بٷگٸن استانا قالاسىندا «مايقاپشاعاي» كەدەندٸك باقىلاۋ بەكەتٸندە «زاڭسىز اقشا الىپ ٶتتٸ» دەگەن جەلەۋمەن 59,900 اقش دوللارىنان ايىرىلعان جەسٸر انا گٷلجان مەۋٸتحاننىڭ باسىنداعى قيىن جاعدايلارعا بايلانىستى باسپاسٶز مەسليحاتى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Baq.kz تٸلشٸسٸ.
وسىناۋ اتاۋلى جيىنعا قوعام بەلسەندٸلەرٸ, زاڭگەرلەر – ەرلان سايىروۆ, عالىم بايتۋك, مۇحتار تايجان, ابزال قۇسپان, ايجان دەرٸباەۆا, كاميشا ەسمۇحامبەتقىزى قاتارلى تۇلعالارمەن جەبٸرلەنۋشٸلەر, جۋرناليستەر قاتىستى.
باسپاسٶز مەسليحاتىن جٷرگٸزگەن ەرلان سايىروۆ: «شەكارا بەكەتٸندە بولعان بۇل جاعدايدىڭ قازاق ەلٸنە كەلۋگە نيەت ەتٸپ وتىرعان ٶزگە قانداستىرىمىزعا مٷلدە كەرٸ ەسەر ەتٸپ, تٸپتٸ, كٶشتٸڭ توقتاپ قالۋىنا سەبەپ بولعان شۋلى وقيعا ەكەنٸن, ەل-جۇرت بولىپ جوعارعى جاقتىڭ نازارىن اۋدارىپ, وسى ٸستٸڭ وڭتايلى شەشۋ جولدارىن تاپپاسا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ٶزٸ باستاماشى بولعان «ەلەم قازاقتارىن اتاجۇرتقا جيناۋ» باستاماسىنا ٷلكەن كەدەرگٸ ەكەنٸن» ايتتى.
گٷلجان مەۋٸتحان, «مايقاپشاعاي» كەدەندٸك باقىلاۋ بەكەتٸندە بار قارجىسىنان ايىرىلعان جەسٸر انا:
ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, بۇرىننان باسپاسٶز بەتٸندە جازىلىپ جٷرگەندەي, 8 اقپان كٷنٸ قاسىمدا ۇلىم, تۋعان ٸنٸم, جيەنٸم مەن ونىڭ كەلٸنشەگٸ, ولاردىڭ بالاسى بار, جيىنى – 7 ادام قازاق ەلٸنە كٶشٸپ كەلە جاتقان كەزٸمٸزدە كەدەنشٸلەر بارلىعىمىزعا تيەسٸلٸ 59,900 دوللار اقشامىزدى تەركٸلەپ الدى. تەرگەۋ كەزٸندە «بٸزدٸڭ ايتقانىمىز بويىنشا ٸستەسەڭٸز, اقشاڭىزدىڭ بەرٸ قايتادى» دەپ سەندٸرٸپ, بەلەن قاعازعا قول قويدىرىپ الدى... اقىرى, وسىنداي بەلەگە جولىعىپ, بار قارجىمىزدان ايىرىلدىق. بۇرىنعى ٶتكەن سوت وتىرىستارى بٸزدٸڭ پايدامىزعا شەشٸلمەگەن سوڭ, اپەللاتسييالىق سوتقا ارىز جازدى. ول سوت الداعى ماۋسىم ايىنىڭ 1-ٸ كٷنٸ ٶسكەمەن قالاسىندا ٶتەدٸ.
ابزال قۇسپان, زاڭگەر:
بۇل مەسەلەگە زاڭدىق تۇرعىدان قارايتىن بولساق, قولدانىستاعى قىلمىستىق كودەكستە 234 باپقا سەيكەس, بٸراز زاڭسىزدىقتاردى بايقاۋعا بولادى. ياعني, بۇل جەردە گٷلجان مەۋٸتحان تاراپىنان, ونىڭ ٶز اقشاسىن شەكارادان دەكلاراتسيياسىز ٶتكٸزۋٸندە مەملەكەتكە ەشقانداي قارجىلىق زالال كەلٸپ وتىرعان جوق. بۇل كٸسٸ بار بولعانى – بٸر پاراق قاعازدى تولتىرۋدى بٸلمەگەن.
ال, گٷلجان مەۋٸتحاننىڭ باسىنداعى جاعداي بٸر رەت قانا قايتالانىپ وتىرعان جوق. بۇعان دەيٸن دە بولعان. مىسالى, دەل قازٸر مەنٸڭ قولىمدا زايسان اۋداندىق سوتىنىڭ 2011 جىلى 16 تامىزدا تومپاق مارقا ەسٸمدٸ ازاماتتىڭ ٷستٸنەن قوزعاعان قىلمىستىق ٸستٸڭ ٷكٸمٸ بار. ول دا تۋرا وسىنداي جاعداي, ەش ايىرماشىلىعى جوق. قازٸر جۋرناليست ۇلاربەك دەلەيۇلى ەكەۋٸمٸز وسىعان ۇقساس باسقا دا فاكتٸلەردٸ جيناقتاپ جاتىرمىز.
