٸز ەۋەلدە. تەمٸرحان قاپپاسۇلى وسىدان ٷش-تٶرت جىل بۇرىن سانكت-پەتەربۋرگتە بولعان ەكەن. اتاقتى زاۋىتقا دا باس سۇعىپتى. سوندا مايى كەپپەگەن تراكتورلار تٸزبەسٸنە قايران قالادى. بۇل تراكتورلار قازاقستان جاعدايىنا ٶتە ىڭعايلى جەنە رەسۋرستىق قۋات-قارىمى 30 جىلعا جارايدى. ارزان ەرٸ قوسالقى بٶلشەكتەرگە قول جەتكٸزۋ قيىندىق تٷسٸرمەيتٸن تەحنيكانىڭ 12-سٸنە كەلٸسٸمشارت جاسالادى. مۇنىڭ ٶزٸ شارۋاقورلىق پەن تيٸمدٸلٸكتٸڭ بٸر كٶرٸنٸسٸ رەتٸندە ٶزٸن اقتاپ وتىر.

باستى كٶرسەتكٸش –  اسىلداندىرۋ مەن ەكسپورت

«باستاۋدىڭ» اتىن شىعارىپ تۇرعان سالا – مال شارۋاشىلىعى. مۇنى سەرٸكتەستٸكتٸڭ باس مال دەرٸگەرٸ گايدار قوسپاەۆتىڭ كٶتەرٸڭكٸ كٶڭٸلدەگٸ ەڭگٸمەسٸنەن بايقاۋعا بولادى. مۇندا تەك قانا اسىل تۇقىمدى ەتتٸك باعىتتاعى تٶرت تٷلٸكتٸڭ بەرٸ ٶسٸرٸلەدٸ. جشس 2011 جىلدان باستاپ بٸر مەزەتتە 5000 باس ٸرٸ قارانى بورداقىلاۋدى كٶزدەيتٸن ينۆەستيتسييالىق جوبانى جٷزەگە اسىرۋدا. ونىڭ تەڭ جارتىسى انالىق مال بولماق. قازٸرگٸ كٷنٸ قازاق­تىڭ اق باس سيىرى مەن امەريكادان الىپ كەلگەن ابەردين-انگۋس تۇقىمىن قوس­قاندا ٸرٸ قارا سانى 4100 باستى, جابايى تۇقىمدى جىلقىلار 1600 باستى قۇرايدى. شارۋا­شىلىق سولتٷستٸك قازاقستاندا اسىل تۇقىمدى ەدٸلباي قويىن ٶسٸرەتٸن بٸردەن-بٸر زاماناۋي كەسٸپورىن. قۇيرىقتى قوي سانى ٶتكەن جىلداردا 10 مىڭعا جەتٸپ, 4 مىڭى ساتىلعان. تٷلٸك جەرگٸلٸكتٸ جاعدايدا تولىق قولدان ۇرىقتاندىرىلادى.

– بٸز جۇمىس ورىندارىن اشۋ ٷشٸن العا­شىندا جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردان اق باس سيىر­لاردى ساتىپ الا باستادىق, – دەيدٸ گايدار قايروللاۇلى. قازٸر 8 بۇزاۋ قوراسى, جاڭا ٷلگٸدەگٸ 4 قىسقى قوراجاي بار. قاساپحانا مەن ەت ٶڭدەۋ تسەحىن سالىپ الدىق. فەرمادا 12 مامان, 80 مالشى جۇمىس ٸستەيدٸ. ەندٸگٸ جەردە ٶندٸرٸستٸك تابىس جٶنٸندە دە اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جاعدايعا جەتتٸك. ول بارلىق تٷلٸك سانىنىڭ ٶسۋٸمەن بايلانىستىرىلادى. سونداي-اق, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ 60 مىڭ توننا ەت ەكسپورتتاۋ تۋرالى تاپسىرماسى بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ نازاردا ۇستالادى. بٸز بىلتىر 40 توننا ٶنٸمدٸ قازاقستان ايماعى مەن رەسەيگە شىعارساق, بيىل دا وسى مەجەدەن كٶرٸنۋگە مٷمكٸندٸك بار.

باس مامان سوڭعى جىلدارى مەملەكەت تاراپىنان اۋىل ٶندٸرٸسٸن دامىتۋ باعىتىندا تيٸمدٸ قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ وتىرعانىن ايتادى. «باستاۋ» باعدارلامالار شەڭبەرٸندە, اسىل تۇقىمدى سەلەكتسييا ٷشٸن ەر باس انالىق مالعا 20 مىڭ تەڭگە سۋبسيدييا الىپ وتىر. ٶتكەن جىلى جالپى قاراجات مٶلشەرٸ 60 ميلليون تەڭگە ٶتەمدٸ قۇراپتى. سونداي-اق, ەت كومبيناتىنا ٶتكٸزٸلگەن بٸرٸنشٸ ساناتتى 1 كيلو ٶنٸمگە 300 تەڭگە قوسىمشا بەرٸلۋدە. وسىنىڭ ارقاسىندا جىل باسىنان بەرٸ ٶتكٸزٸلگەن ٸرٸ قارا ٷشٸن 6 ميلليون, قويدان 4 ميلليون تەڭگە قوسىمشا قاراجات تٷسٸپتٸ. مۇنى ٶندٸرٸستٸ عىلىمي جٷيەدە ۇيىمداستىرۋمەن دە بايلانىستىرۋعا بولادى. الماتىداعى مال شارۋاشىلىعى جەنە جەمازىق ٶندٸرٸسٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋتىنىڭ جەنە «باستاۋدا» زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ جاتقان استاناداعى س.سەيفۋللين اتىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى راشيد قازي­حانوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن اتالىق مالداردى تاڭداۋ, ٸرٸكتەۋ, ٶسٸرۋگە ارنالعان ارنايى بازا جابدىقتالىپتى. ستۋدەنتتەردٸڭ ٶندٸ­رٸستٸك تەجٸريبەدەن ٶتۋٸ دەستٷرگە اينالعان.

