سوڭعى جىلدارى قازاقستان اۋقىمدى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەر كەزەڭٸن باستان ٶتكەرۋدە. ساياساتتانۋشى ەدۋارد پولەتاەۆتىڭ باعالاۋىنشا, جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالار مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردىڭ قۇرىلىمىنان بۇرىن, ەكونوميكانىڭ, ەلەۋمەتتٸك سالانىڭ, ينفراقۇرىلىمنىڭ جەنە ەلدٸڭ حالىقارالىق ۇستانىمىنىڭ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەرٸنەن كٶرٸنٸس تابۋدا.
بۇل كەزەڭ پاندەمييا سالدارى, ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ تۇراقسىزدىعى جەنە گەوساياسي شيەلەنٸستٸڭ كٷشەيۋٸ سيياقتى ماڭىزدى سىرتقى سىن-قاتەرلەرمەن تۇس كەلدٸ. سىرتقى فاكتورلارعا قاراماستان, قازاقستان قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەردٸ جٷزەگە اسىرۋدى جەنە جيناقتالىپ قالعان ەكونوميكالىق ەرٸ ەلەۋمەتتٸك تەڭگەرٸمسٸزدٸكتەردٸ جويۋ جۇمىستارىن جالعاستىردى. ساراپشى نەگٸزگٸ باعىتتاردىڭ قاتارىندا مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋدى, ساياسي رەفورمالاردى, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك جەنە ەكونوميكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋدى بٶلٸپ كٶرسەتەدٸ.
سوڭعى جەتٸ جىلدا قازاقستاندا جان باسىنا شاققانداعى جٶٶ 29% ٶسٸپ, ەكونوميكانىڭ جالپى كٶلەمٸ $306 ملرد دەڭگەيٸنە جەتتٸ. التىن-ۆاليۋتا اكتيۆتەرٸ مەن ۇلتتىق قوردىڭ جيىنتىق اكتيۆتەرٸ $138 ملرد ٶستٸ. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ەل جٶٶ-دەگٸ ٷلەسٸ 40% استى, ال وسى كەزەڭدەگٸ ەڭ تٶمەنگٸ زەينەتاقى مٶلشەرٸ ەكٸ ەسەگە جۋىق كٶبەيدٸ.
ەلەۋمەتتٸك سالا دا قارقىندى دامۋدى كٶرسەتٸپ وتىر. ەلدە جىل سايىن 20 ملن شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلەدٸ. 2019 جىلدان بەرٸ ميلليونعا جۋىق وقۋشىعا ارنالعان 1342 مەكتەپ اشىلدى, 1200-دەن استام مەديتسينالىق نىسان جەنە 35 مىڭ شاقىرىمنان استام اۆتوجول سالىندى ەرٸ جٶندەلدٸ. قازاقستانداعى ورتاشا ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى 76 جاسقا جەتتٸ.
قازاقستان بۇۇ رەيتينگٸندە 193 مەملەكەتتٸڭ ٸشٸندە 60-ورىندى يەلەنٸپ, ادام دامۋىنىڭ دەڭگەيٸ ٶتە جوعارى ەلدەر توبىنا كٸرەدٸ. جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا ەل Government AI Readiness Index 2025 يندەكسٸندە 60-پوزيتسيياعا ورنىقتى. بۇدان بٶلەك, SCImago Research Group دەرەكتەرٸ بويىنشا رەسپۋبليكا عىلىمي بەلسەندٸلٸك كٶرسەتكٸشتەرٸ بويىنشا ورتالىق ازييادا بٸرٸنشٸ ورىندى جەنە ەلەمدە 64-ورىندى يەلەنٸپ وتىر.
ٶڭٸردەگٸ ەكونوميكا كٶلەمٸ
حۆق بولجامىنا سەيكەس, 2026 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ نومينالدى جٶٶ $360,4 ملرد قۇراۋى مٷمكٸن, بۇل ٶڭٸردەگٸ كٶرشٸلەس ەلدەردٸڭ كٶرسەتكٸشتەرٸنەن ەدەۋٸر جوعارى: ٶزبەكستان ($181,5 ملرد), تٷرٸكمەنستان ($83,1 ملرد), قىرعىزستان ($23,6 ملرد) جەنە تەجٸكستان ($20,4 ملرد). اتىپ الۋ قابٸلەتٸنٸڭ پاريتەتٸ بويىنشا جٶٶ كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا دا قازاقستان 2025 جىلى $923,4 ملرد حالىقارالىق دوللار كٶرسەتكٸشٸمەن ورتالىق ازييادا كٶش باستاپ تۇر.
ورتالىق ازييانىڭ بەس ەلٸنٸڭ جيىنتىق نومينالدى جٶٶ-نٸڭ شامامەن 53,7% ٷلەسٸ قازاقستانعا تيەسٸلٸ. شيكٸزات سەكتورىنان بٶلەك, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, كٶلٸك, قۇرىلىس, قارجى سالاسى, IT جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى تۇراقتى دامۋدى كٶرسەتٸپ كەلەدٸ.
قازاقستان $140 ملرد دەڭگەيٸندەگٸ بانكتٸك اكتيۆتەر كٶلەمٸمەن ٶڭٸرلٸك قارجى سەكتورىنداعى كٶشباسشىلىعىن ساقتاپ وتىر. بانكتەردٸڭ نەسيە پورتفەلٸ $86 ملرد, دەپوزيتٸك پورتفەلٸ $34,7 ملرد قۇرايدى.
2025 جىلى ەلدٸڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى $143,9 ملرد جەتٸپ, ٶڭٸردەگٸ باسقا مەملەكەتتەردٸڭ كٶرسەتكٸشتەرٸنەن ەدەۋٸر وزىپ كەتتٸ. قازاقستاننىڭ ورتالىق ازييا ەلدەرٸمەن ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸ قاراستىرىلىپ وتىرعان كەزەڭدە 67% ٶسٸپ, $5,3 ملرد دەڭگەيٸنەن $8,8 ملرد دەيٸن ارتتى.
كاپيتال تارتۋ سالاسىندا ورتالىق ازيياداعى جيناقتالعان تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ 68,6% ٷلەسٸ قازاقستانعا تيەسٸلٸ (2024 جىلعى $220,5 ملرد ٸشٸنەن $151,3 ملرد). ۇلتتىق بانك دەرەكتەرٸ بويىنشا 2025 جىلعا قاراي بۇل كٶرسەتكٸش قازاقستاندا $156,4 ملرد دەيٸن ٶستٸ. مەملەكەتتٸك بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ 2019–2025 جىلدارى $33,3 ملرد دەڭگەيٸنەن $57,3 ملرد دەيٸن ۇلعايدى, ال سالىق تٷسٸمدەرٸ $24,1 ملرد دەڭگەيٸنەن $44,5 ملرد دەيٸن ارتتى.
ٶڭدەۋ سەكتورى, سونىڭ ٸشٸندە اۆتوموبيل جاساۋ سالاسى سەنٸمدٸ ٶسٸم كٶرسەتۋدە: 2025 جىلى ەلدە 170 مىڭعا جۋىق اۆتوكٶلٸك شىعارىلدى. ەدۋارد پولەتاەۆتىڭ باعالاۋىنشا, مەملەكەتتٸڭ ودان ەرٸ دامۋى ەكونوميكانى ەرتٷرلٸلەندٸرۋ, ادام كاپيتالىن دامىتۋ جەنە جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ قارقىنىنا تٸكەلەي بايلانىستى بولادى.
