سانجار سۇلتانعازى: "سەنٸ ويلاماي كٷنە ويانۋ تاڭەرتەڭ"

فوتو: سۇلتانعازى سانجاردىڭ جەكە مۇرعاتىنان

سۇلتانعازى سانجار كەكٸمۇلى جاس اقىن, جەتٸسۋ وبلىسى, الاكٶل اۋدانى, بۇلاقتى اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. جەتٸسۋ وبلىستىق «Jetisý» گازەتٸ ۆەب-سايتىنىڭ جۋرناليسٸ. «اپا, سەن بولماساڭ» اتتى جىر-جيناقتىڭ اۆتورى. رەسپۋبليكالىق اقىندار مٷشەيراسىنىڭ جٷلدەگەرٸ. 

فوتو: سۇلتانعازى سانجاردىڭ جەكە مۇرعاتىنان

اقەركەم

ۋاقىتىم دا ٶزٸڭمەن 
جايقالادى, اقەركەم, 
باقىتىم دا كٶزٸڭنەن –
بايقالادى, اقەركەم. 
كٶڭٸلٸم دە سەنٸمەن –
بوسايدى ەكەن, اقەركەم. 
ٶمٸرٸم دە سەنٸمەن –
جاسايدى ەكەن, اقەركەم.
ىرىسىم دا سەنٸمەن, 
قوسىلادى, اقەركەم, 
تىنىسىم دا سەنٸمەن, 
اشىلادى, اقەركەم.
قۋانىشىم كٶزٸڭ مەن, 
ەزۋٸڭدە, اقەركەم, 
جۇبانىشىم ٶزٸڭمەن, 
كەزٸگۋدە, اقەركەم. 
تٸلەگٸمە شەشٸمٸڭ, 
جات بولعانى-اي, اقەركەم. 
جٷرەگٸمە ەسٸمٸڭ, 
جاتتالعانى-اي, اقەركەم.

II

سەنٸ ويلاماي كٷنە ويانۋ تاڭەرتەڭ,
سەنسٸز جەردە تٸرشٸلٸك جوق قايناعان. 
بۇل ماحاببات جٸپسٸز عانا, اقەركەم.
سەنٸ ماعان, مەنٸ ساعان بايلاعان.
سەندەي سۇلۋ جوق, تاپپادىم جٷرەگٸ اق,
ەيتپەگەندە تالاي-تالاي قىز كٶردٸم.
ەكەۋمٸزدٸڭ باقىتىمىز بٸرەۋ-اق
جەنە جالقى ارمانىمىز بٸزدەردٸڭ.
قايعى جاندى قيناپ ەبدەن قارىپ تۇر,
شۋاعىڭا بٶلەپ جىلىت, شىرايلىم. 
ٶمٸرٸمدٸ ٶزٸڭ سىندى جارىق قىل,
ساعان تٷسكەن سەۋلەسٸمەن قۇدايدىڭ.
ەكەۋمٸزدە سەزٸم دە بار جاسىرىن,
بەرٸ دە ونى بٸلٸپ جٷرگەن بٸراق تا.
مەنٸ ۇناتىپ جول تاپتىڭ با, عاشىعىم,
ال مەن كٸردٸم سەنٸ سٷيٸپ جۇماققا.

III

جۇماق سەنٸڭ جانارىڭدا, كيەلٸم, 
جەر بەتٸندە سەن سيياقتى جوق ارۋ. 
شاشتارىڭنىڭ ەر تالىن دا سٷيەمٸن, 
قانداي عاجاپ جٷرەگٸڭە قامالۋ. 
سەنٸ كٶرسەم جوعالادى ۋايىم, مۇڭ, 
سەنٸ كٶرسەم كٶتەرەمٸن ەڭسەمدٸ. 
كٶزدەرٸڭە كٶمٸلۋگە دايىنمىن, 
قاستارىڭدا قازا بولىپ مەن سورلى. 
سەنسٸز كٷن دە ماعان سەۋلە شاشپايدى, 
سەنسٸز ايدىڭ جارىعى دا مۇڭ بولىپ. 
ٶمٸرٸمنٸڭ باقىتىنا باستايدى, 
سەنٸڭ باسقان ەر قادامىڭ نۇرلانىپ.
كٶڭٸلٸمنٸڭ ٶزٸڭ ەكەن تىنشۋى, 
راس, ٶزٸڭسٸڭ ماعان اۋا جەتپەيدٸ. 
سەنٸڭ سوققان جٷرەگٸڭنٸڭ دٷرسٸلٸ 
ەلٸ كٷنگە قۇلاعىمنان كەتپەيدٸ.

