ەسكەلدٸ اۋدانىندا 6000 گەكتار جەرگە ەگٸلگەن كٷزدٸك دەندٸ داقىلداردى ورۋ ناۋقانى اياقتالۋعا جاقىن قالدى. شارۋالار جوسپار بويىنشا سەبٸلگەن كٷزدٸك بيدايدان 2400 توننا ٶنٸم جيناپ ٷلگەردٸ. ول گەكتارىنا 19 تسەنتنەردٸ قۇرايدى. «نام گ.ن.» شارۋا قوجالىعىندا دا سوڭعى القاپتارعا وراق تٷستٸ.
شارۋا قوجالىعى باسشىسى گەرمان نامنىڭ سٶزٸنشە, مامىر ايىنىڭ اياعى مەن ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا كٷزدٸك بيداي ەكٸ رەت سۋارىلدى. بۇل ۋاقىتتا قاراتال ٶزەنٸندە سۋ كٶپ جەنە باسقا شارۋاشىلىقتار ەگٸستٸككە از قولدانادى. سۋ قانشا كەرەك بولسا, سونشا پايدالانىپ, ەگٸستٸكتٸ كٶركەيتۋگە ەرتەرەك قامدانعان ەكەن. نەتيجەسٸندە ىلعالدىڭ مول بولۋىنان گەكتار تٷسٸمدٸلٸگٸ جاقسى كٶرسەتكٸشتەردٸ باعىندىرىپ, سۋ تاپشىلىعى مەسەلەسٸنەن جەڭٸل شىعىپ وتىر. ٶتكەن جىلعىعا قاراعاندا سۋ مٶلشەرٸ تٶمەندەۋٸنەن بيىل قاجەتتٸ سۋ قورىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ تۋىنداپ, ەگٸستٸك القاپتارىندا سۋ تاپشىلىعى ورىن العان ەدٸ.
القاپتى ارالاۋ بارىسىندا ەسكەلدٸلٸك شارۋا استىق داقىلدارىنىڭ ٸشٸندە بارىنشا ٶنٸمدٸلٸگٸ وسى كٷزدٸك بيداي ەكەنٸن ايتىپ: «باسقا داقىلدارعا قاراعاندا كٷزدٸك بيداي ارامشٶپتەرمەن جاقسى كٷرەسەدٸ. مەسەلەن, سويانى ارامشٶپتەردەن تازارتۋ ەلدەقايدا قيىن, جۇمىسى كٶپ. ال كٷزدٸك بيداي كٷزدەگٸ جاۋىن-شاشىندى, سونداي-اق جاز, كٷز سوڭىنداعى جەنە كٶكتەم باسىنداعى جىلۋدى تيٸمدٸرەك پايدالاناتىنىمەن ٶتٸمدٸ. توپىراقتى ەروزييادان قورعايدى. ۇيىمداستىرۋ شارۋاشىلىق جاعىنان ٶتە باعالى جەنە اناعۇرلىم ٶنٸمدٸ. سوندىقتان دا مەن ٷنەمٸ ٶزٸمنٸڭ ەرٸپتەس شارۋالارىما بيدايدى قولعا الۋ قاجەتتٸگٸن ايتىپ وتىرامىن. سەبەبٸ, بيداي ٶسٸرۋ كەز كەلگەن شارۋانىڭ قولىنان كەلەدٸ», – دەيدٸ.
گەرمان نام ەگٸستٸكتەگٸ كٷزدٸك بيدايدىڭ بٸرنەشە تٷرٸمەن تانىستىردى. سونىڭ بٸرٸ – «الەكسەيچ» تۇقىمى. ونى ەكٸ جىل بۇرىن كٷزدە ساتىپ العان. بۇل تۇقىمنىڭ بٸر كەمشٸلٸگٸ – تىڭايتقىش مول سەبٸلٸپ, كٶبٸرەك سۋارىلسا عانا جاقسى ٶنٸم بەرەدٸ ەكەن. مىسال رەتٸندە تىڭايتقىش سەبٸلگەن جەر مەن قاراپايىم تەحنولوگييامەن ٶسكەن تۇسىن سالىستىرمالى تٷردە كٶرسەتتٸ. ال «تريتيكالە» تۇقىمىنان ٶتكەن جىلى 2 توننا ەكەلٸنٸپ, 17 گەكتارعا ەگٸلگەن. ەگٸن تٷسٸمٸ 6-7 توننانى قۇرايدى. بۇل تۇقىمنىڭ استىق, جەم, ەمبەباپ اتتى ٷش تٷرٸ بار. استىق تۇقىمداسىنىڭ جەلٸمتٸك دەڭگەيٸ جوعارى ەكەن. بيداي تٷسٸمدٸلٸگٸ دە جاقسى كٶرسەتكٸشتەردٸ باعىندىرادى.
استىق جيناۋ ناۋقانى تولىق اياقتالعان سوڭ, ياعني كٷزدە «ودەسسكايا 21» تۇقىمىن سىناقتان ٶتكٸزەتٸنٸن ايتتى.
سونىمەن قاتار, گەرمان نيكولاەۆيچ جەردٸ تىڭايتۋ ٷشٸن قۇستىڭ ساڭعىرىعىن سەۋٸپ تاستاۋدى ەدەتكە اينالدىرعان. دەلٸرەك ايتقاندا, تىڭايتقىشتى تالدىقورعانداعى قۇس زاۋىتىنان تاسىمالدايدى. بۇل ازداپ قىمباتقا تٷسكەنٸمەن ەگٸننٸڭ بٸتٸك شىعۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ ەكەن.
ەگٸستٸكتٸ ارالاۋ بارىسىندا القاپتاعى باسقا دا اۋىلشارۋاشىلىعى جۇمىستارى قىزىپ جاتقانىن كٶردٸك.
زەينەگٷل جۇمابەكوۆا
الماتى وبلىسى, ەسكەلدٸ اۋدانى
