«سەلەفيتتٸك اعىمعا ەرگەن جاستاردىڭ وبالى - دارىن باستاعان توپتىڭ موينىندا» - زاڭگەر

ال 10-قاڭتار كٷنٸ الماتى وبلىسى قاراساي اۋداندىق سوتى «ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە تەرروريزمدٸ ناسيحاتتاعانى» ٷشٸن ەرالتاي ابايدى 7 جىلعا سوتتادى.

ايران ٸشكەن قۇتىلىپ, شەلەك جالاعان تۇتىلىپ وتىرعان جوق پا?

بىلايعى جۇرت دارىن مٷباروۆتىڭ سالافيتتٸك يدەلوگييانى ناسيحاتتاۋشى ەكەنٸن جيٸ ايتادى.تٸپتٸ بۇل تۋرالى قمدب ٶكٸلدەرٸ مەن بەلگٸلٸ دٸنتانۋشىلار اشىق مەلٸمدەگەن. مەسەلەن, وقو مەشٸتٸنٸڭ نايب يمامى ەركەبۇلان قاراقۇلوۆ سالافيتتٸك يدەلوگييانى تاراتىپ جٷرگەن ازاماتتاردىڭ اتىن اتاپ, تٷسٸن تٷستەگەن بولاتىن.

– دٸني باسقارمانىڭ ۇستانىمىنا قايشى كەلەتٸن سالافيزم يدەلوگيياسىن ناسيحاتتاپ جٷرگەن كٸمدەر? ونىڭ ٸشٸندە, ەڭ بٸرٸنشٸدەن دارىن مٷباروۆتىڭ ەسٸمٸن ەرەكشە اتاپ ٶتكەن جٶن. ٶيتكەنٸ, ول بٸر ەمەس بٸرنەشە رەت ٶرەسكەل قاتەلٸك جٸبەردٸ. سونداي-اق, دارىن مٷباروۆتان بٶلەك, وكتام زاۋٸربەكوۆ, دٸلمۇرات, نازراتتۋللا, اعايىندى زينۋلليندەردٸ اتىن اتاۋعا بولادى, – دەيدٸ ول.

بەلگٸلٸ دٸنتانۋشى دوساي كەنجەتايدىڭ ايتۋىنشا دا, كٶپشٸلٸك دارىن مٷباروۆتى سالافيتتٸك يدەلوگييانى ناسحاتتاۋشى ازامات رەتٸندە تانيتدى.

– ٶتكەن جىلى «دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر تۋرالى» زاڭنىڭ 39-بابىنا ٶزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلدٸ. اتالعان زاڭعا بايلانىستى رۇقساتسىز دٸني ۋاعىز جٷرگٸزگەن كەز-كەلگەن ادامعا جازا قولدانىلادى. ناقتىراق ايتسام, قمدب عيماراتىنان تىس جەردە ۋاعىز جٷرگٸزۋگە مٷلدەم بولمايدى. دارىن مٷباروۆ وسى تالاپتى بۇزعاننان كەيٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلىپ وتىر. ال ونىڭ دٸني ۇستانىمىنا كەلەر بولساق, ول ٶزٸ سالافيت ەكەنٸن اشىق مويىنداعان بولاتىن. ونىڭ ٷستٸنە, جۇرتتىڭ بەرٸ ونى جات اعىمدى ناسيحاتتاۋشى ازامات رەتٸندە تانيتىنى جاسىرىن ەمەس, – دەيدٸ دوساي كەنجەتاي.

شىنىندا, قوعامدا «جاستاردىڭ سالافيتتٸك جولعا تٷسۋٸنە دەل وسى دارىننىڭ ىقپالى بار» دەگەن ەڭگٸمە جيٸ ايتىلادى. بٸر قىزىعى, ول سوعان قاراماستان, بٸرٸنشٸ رەت جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلىپ وتىر. الايدا بۇل جاۋاپكەرشٸلٸك وعان شىبىن شاققان قۇرلى ەسەر ەتپەيتٸن تەرٸزدٸ. ناقتىراق ايتساق, 70 اەك شامامەن 168 350, ال سوت شىعىنى 112 348 تەڭگە. ياعني, بەلگٸلٸ «ۋاعىزشى» تٶلەۋٸ تيٸس 280 698 تەڭگەنٸ ساقالدى ساۋداگەرلەر ەپ-سەتتە جيناپ بەرۋٸ مٷمكٸن. سونىمەن ٸس تەمام!

