پارلامەنت سەناتى «كاسپييدٸڭ تەڭٸز ورتاسىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ نەگٸزدەمەلٸك كونۆەنتسيياعا كاسپيي تەڭٸزٸن جەرٷستٸ كٶزدەرٸنەن جەنە قۇرلىقتا جٷزەگە اسىرىلاتىن قىزمەت نەتيجەسٸندە لاستانۋدان قورعاۋ حاتتاماسىن راتيفيكاتسييالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلداندى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
2003 جىلى كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ تەڭٸز ورتاسىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ نەگٸزدەمەلٸك كونۆەنتسيياسى قابىلدانعان ەدٸ. بٷگٸنگٸ زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتارعا قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ سەرٸكقالي برەكەشەۆ تانىستىردى.
«كاسپيي تەڭٸزٸندە كٶمٸرسۋتەك شيكٸزاتىنىڭ ٸرٸ قورلارىنىڭ بولۋى سۋ ايدىنىنىڭ ەكولوگيياسى مەن بيورەسۋرستارىن ساقتاۋ تۋرالى مەسەلەنٸ ٶزەكتەندٸرەدٸ. حاتتامانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ ەكولوگييالىق تازا تەڭٸز ورتاسىنا قول جەتكٸزۋ جەنە سول قالپىندا ساقتاۋ ٷشٸن جەرٷستٸ كٶزدەرٸنەن جەنە قۇرلىقتا جٷزەگە اسىرىلاتىن قىزمەتتەردەن تەڭٸز ورتاسىنىڭ لاستانۋىن بولدىرماۋ, بەسەڭدەتۋ, باقىلاۋ جەنە بارىنشا مٷمكٸن بولاتىن اپاتتاردى جويۋ», - دەدٸ ەكولوگييا مينيسترٸ سەنات وتىرىسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, حاتتامانىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى – ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالاردى جەنە تابيعات قورعاۋ پراكتيكاسىن پايدالانۋ, ولارعا قول جەتكٸزۋ جەنە ولاردى تەڭٸز اكۆاتوريياسىندا نەمەسە ونىڭ جاعالاۋ ايماعىندا تاپسىرۋ كەزٸندە شارۋاشىلىق قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋ بولماق.
سونىمەن بٸرگە, كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ تەڭٸز ورتاسى مەن جاعالاۋ ماڭىنداعى اۋداندارىنىڭ فيزيكالىق, بيولوگييالىق جەنە حيمييالىق سيپاتتامالارى تۋرالى, ونىڭ ٸشٸندە تەڭٸز اكۆاتوريياسىنا جەرٷستٸ كٶزدەرٸنەن لاستاۋشى زاتتاردىڭ تٷسۋ كٶلەمدەرٸ تۋرالى دەرەكتەر بازاسىن قۇرۋ جەنە جٷرگٸزۋ كٶزدەلەدٸ. ودان بٶلەك, كاسپييدٸڭ تەڭٸز ورتاسى مەن جاعالاۋ ماڭىنداعى اۋداندارىنىڭ جاي-كٷيٸنە, ونىڭ جاعالاۋ جيەگٸ بويىنداعى تەڭٸزدٸڭ لاستانۋ دەڭگەيٸنە تۇراقتى باعالاۋ جٷرگٸزٸلەدٸ.
«حاتتاما بويىنشا تەڭٸز ورتاسىنا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ تٸزبەسٸ, سونداي-اق ەلەۋلٸ ترانسشەكارالىق ەسەردٸ ايقىنداۋعا ىقپال ەتەتٸن كريتەرييلەر ايقىندالعان. حاتتامانىڭ ٸسكە اسىرىلۋى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق, ٶڭٸرلٸك جەنە ترانسشەكارالىق باعدارلامالاردى قامتيتىن قر ەكولوگييالىق كودەكستە كٶزدەلگەن. كونۆەنتسيياعا سەيكەس, تاراپتار ٶزدەرٸنٸڭ ۇلتتىق زاڭناماسى بويىنشا قورشاعان ورتاعا ەسەردٸ باعالاۋدى قوسا العاندا, كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ تەڭٸز ورتاسىن جەنە جاعالاۋ ماڭىنداعى اۋداندارىن لاستانۋدان قورعاۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ٸس-شارالارعا جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورگاندارى مەن جۇرتشىلىقتىڭ قاتىسۋىنا ىقپال ەتەدٸ», - دەدٸ س. برەكەشەۆ.
سونداي-اق, اگرارلىق مەسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جەنە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتٸنٸڭ مٷشەسٸ دٷيسەنعازى مۋسين كاسپيي تەڭٸزٸ اسا ماڭىزدى ستراتەگييالىق ايماق ەكەنٸن, گەوگرافييالىق ورنالاسۋى ونى ازييا مەن ەۋروپا قۇرلىقتارىندا عانا ەمەس, دٷنيەجٷزٸندەگٸ ەرەكشە ىقپالدى تەڭٸزدەردٸڭ قاتارىنا قوساتىنىن ايتتى.
«زاڭ جوباسى – كاسپيي ماڭىنداعى بەس مەملەكەتتٸڭ كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ لاستانۋىن بولعىزباۋ جەنە ازايتۋ جٶنٸندە بٸرلەسكەن شارالار قابىلداۋدى ايقىندايدى, سونداي-اق, تاراپتاردىڭ بۇل بٸرەگەي تەڭٸز ايدىنىنىڭ ەكولوگييالىق ساۋلىعىن قولداۋ بويىنشا بٸرلەسكەن ٸس-قيمىلدارىن ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋدٸ كٶزدەيدٸ. سونىمەن قاتار, حاتتامادا – تەڭٸز ورتاسىنا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ تٸزبەسٸ, تەڭٸزدٸڭ فيزيكالىق, بيولوگييالىق جەنە حيمييالىق سيپاتتامالارى تۋرالى دەرەكقور قۇرۋ قاراستىرىلعان.
جالپى, اتالعان زاڭ جوباسى – ٶڭٸردٸڭ ەكوجٷيەسٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە, تۇراقتىلىعى مەن ٶركەندەۋٸنە قاتىستى كەشەندٸ مەسەلەلەردٸ رەتتەۋ بويىنشا تاراپتاردىڭ كٶپجاقتى ەرٸپتەستٸك ەتۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. زاڭ جوباسى جۇمىس توپتارىنىڭ, كوميتەتتٸڭ كەزەكتٸ جەنە كەڭەيتٸلگەن وتىرىستارىندا جان-جاقتى قارالدى. سەناتتىڭ تۇراقتى كوميتەتتەرٸنەن ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستار كەلٸپ تٷسكەن جوق», - دەدٸ د. مۋسين.
سەنات دەپۋتاتتارى حاتتامانى راتيفيكاتسييالاۋ تۋرالى زاڭدى بٸراۋىزدان قابىلدادى.
«بٷگٸن قابىلدانعان زاڭ كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ ەكولوگييا سالاسىنداعى جەكەلەگەن مەسەلەلەرٸن شەشۋدٸ كٶزدەيدٸ. وسى حالىقارالىق شارت تەڭٸزدٸ لاستانۋدان قورعاۋ ٷشٸن بٸرلەسكەن ٸس-شارالاردى ٸسكە اسىرۋعا قۇقىقتىق نەگٸز قالىپتاستىرادى. الداعى ۋاقىتتا وسى قۇجات بۇل باعىتتاعى مەملەكەتارالىق ىنتىماقاتستىقتى ودان ەرٸ كەڭەيتەدٸ دەپ سەنەمٸز», - دەدٸ سەنات تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