IV

بٸرگە كٶرٸپ دالا مەنەن قالانى, 
تەك ٶزٸڭمەن بٸرگە قانات جايامىن. 
عۇمىرداعى جالعىز باقىت بولادى,
سەنٸمەنەن اتالسا ٶمٸربايانىم.
كٶڭٸلٸڭنەن كٶڭٸلٸمە كٷي اقتى, 
عاشىقتاردىڭ جٷرەگٸنە قوناتىن. 
سەنٸڭ كٶزٸڭ كٸتاپحانا سيياقتى, 
بەرٸن وقىپ, كٶرۋگە دە بولاتىن.  
دەمٸڭ مەنەن دەمٸم بٸرگە باسىلىپ, 
جاسىڭ مەنەن جاسىم بٸرگە تۇنىپتى. 
ساناممەنەن ساناڭ بٸرگە قوسىلىپ,
تٷيسٸگٸڭ مەن تٷيسٸگٸم دە بٸرٸكتٸ.

V

اعاتاي, اۋىل جاقتا نە جاڭالىق?

– اعاتاي, اۋىل جاقتا نە جاڭالىق?
– بەرٸ توزعان, ەلٸ دە توزارى انىق.
ەلٸ اۋىلدى كٶرەسٸڭ, كٶركەيتەدٸ
دەگەن مەندٸك كٶڭٸلدە بوز الا ٷمٸت.
 
اۋىلدا قالعان قايدا,
جەڭگەم دە ٶزٸ قالانى ارماندايدى, ە?
ەجەممەن شەيدەسپەگەن ەجەلەر مەن,
اتاممەن دەمدەس بولعان شالدار قايدا?
 
قالا مۇنارالى,
كٶگٸندەگٸ كٶك تۋى – تۇمان ەنٸ.
كٶك تٷتٸننەن قاشقاندا, قوڭىر جولدان,
كٶك كٷشٸگٸم قارسى الىپ شىعا ما ەلٸ?
 
ۇنايتىن اۋىلىمنىڭ كەشٸ ماعان;
ەركەلەتكەن جالعىزىن ەسٸل انام.
ەگٸن سالىپ ەنتٸككەن ەڭكٸش شال مەن
ەمٸرەنگەن كەمپٸردٸ ەسٸمە الام.
 
جەل سىبىزعى ويناعان قالقادان كەپ
سارعايتىپ, كٷنٸ دە ٶتكەن ارقادان كٶپ.
ساعات ساناپ, سان قويدى ساناپ جٷر مە,
ساپتامامەن سارى ۇلدار سار تابان بوپ.
 
– اعاتاي, اۋىل جاقتا نە جاڭالىق?
– بەرٸ توزعان, ەلٸ دە توزارى انىق.
...سٷيكٸمسٸز سۇلتان قاپتاپ سان اۋىلعا,
وينامايدى تٶسٸندە قوجا ناعىپ...

نان

شارباعىنا كٶرشٸنٸڭ ارتىلام كەپ,
ال جەڭگەي نان بەرە مە?
ول كٷمەن بوپ.
...بٷتٸن نانعا جارىماي قويدىق پا, انا,
كەشكە دەيٸن قارىزعا جارتى نان جەپ.
ايتامىن كٷز دەپ سونى,
سول كٷزدٸڭ جٸبٸمەيتٸن مۇز بوپ شەرٸ
«جارتى ناندى قايتار» دەپ جەڭگەي سوسىن,
كەش كٸرمەستەن كەلەتٸن ٸزدەپ سەنٸ.
قايعىرساڭ جوقتى قايعىر,
توڭازىماي تاڭدار دا اتتى قايبٸر.
ورنىنا ەندٸ ويسىراپ ولقى تٷسكەن,
وسىندايدا كٶكەمنٸڭ جوقتىعى-اي بٸر.
...قۋانعاننان ايتىلسىن كٷندە «الاقاي»
قۋانعاننان ايتىلسىن كٷندە «الاقاي»
بٸر نان ارتىق الامىن بٷگٸندەر مەن,
سۇراپ قالسا بەرەم دەپ بٸر بالاقاي.
شەشەم سولاي ٶمٸرگە ٶكپەلەدٸ...
جاعدايىن بار دەمەدٸ ول, جوق دەمەدٸ.
نان ٸزدەتپەي اناڭا, مەنەن سۇرا,
...مەنٸڭ انام نان ٸزدەپ كەتكەن ەدٸ,
سودان سوڭ ورالعان جوق.