شارۋاشىلىق 2012 جىلى قاراٶتكەل كٶرمە-جەرمەڭكەسٸنە قاتىسىپ, جۇرت نازارىن بٸردەن ٶزٸنە اۋدارعان. مۇندا «ۋداۆ» اتتى قازاقتىڭ اق باس بۇقاسى بٸرٸنشٸ ورىن الدى. ودان كەيٸنگٸ جىلدارى دا جٷلدەسٸز قالعان ەمەس. باس مال دەرٸگەرٸنٸڭ ايرىقشا ماقتان تۇتاتىنى استاناداعى «ۇلى دالا-2016» كٶرمەسٸنە قاتىسىپ, ساتىپ الۋشىلاردىڭ ەرەكشە سۇرانىسىنا يە بولعان «اراب» دەيتٸن بۇقا ەكەن. مۇندا گەرەفورد تۇقىمدى ەكٸ جاسار بۇقا 800 كيلو سالماق تارتقان.

– بٸز «ارابتى» ساتپادىق. بۇل ويىمىزدا دا بولعان جوق. مەسەلە بۇقانىڭ تٷر-ەلپەتٸ مەن سالماعىندا ەمەس. ونىڭ گەنە­تيكالىق تەگٸ, تابىندى تولىقتىرۋداعى قارىمى, بۇزاۋلاردىڭ ٶسٸپ-جەتٸلۋٸ ايرىقشا قۇندى. بٸزدە مۇنداي مال سانى از ەمەس. كومپيۋتەرلٸك دەرەكقورىنان بۇلار تۋرالى جان-جاقتى ماعلۇماتپەن تانىسا الاسىزدار, – دەيدٸ 35 جىلدىق ەڭبەك ٶتٸلٸ بار مال دەرٸگەرٸ.

فەرما ۇجىمى مال قىستاتۋ ناۋقانىنا ەدەتتەگٸدەي تىڭعىلىقتى دايىندىقپەن كٸرٸستٸ. قىستاۋ باسىندا جەمشٶپتٸڭ بٸر جارىم جىلدىق قورى جاساقتالعان. كٷنٸ كەشە ٸسكە قوسىلعان مال ازىعىن قۇنارلاندىراتىن جاڭا تسەح توقتاۋسىز جۇمىس ٸستەپ تۇر. مۇندا دا كٶپتەگەن وزاتتاردىڭ, تاۋتەكوۆ پەن عابباسوۆتار ەۋلەتٸنٸڭ اتى اتالدى. بۇل – كادرعا دەگەن قۇرمەت پەن قول جەتكەن تابىستىڭ وڭايلىقپەن كەلمەيتٸنٸن بٸلدٸرەتٸن باعا. قيىندىق دەمەكشٸ, جايىلىم مەن شابىندىقتىڭ تارلىعى كٷرمەۋٸ قيىن مەسەلە بولىپ بارادى ەكەن. ناقتىلاي ايتساق, سەرٸكتەستٸك ەنشٸسٸندە 19209 گەكتار جايىلىم مەن 3066 گەكتار شابىندىق بار. بٸر سيىرعا 8,5 گەكتار ٶرٸس كەرەكتٸگٸن ەسكەرسەك, 5000 ٸرٸ قارا دەپ ەسەپتەگەننٸڭ ٶزٸندە 40 مىڭ گەكتاردان استام اۋماق قاجەت ەكەن. ال, «باستاۋلىقتار» جازعا سالىم سوناۋ قاراعاندى وبلىسىنا دەيٸن مال ايدايدى. بۇل ورايدا قيساپسىز شىعىندى قوسپاعاندا, اسىل تۇقىمدى مالدىڭ جاعدايى ەرەكشە الاڭداتاتىنى تٷسٸنٸكتٸ. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار بۇل تۋرالى جەدەل شەشٸمدەر قابىلدايدى دەگەن سەنٸم بٸلدٸرگٸمٸز كەلەدٸ…

بٸزدٸ كٷن ەڭكەيە جشس باسشىسى تەمٸرحان مۇقىشەۆ ەڭسەلٸ كەڭسە الدىنان شىعارىپ سالدى.

– اتا-بابامىزدىڭ اسىل ارمانى بول­عان تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ ەربٸر كٷنٸ بٸز ٷشٸن اسا قىمبات. جاڭارعان, جاسامپاز قازاقستانىمىزدىڭ 25 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس ٶركەندەۋ قادامىن باستاعان شارۋاشىلىعىمىزدىڭ موينىندا ەسەلٸ جاۋاپكەرشٸلٸك بار. مۇنى بٸز ايرىقشا سەزٸنٸپ, ماقتان تۇتامىز. بٷكٸل ەلٸمٸز سيياقتى «باستاۋ» دا العا جىلجىپ, اسقاق مٸندەتتەرگە ۇمتىلۋدا. بولاشاققا سەنٸممەن قارايتىن قازاقستانىمىزدىڭ ابىروي-داڭقى ارتا بەرسٸن, – دەگەن تٸلەك قوستى ول.

باقبەرگەن امالبەك,

«ەگەمەن قازاقستان»

اقمولا وبلىسى,

اتباسار اۋدانى