مەملەكەت حالىقتىڭ قاي ساناتىنا كٶمەك بەرۋٸ تيٸس? ەڭبەككە قابٸلەتتٸ ازاماتتاردىڭ مەملەكەتكە قول جايۋىنىڭ سەبەبٸ نەدە? مۇقتاجدىقتى ازايتىپ, ماسىلدىقتى قالاي ەڭسەرۋگە بولادى? وسى مەسەلەلەر تٶڭٸرەگٸندە Eurasian Center for People Management ديرەكتورى ەربول يسمايلوۆ پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«ليتەر» گازەتٸندە جارييالانعان ماقالاسىندا ساراپشى دەنٸ ساۋ ەرٸ ەڭبەككە قابٸلەتتٸ ادامداردىڭ «ماعان كٶمەك كٶرسەتٸلۋٸ كەرەك» دەگەن تالاپپەن نارازىلىق بٸلدٸرەتٸنٸنە تاڭعالاتىنىن ايتادى. ونىڭ ويىنشا, قازاقستانداعى جەنە پوستكەڭەستٸك ەلدەردەگٸ حالىق كەيدە مەملەكەتتٸ جەكە مونوليتتٸ اعزا, اقشانىڭ استىندا جاتقان ەرٸ قاراپايىم تۇرعىندارعا كٶمەكتەسەر كەزدە ساراڭ «قۇبىجىق» دەپ ەسەپتەيدٸ-مىس.
«ٸس جٷزٸندە اقشا سالىق تٷسٸمدەرٸنەن الىناتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. ياعني, جۇمىسقا باراتىن ادامدار تابىسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن بيۋدجەتكە جٸبەرەدٸ. دەل وسى رەتتە 16 جاستان باستاپ جۇمىس ٸستەيتٸن مەنٸڭ سانامدا بٸر سۇراق تۋىندايدى. نەگە مەن كٷنٸنە 8-10 ساعات جۇمىس ٸستەپ, ەڭبەككە قابٸلەتتٸ ادامدار ٷشٸن اقشا بەرۋٸم كەرەك?» -دەيدٸ ساراپشى.
ەربول يسمايلوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مەملەكەتتٸڭ باستى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ – تيٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك ساياسات. ساراپشى مەملەكەت ٶز-ٶزٸن اقشامەن قامتي المايتىن ازاماتتاردى قامقورلىعىنا الۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ.
«مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ادامدار, جاسٶسپٸرٸمدەر ەلەمنٸڭ دامىعان ەلدەرٸنٸڭ بەرٸندە قامقورلىققا الىنعان. بٸراق بٸزدە كەيبٸر جاۋاپسىز ادامدار دا قامقورلىققا الىناتىندار ساناتىنا ەنگٸسٸ بار. پەتەر تاراتىپ, قارىزىن كەشٸرٸپ, ٸرٸكتەۋسٸز جۇمىسقا الساق, بٸز تابىسى مەن شىعىنىن ەسەپتەپ, اقشاسىن ٷنەمدەپ, العا ۇمتىلعان ادال ادامداردىڭ جٸگەرٸن قۇم ەتەمٸز. سول ٷشٸن بارلىعىنا تەڭ مٷمكٸندٸك جاساۋ كەرەك. ەلٸمٸز دامىپ, ەكونوميكامىز ٶسۋٸ ٷشٸن بٸزگە بٸلٸكتٸ ەرٸ دەنٸ ساۋ ازاماتتار قاجەت. سوندىقتان, win-win قاعيداتى نەگٸزٸندە مەملەكەت بالاباقشا سالىپ, ورتا بٸلٸمگە قاراجات بٶلەدٸ, مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتەدٸ. بازادان باسقا مەملەكەت جۇمىسسىزدىقپەن كٷرەسۋٸ كەرەك. بالىق ەمەس, قارماق تاراتۋى كەرەك. ياعني, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن اشىپ, مامانداردى قايتا دايارلاڭىز, ٷزدٸكسٸز بٸلٸم بەرۋ كۋرستارىن اشىڭىز, بوس جۇمىس ورىندارى جەرمەڭكەلەرٸن ۇيىمداستىرىڭىز, مونيتورينگ جٷيەسٸن قۇرىڭىز جەنە كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ ىنتالاندىرىڭىز», - دەيدٸ ساراپشى.
ەربول يسمايلوۆتىڭ پٸكٸرٸنە قۇلاق اسساق, ازاماتتاردا مەملەكەت دەمەۋشٸ دەگەن تٷسٸنٸك قالىپتاسىپ قالعان.
«جەمقورلىققا قارسى داۋلاردى قاراساڭىز, كەيبٸر لاۋازىمدىلار ميلليونداعان تەڭگەمەن, تٸپتٸ دوللارمەن ۇستالىپ جاتادى. مٸنە, وسى رەتتە بٸزگە اشىقتىق جەتٸسپەيدٸ. ادامدار «ەگەر بەلگٸلٸ بٸر كٷدٸكتٸ جوباعا وسىنشاما اقشا بٶلٸنسە, وندا ونىڭ كٸشكەنە عانا بٶلٸگٸن – مەنٸڭ ەكەمە, بولماسا زاۋىتتىڭ بٸر جۇمىسشىسىنا, ستۋدەنتكە نەگە بٶلمەسكە» دەپ ويلايدى. سوندىقتان, مۇندا شەشٸم مەملەكەتتٸك شىعىنداردى تاراتۋداعى اشىقتىقتا دەر ەدٸم. جالپى, جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتٸپ, قىمبات جوبانىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. جاستار ول قاراجاتتىڭ قايدا جۇمسالعانىن بٸلۋٸ تيٸس. مەكتەپتە بەلگٸلٸ بٸر بالانىڭ كەسٸپكە بەيٸمٸ, العىرلىعى, ٶتكٸرلٸگٸ, باستاماشىلدىعى باعالانا بەرمەيدٸ. ۋنيۆەرسيتەتتە دە سول. ەسكٸ جٷيە بەرٸن بٸر دەڭگەيدە ۇستاپ, تٸلالعىش ەتكٸسٸ كەلەدٸ. بۇل - سوۆەتتٸك پايىمنىڭ قالدىعى. تەجەي بەرۋدٸڭ اقىرى ماسىلدىققا تٸرەلەدٸ. بۇل - ٶتە كٷردەلٸ پروتسەس», - دەيدٸ ساراپشى.