وسى وقيعادان كەيٸن مەن دامىعان باتىس ەلدەرٸنٸڭ زاڭنامالارىن زەرتتەپ كٶردٸم. ول ەلدەرگە سٸز قوماقتى اقشامان بارساڭىز, ولار سٸزدٸ كەرٸسٸنشە قۇشاق جايا قارسى الادى. ايتالىق, ۇلى بريتانيياعا سٸز ەشقانداي ازاماتتىعىن الماي-اق 2 ميلليون فۋند ستەرلينگ اقشامەن بارساڭىز, سٸزگە ينۆەستيتسييالىق ۆيزا بەرەدٸ, ال ول ۆيزامەن سول ەلدٸڭ ازاماتتارىنا قاراعاندا ٶكٸلەتتٸگٸڭٸز ەلدەقايدا جوعارى بولادى. كەز كەلگەن ەسٸ دۇرىس مەملەكەت ٶز ٸشٸنە اقشانىڭ سىرتتان كٸرگەنٸن قالايدى.
بۇل جەردە ول كٸسٸ كونتراباندالىق قىمبات بۇيىمدار الىپ كەلە جاتقان جوق, قونىس اۋدارىپ كٶشٸپ كەلە جاتىر. بۇل ٸستٸ قىلمىس رەتٸندە قاراۋ ٷشٸن, قوعامعا قاۋٸپتٸ جاعى بولۋى كەرەك. بٸراق, ونداي ەش نەگٸز جوق.
ەكٸنشٸدەن, ول كٸسٸلەر تاڭعى ساعات 10:00 شاماسىندا شەكاراعا كەلگەن, سول ۋاقىتتا ۇستاعاننان كەشكٸ 8:00 شاماسىندا بٸراق بوساتقان. بۇل جەردە زاڭسىزدىق بولعان, ياعني, قر قك تارماقتارى بويىنشا جاۋاپ الۋ ٷشٸن 3 ساعاتتان ارتىق ۇستاۋعا بولمايدى. بۇل جەردە ولاردىڭ (مۋٸتحان.گ) باس بوستاندىعىن شەكتەپ, زاڭسىزدىققا بارعان. ونى ٶزدەرٸ تولتىرعان تەرگەۋ قاعازدارىنان انىق بايقاۋعا بولادى.
ٷشٸنشٸدەن, الدىمىزدا حالىقارالىق ەكسپو كٶرمەسٸ كەلە جاتىر. ەرتەڭ سوندا شەتەلدەن كەلگەن ازاماتتاردىڭ بەرٸن ٷستٸنەن قىلمىستىق ٸس قوزعاپ, سوتتاي بەرەمٸز بە? ول جاعداي بٸزدٸڭ يميدجٸمٸزگە قالاي ەسەر ەتپەك?
مۇحتار تايجان, قوعام قايراتكەرٸ:
بۇل جاعدايعا قاراپ وتىرساق, بٸزدٸڭ كەيبٸر سوت جٷيەسٸ تٷسٸنٸكسٸز. مىسالى, بٸرەر اي بۇرىن جەمقورلىققا باتقان, بٸر ميلليون دوللار پارا العان ني دەگەن ادام سوت الدىنان بوساپ كەتتٸ... قاراپ وتىرساق مۇنداي جايتتەر بارشىلىق. ال, شەتەلدەن كٶشٸپ كەلە جاتقان قاراپايىم وتباسىن باسىن قاتىرىپ, نەشە اي بويى سوتپەن ەۋرەلەپ جٷر. بۇل جەردە ولار ورىسشا بٸلمەيدٸ, كريلليتسا ەرٸپتەرٸن تانىمايدى. قاتال زاڭ بويىنشا بۇل ٸستٸ قاراۋعا بولمايدى, مەنٸڭشە. ەلدەگٸ قاپتاعان جەمقوردى جازالاۋدىڭ ورنىنا وسىنداي جاعداي بولعانى ٶكٸنٸشتٸ. الداعى سوت وتىرىسىن بەرٸمٸز مۇقييات باقىلايمىز. كەرەك بولسا, ٶسكەمەنگە بارامىز. ال, سوت وتىرىسى كەشٸرٸم جاساپ, ەدٸل ٷكٸم شىعارادى دەپ سەنەمٸز.
بۇل ٸسٸ – ٶتە ماڭىزدى. قانشاما قازاق اتاجۇرتىنا كٶشٸپ كەلۋدٸ ارماندىپ وتىر.
عالىم بايتۋك, قوعام قايراتكەرٸ:
اباي تٸرٸ بولسا, «سورلى قازاعى-اي...» دەپ تاعى ايتار ەدٸ. گٷلجان مەۋٸتان اپايىمىزدىڭ باسىنداعى بۇل جاعىداي – بەرٸمٸزدٸڭ جانىمىزدى تٷرشٸكتٸردٸ. شەكارادا تولتىرىلماي قالعان بٸر قاعاز ٷشٸن وسىنشا ەرەگە ساۋل مەنٸڭشە, دۇرىس ەمەس.
ايجان دەرٸباەۆا, گٷلجان مەۋٸتحاننىڭ قادۆوكاتى:
وسى ٸسپەن و باستان اينالىسۋ بارىسىندا بٸرشاما زاڭسىزدىقتاردىڭ بولعانىن انىق بايقادىم. كەلەسٸ سوت وتىرىسى قالاي ٶتەتٸنٸ قازٸرشە بەلگٸسٸز. دەسە دە ٷمٸت باسىم. بۇل ٸسكە قوعام بولىپ اتسالىسۋ ارقىلى وڭتايلى شەشۋگە بولادى دەگەن ويدامىن. ٶزٸمٸزدٸڭ زاڭدىق قۇقىمىزدى بارىنشا پايدالانىپ, ٷزدٸكسٸز كٷرەسە بەرەتٸن بولامىز.
