قازاقستاندا بيزنەستٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸ دەگەن ۇعىم بار. جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ بەردٸبەك ساپارباەۆ جول قۇرىلىسىنا جۇمىلدىرىلعان قىتايلىق كومپانييا باسشىلارىمەن كەزدەسۋٸندە وسىلاي ايتىپ, ولاردى ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸڭ شەشٸمٸنە اتسالىسۋعا شاقىردى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
بەردٸبەك ساپارباەۆتىڭ شۋ اۋدانىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا جول مەسەلەلەرٸنە باسا مەن بەرٸلدٸ. اۋدان اۋماعىندا ۇزىندىعى 262 شاقىرىم بولاتىن مەركٸ-بۋرىلبايتال اۆتوجولىن قايتا جاڭعىرتۋ بويىنشا اۋقىمدى جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا. وبلىس ەكٸمٸ قۇرىلىسى جٷرٸپ جاتقان اۋماقتاردا بولىپ, جول-قۇرىلىس كومپانييالارىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستٸ.
ٸرٸ جوباعا قىتايلىق «China Xinxin Corporation» جەنە قازاقستاندىق «ABK-Avtodor NS» كومپانييالارى تارتىلعان. سونىمەن قاتار, «Sinohydro Corp Limited» كومپانيياسى بالقاش-بۋرىلبايتال جولىنىڭ 35,6 شاقىرىمىن سالۋدا. ال «Todini and SMS» بٸرلەسكەن كەسٸپورنى كٷرتٸ-بۋرىلبايتال تراسساسىنىڭ 62 شاقىرىمدىق اۋماعىنىڭ قۇرىلىسىن ٸسكە اسىرۋدا. وبلىس ەكٸمٸمەن بولعان كەزدەسۋگە ۇزىناعاش - وتار جولىنىڭ قۇرىلىسىن اتقارىپ جاتقان قازاقستاندىق مەردٸگەرلٸك ۇيىم «قازاقجولقۇرىلىس» ٶكٸلدەرٸ دە قاتىستى. ايتا كەتۋ كەرەك, اتالعان اۆتوجولدىڭ 16 شاقىرىمى جامبىل وبلىسى اۋماعى ارقىلى ٶتەدٸ.
قازاق تٸلٸندە سۇحباتتاسقان بەردٸبەك ساپارباەۆقا تٸلماش ارقىلى جاۋاپ بەرگەن قىتايلىق مەردٸگەرلەرگە قازاقستان زاڭدارىن قاتاڭ ساقتاۋ كەرەكتٸگٸ ەسكەرتٸلدٸ. سونداي-اق وبلىس ەكٸمٸ قىتايلىق كەسٸپورىنداردىڭ جالاقىسى تٶمەندٸگٸن العا تارتىپ, ونىڭ كٶلەمٸن جىل سايىن كەم دەگەندە 10 پايىزعا ارتتىرىپ وتىرۋ كەرەكتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇدان بٶلەك, بارلىق جۇمىسشىلار ٷشٸن تەڭ جاعداي جاساۋ كەرەكتٸگٸن ەسكە سالىپ, ەسٸرەسە جالاقى, تاماقتانۋ جەنە جٷرٸپ-تۇرۋ مەسەلەلەرٸنە كٶڭٸل بٶلدٸ.
ب.ساپارباەۆ مال ٶتكەلدەرٸن سالۋ جەنە جول بويىنداعى ارىقتار مەن كٶپٸرلەردٸ جٶندەۋ قاجەتتٸگٸن باسا ايتتى. جول جٶندەۋ جۇمىستارى جاقىن ماڭدا ورنالاسقان جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ 13 ٷيٸنٸڭ قابىرعالارىنىڭ جارىلۋىنا سەبەپ بولعان. ولاردى 15 كٷننەن كەشٸكتٸرمەي جٶندەۋ كەرەك. بۇل ٷشٸن 8,5 ميلليون تەڭگە قاجەت.