ال, دارىن مٷباروۆ سىندى سالافيتتٸك اعىمدى ناسيحاتتاۋشىلاردىڭ ۋاعىزىن تىڭداعان ەرالتاي اباي سىندى ازاماتتار ۇزاق مەرٸزٸمگە سوتتالىپ كەتٸپ جاتىر. ول «ۆكونتاكتە» ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە «ەبۋ جيحاد» دەگەن اتپەن تٸركەلٸپ, تەرروريزمدٸ ناسيحاتتاعان كٶرٸنەدٸ. ەرينە, بٸز ەرالتاي ابايدى سۋدان تازا, سٷتتەن اق دەي المايمىز. دەسەك تە, ەرالتاي سىندى ازاماتتاردى ۋلاعان دارىن مٷباروۆقا نەگە جەڭٸل جازا بەرٸلدٸ?

بۇل سۇراقتى بەلگٸلٸ قۇقىق قورعاۋشى ابزال قۇسپانعا قويعان بولاتىنبىز. ونىڭ ايتۋىنشا, دارىن مٷباروۆقا ايىپپۇل سالىپ, ال ونىڭ ۋاعىزىنا ۋلانعان ازاماتتى ۇزاق مەرٸزٸمدە سوتتتاۋدىڭ ەشقانداي قيىسىنى جوق.

– ەلەمدٸك تەجٸريبەدە قىلمىسپەن كٷرەسۋدٸڭ ەڭ تيٸمدٸ جولى – سالدارىمەن ەمەس, سەبەپتەرٸمەن كٷرەسۋ بولىپ سانالادى. ەگەر قىلمىستىڭ سەبەپتەرٸ جويىلسا, ونىڭ قۇرامى دا ٶزٸنەن-ٶزٸ جويىلادى. ال قىلمىستىڭ سەبەبٸمەن ەمەس سالدارىمەن كٷرەسەتٸن بولساق, وندا ونىڭ ەشقانداي نەتيجەسٸ بولمايدى. قۇقىقتىق ستاتيستيكاعا جٷگٸنەتٸن بولساق, ەڭ كٶپ قىلمىس ەسٸرتكٸ تاسىمالداۋعا بايلانىستى ەكەن. بٸر قىزىعى, بٸزدٸڭ ەلدە ەسٸرتكٸنٸ ساتاتىندار ەمەس, ونى قولداناتىندار سوتتالىپ جاتادى. سوندىقتان بولسا كەرەك, ەلٸمٸزدە ەسٸرتكٸ قىلمىسىن جويا الماي وتىرمىز. سەبەبٸ, اۋعانستاننان كەلەتٸن ەڭ نەگٸزگٸ جولدى جاپپاي, كەرٸسٸنشە, ونى دامىتۋدامىز. جەكە ٶز باسىم دارىن مٷباروۆتى ەلٸمٸزدەگٸ سالافيزم يدەلوگيياسىن تاراتۋشى باستى ازامات رەتٸندە تانيمىن. بۇل سٶزدٸ مەن اتالعان ازاماتتىڭ ەرەكەتٸن جان-جاقتى زەرتتەگەننەن كەيٸن بارىپ ايتىپ وتىرمىن. ال ەندٸ وعان ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇل سالۋ حالىقتىڭ نارازىلىعىن باسۋ ٷشٸن كٶزبوياۋشىلىقپەن جاسالىپ وتىرعان تەرٸزدٸ. بٸلٸكتٸ ماماندار «ناركومانداردى سوتتاماي, ەمدەۋ كەرەك» دەپ, ايتىپ جاتادى. سول سيياقتى دارىنىڭ ۋاعىزىنا ۋلانعان ازاماتتاردى سوتتاماي, كەرٸسٸنشە, ولاردى ەمدەۋٸمٸز كەرەك. شىن مەنٸندە, ەلٸمٸزدەگٸ سالافيزم اعىمىن ۇستانۋشىلار ساۋد ارابيياسى سيياقتى ٷلكەن كٷشتەردەن قولداۋ الىپ وتىر. سوندىقتان دا ولاردى سوتتاپ, بەلگٸلٸ بٸر جازاعا تارتۋ مٷمكٸن ەمەس. جارايدى, ولاردى سوتتاۋ مٷمكٸن بولماسا, ەڭ قۇرىعاندا, قازاقى جولمەن ەلدەن شىعارىپ, ساۋد ارابيياسىنا جەر اۋدارىپ تاستايىق. سەبەبٸ, دارىن باستاعان توپتى قۇرىقتاماي تۇرىپ, سالافيزمدٸ جويامىز دەۋ - دالباسا ەڭگٸمە, – دەيدٸ ول.