اپا

قارتايماۋىڭ كەرەك, اپا,
سەن ٷشٸن –
قۇدايمەنەن جاساپ كەلەم كەلٸسٸم...
سەن و باستا قايسار, قاتال, ٶتكٸر ەڭ,
ٶمٸرگە ٶتكەن ٶكپەڭ مەنەن ٶكٸنٸشٸڭ كٶپ بٸلەم.
ودان قالدى ساعىنىشىڭ سارىسۋداي تۇر ەنٸ,
ال جٷرەگٸڭ قانشاما رەت قايعى جۇتىپ, جىلادى.
تٸرشٸلٸكتە تٸرٸ كٷنٸڭ – تاۋىپ جٷرگەن تابىسىم...
قارسى الادى قاي كەزدە دە باۋىرساعىڭ, بەلٸشٸڭ.
ودان قالدى جان-جاعىڭا كٶزٸڭدٸ ىلعي الارتىپ,
وتىراسىڭ ٷنەمٸ سەن ويماعىڭدى جوعالتىپ.
سيىر ساۋىپ, سٷت پٸسٸرٸپ, قۇرت تا جايىپ وڭاشا.
كٶز جاسىڭدى كٶرسەتپەيسٸڭ بٸرەۋ ساعان قاراسا.
اق جٷرەكسٸڭ, اقكٶڭٸلسٸڭ, اقپەيٸلسٸڭ سونشاما,
كٶرشٸ كەمپٸر كٶيلەگٸڭدٸ كيٸپ تويعا بارسا دا...
قۇيعان, اپا, شەيٸڭ نەگە سونداي تەتتٸ دەسەم مەن,
ۇسىنادى ەكەنسٸڭ عوي بار مەيٸرٸم-كەسەڭمەن...

اپا, سەن بولماساڭ

بار ۋايىمدى باسقا سالار ەدٸم عوي,
ماڭدايىمدى تاسقا سوعار ەدٸم عوي.
اجارىم دا سارتاپ بولار ەدٸ عوي,
بازارىم دا تارقاپ قالار ەدٸ عوي,
جولدارىم دا بٸرگە بولماس ەدٸ عوي,
قورعانىم دا مٷلدە قالماس ەدٸ عوي.
سۇلۋلىقتى كٶرمەي كەتەر ەدٸم عوي,
جىلۋلىقتى بەرمەي كەتەر ەدٸڭ عوي.
ايبىنىم دا شٶگٸپ قۇلار ەدٸ عوي,
قايعى-مۇڭ دا تٶنٸپ تۇرار ەدٸ عوي.
كٷلەمٸن بە? كٷلۋ بولماس ەدٸ عوي!
جٷرەگٸمدە جىلۋ قالماس ەدٸ عوي.
بولاشاعىم بٶلەكتەيتٸن ەدٸ عوي.
بالا-شاعىم ول ٶتپەيتٸن ەدٸ عوي...
جەتٸمدەردٸڭ كٷيٸن كەشەر ەدٸم عوي,
جەتٸمدەردٸڭ ٷيٸندە ٶسەر ەدٸم عوي...

اناشىم

ەڭ سوڭعى رەت قۇلاپ, تۇردىڭ, اناشىم, 
مەن سورلى بوپ جىلاپ تۇردىم, اناشىم.
نۇر-ٶڭٸڭ دە تۇنىق كەتتٸ, اناشىم, 
جٷرەگٸڭ دە سۋىپ كەتتٸ, اناشىم.
اقىلىم دا جوق ٶزٸڭدەي, اناشىم, 
جاقىنىم دا جوق ٶزٸڭدەي, اناشىم.
شەرلٸ كٷنگە ەنتەلەيمٸن, اناشىم,
ەندٸ كٸمگە ەركەلەيمٸن, اناشىم.
اڭ-تاڭ بولىپ قالىپ ەدٸم, اناشىم,
جاۋتاڭ قاعىپ قالىپ ەدٸم, اناشىم.
قادٸرٸ نە بۇل بالانىڭ, اناشىم,
قابٸرٸڭە گٷل قادادىم, اناشىم.
جەر كٶكتەدٸ, ۇعىنبادىم, اناشىم,
سەن كەتكەلٸ جىلىنبادىم, اناشىم,
نە ٶتكەن بوپ قالا المادىڭ, اناشىم,
نە كٶكتەم بوپ ورالمادىڭ, اناشىم...