«قازاقستاندا بيزنەستٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸ دەگەن ۇعىم بار. كومپانييالار جاقىن ماڭداعى ەلدٸ مەكەندەرگە, وبلىس ورتالىعىنا ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشۋگە كٶمەك كٶرسەتۋٸ كەرەك. ەسٸرەسە, كوروناۆيرۋس جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, جاعدايى تٶمەن, كٶپبالالى وتباسىلارعا كٶمەكتەسۋ قاجەت.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, ونىڭ ٸشٸندە «تٸل تۋرالى» زاڭى قاتاڭ ساقتالۋى كەرەك. مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸز – قازاق تٸلٸ. بارلىق ماڭدايشالار, ونىڭ ٸشٸندە كٸرەبەرٸستە ورنالاسقان كومپانييانىڭ اتاۋى دا قازاق تٸلٸندە بولۋى كەرەك. وسىندا قايتا كەلٸپ, تاپسىرمالاردىڭ قالاي ورىندالعانىن تەكسەرەمٸن», - دەپ اتاپ ٶتتٸ وبلىس ەكٸمٸ.
قىتاي كومپانييالارىنىڭ جەتەكشٸلەرٸ ساپارباەۆتىڭ تالاپتارىنا تولىقتاي كەلٸسەتٸندٸكتەرٸن بٸلدٸردٸ.
مەركٸ-بۋرىلبايتال جولىنىڭ بٸر باعىتىن بيىل اياقتاۋعا مٷمكٸندٸك بار ما? مەردٸگەرلەر قۇرىلىستى تولىعىمەن جوسپاردان بٸر جىل بۇرىن, ياعني 2021 جىلى اياقتاي الا ما? بەردٸبەك ساپارباەۆ وسى سەكٸلدٸ بٸرقاتار ساۋالىن قويدى.
بۇل مەسەلەلەردە ايماق باسشىسى مەردٸگەرلەر تاراپىنان تٷسٸنٸستٸك تاپتى.
تالقىلاۋ كٶرسەتكەندەي, جول سالۋشىلاردىڭ الدىندا ەشقانداي كەدەرگٸلەر كەزدەسٸپ وتىرعان جوق. «Todini and SMS» بك باسشىسى مويىنقۇم اۋدانى اۋماعىندا كارەرلەردٸ بٶلۋگە قول ۇشىن بەرۋدٸ سۇرادى.
«ەڭ باستىسى, بارلىق جۇمىستار ۋاقتىلى جەنە ساپالى اتقارىلۋى كەرەك. مەركٸ جەنە شۋ اۋداندارى اراسىنداعى جولدىڭ بٸر باعىتىنىڭ قۇرىلىسىن بيىل اياقتاۋ كەرەك. جول قۇرىلىسىندا جەرگٸلٸكتٸ ماتەريالدار پايدالانىلىپ, ال جەرگٸلٸكتٸ ادامدار جۇمىسپەن قامتىلعانى ماڭىزدى. جول سالۋشىلار قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەرمەن كەلٸسٸمشارتتار جاساسىپ, بيتۋم قورىن قالىپتاستىرۋ كەرەك...
سونىمەن قاتار, قازٸرگٸ جاعدايدا, ەسٸرەسە قۇرىلىسشىلارعا ارنالعان جاتاقحانالاردا سانيتارلىق نورمالاردى قاتاڭ ساقتاۋ – باستى تالاپ بولىپ تابىلادى. ادامداردىڭ دەنساۋلىعى بەرٸنەن ماڭىزدى», - دەپ تٷيٸندەدٸ بەردٸبەك ساپارباەۆ.
ايتا كەتەيٸك, جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اپپارات كەڭەسٸندە مەركٸ-بۋرىلبايتال رەسپۋبليكالىق اۆتوجولىنىڭ قۇرىلىسىن كەلەسٸ جىلى اياقتاۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
