2003 جىلدان باستاپ ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن بٸرجولعى ٶتەماقى جەنە جەردەماقى رەتٸندە 14,9 ملرد تەڭگە تٶلەندٸ, – دەپ حابارلايدى ەڭبەك مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
«حالىق جاۋىن» انىقتاۋ ساياساتىنىڭ نەتيجەسٸندە كٶپتەگەن ادامدار زارداپ شەكتٸ. 1921-1954 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاندا 100 مىڭ ادام سوتتالىپ, 25 مىڭ ادامعا اتۋ جازاسى قولدانىلدى.
رەسپۋبليكا اۋماعىندا گۋلاگ–الجير, ستەپلاگ, قارلاگ قۇرىلىمدارىنىڭ ەڭ ٸرٸ لاگەرلەرٸ بولدى. قۋعىن-سٷرگٸن جىلدارى قازاقستان لاگەرلەرٸنە 5 ملن-نان استام ادام جٸبەرٸلدٸ.
1930-1940 جىلدارى قازاقستان ميلليونداعان كەڭەس ازاماتتارى ٷشٸن جەر اۋداراتىن ايماق بولدى. 1937 جىلدىڭ كٷزٸندە رەسپۋبليكاعا جٷزدەگەن مىڭ كورەيلەر, تٷرٸكتەر, يراندىقتار, كٷردتەر جەنە ەزٸربايجاندار قونىس اۋداردى. سونداي-اق ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا ەلگە نەمٸستەر, گرەكتەر, شەشەندەر, ينگۋشتەر, قاراشايلار, بالكارلار, قىرىم تاتارلارى جەنە باسقا دا حالىقتار جەر اۋداردى. ولاردىڭ سانى 1 ملن 200 مىڭ ادام دەپ باعالانۋدا.
«جاپپاي ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سەيكەس, نەگٸزسٸز قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراعان جەنە زاڭعا سەيكەس اقتالعان ادامدارعا كٶرسەتٸلگەن جەرلەردە بولۋىنىڭ ەر ايى ٷشٸن, ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ورگاندارىنا جٷگٸنگەن كەزدە قولدانىلاتىن ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸشتٸڭ (بۇدان ەرٸ – اەك) تٶرتتەن ٷش بٶلٸگٸ, بٸراق 100 اەك-تەن اسپايتىن مٶلشەردە اقشالاي ٶتەماقى تٶلەنەدٸ.
2003 جىلدان باستاپ 2019 جىلعا دەيٸنگٸ ارالىقتا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,9 ملرد تەڭگە سوماسىندا بٸرجولعى اقشالاي ٶتەماقى تٶلەندٸ. 2020 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە كٶرسەتٸلگەن ماقساتتارعا 1 ملن تەڭگە كٶزدەلگەن.
سونىمەن قاتار, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنا, سونداي-اق ساياسي قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراعان, مٷگەدەكتٸگٸ بار نەمەسە زەينەتكەرلەر بولىپ تابىلاتىن ادامدارعا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ باسقا تٷرلەرٸنە قاراماستان, 1,07 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش مٶلشەرٸندە ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى (بۇدان ەرٸ – امج) تٶلەنەدٸ (2020 جىلعى 1 سەۋٸردەن باستاپ – 2973 تەڭگە).
2005 جىلدان باستاپ 2019 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭدە امج 12 ملرد تەڭگە سوماسىندا تٶلەندٸ. 2020 جىلعا امج تٶلەۋگە 1 ملرد 174,8 ملن تەڭگە جوسپارلانعان. جاپپاي ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنىڭ جەنە ساياسي قۋعىن-سٷرگٸننەن زارداپ شەككەن امج الۋشىلاردىڭ سانى اعىمداعى جىلعى 1 مامىرعا 33 984 ادامدى قۇرادى.
سونىمەن قاتار, اقتالعان ازاماتتار, سونداي-اق ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇربانى دەپ تانىلعان, مٷگەدەكتٸگٸ بار نەمەسە زەينەتكە شىققان ادامدار:
- باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا ۇستالعان, جازاسىن ٶتەگەن, باسقا ەلدٸ مەكەمەندەرگە جٸبەرٸلگەن, ارنايى ەلدٸ مەكەندەردە ەركٸندٸگٸ شەكتەلٸپ, مەجبٷرلٸ ەڭبەكپەن اينالىسقان جەنە مەجبٷرلەپ پسيحياترييالىق مەكەمەلەردە ەمدەۋدە بولعان ۋاقىتىنىڭ ٷش ەسە مٶلشەردە زەينەتاقى الۋ ٷشٸن قاتىسۋ ٶتٸلٸنە ەسەپتەلۋٸنە;
- كەزەكتٸ ەڭبەك دەمالىسىن ٶزدەرٸ ٷشٸن ىڭعايلى ۋاقىتتا الۋعا, سونىمەن قاتار جىلىنا ەكٸ اپتاعا دەيٸن جالاقى ساقتامايتىن قوسىمشا دەمالىس الۋعا; - بٸرٸنشٸ كەزەكتە تەلەفون ورناتۋعا;
- قارتتار مەن مٷگەدەكتەرگە ارنالعان ينتەرنات-ٷيلەرگە بٸرٸنشٸ كەزەكتە ورنالاستىرۋعا, ولاردا تولىق مەملەكەتتٸك قامتاماسىز ەتۋدە تۇرۋعا;
- پروتەزدٸك-ورتوپەدييالىق بۇيىمدارمەن جەڭٸلدٸكپەن قامتاماسىز ەتٸلۋگە;
- وڭالتۋعا بايلانىستى مەسەلەلەر بويىنشا ادۆوكاتتاردىڭ تەگٸن كونسۋلتاتسيياسىن الۋعا قۇقىلى.
جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار جەرگٸلٸكتٸ ٶكٸلدٸ ورگانداردىڭ شەشٸمٸ بويىنشا ساياسي قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراعان جەنە زاڭناماعا سەيكەس اقتالعان ادامدارعا ماتەريالدىق جەنە باسقا دا كٶمەك تٷرلەرٸن كٶرسەتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر ەسەبٸنەن قوسىمشا بەلگٸلەۋگە قۇقىلى.
مەسەلەن, جىل سايىن ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸنە وراي جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارى مەن زارداپ شەككەندەرگە بٸرجولعى ماتەريالدىق كٶمەك بەرەدٸ.
2020 جىلى جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبٸنەن 7 090 ازاماتقا 2 اەك-تەن 150 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن 159 ملن تەڭگە كٶلەمٸندە بٸرجولعى ماتەريالدىق كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ.