سەبەپتٸ ەمەس, سالداردى جويۋ كەرەك

قازٸر سالافيمزمەن كٷرەسۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتتەن قىرۋار قارجى بٶلٸنۋدە. الايدا ادۆوكات نەگٸزگٸ ايىپتىلاردى جازالاماي, قىلمىستىڭ سالدارىمەن كٷرەسۋ قارجىنى جەلگە شاشۋمەن بٸردەي ەكەنٸن ايتادى.

بۇل بٸر. ەكٸنشٸدەن, ٷكٸمەت اقتٶبە, الماتى سىندى قالالاردا تەراكت جاساعان جاستاردى سودىر دەپ, اتۋ جازاسىنا كەستٸ. ەي, ولار قاۋٸپتٸ اعىمعا 1-2 جىل بۇرىن عانا كٸرٸپ كەتكەن ٶزٸمٸزدٸڭ باۋىرلارىمىز ەمەس پە ەدٸ!? مٸنە, وسى ازاماتتاردىڭ وبال-ساۋابى كٸمنٸڭ موينىندا?

– سالافيتتٸك اعىمعا ەرٸپ كەتكەن جاستاردىڭ وبالى, ەڭ بٸرٸنشٸدەن, دارىن باستاعان توپتىڭ موينىندا. سونداي-اق, ولاردىڭ قانشالىقتى قاۋٸپتٸ ەكەنٸن بٸلە تۇرا, وعان كٶز جۇما قاراعان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى دا ايىپتى. سوتتالعان ادامدار ەلٸمٸزدٸڭ بيلٸگٸ مەن سوت جٷيەسٸنە راحمەت ايتادى دەپ ويلايسىز با? قازٸر باق «15 سالافيتتٸك اعىمداعى ازامات تۋرا جولعا قايتتى» دەپ سٷيٸنشٸ سۇراپ جاتادى. بٸراق بۇل مٷمكٸن ەمەس. ٶز باسىم ادۆوكات رەتٸندە سالافيتتٸك اعىمعا كٸرگەن جاستاردى قورعاپ كٶرگەنمٸن. مۇنداي جاستاردى قورعاۋىما بٸرنەشە سەبەپ بولدى, ونىڭ بٸرٸنشٸ سەبەبٸ سالافيتتەردٸ زەرتتەۋ بولسا, ەكٸنشٸدەن, ولار ٶزٸمنٸڭ كٶز الدىمدا ٶسكەن اۋىلداستارىمنىڭ بالالارى بولاتىن. اۋىلداس بالاعا بٸرەۋلەر اقشا بەرٸپ جٸبەرەدٸ, ال ول ونى باسقا بٸر ازاماتقا بەرگەن. شىن مەنٸندە, ول قارجى سيريياعا كەتٸپ بارا جاتقان اقشا ەكەن. كەزٸندە ول جٸگٸتتٸ ەمدەيمٸن دەپ اباي مەن شەكەرٸمنەن مىسالدار كەلتٸرٸپ كٶردٸم. الايدا, ناماز وقىمايتىن ادامدى كەپٸر دەپ ەسەپتەيتٸن ولاردى تۋرا جولعا سالۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەن. ولار قازٸر تٷرمەنٸ «اللانىڭ سىناعى» دەپ وتىر. ەرتەڭ ول 3-4 جىلدان سوڭ, تٷرمەدەن شىققاننان كەيٸن, ناعىز راديكال بولىپ ورتامىزعا ورالادى, – دەيدٸ قۇقىق قورعاۋشى.

شىنى كەرەك, بٸزدٸڭ ەلدە دەل قازٸر دٸن مەسەلەسٸ ٶتە قاتتى ۋشىعىپ تۇر. بيلٸك ايران ٸشكەنگە تيٸسپەي, شەلەك جالاعاندى قۇرىقتاي بەرسە, جاعداي ودان سايىن شيەلەنٸسە بەرمەك. بۇل كٸمگە كەرەك? مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٶزٸ ەلٸمٸزدە سوڭعى بولعان تەراكتٸلەرگە سالافيتتەر ايىپتى ەكەنٸن ايتتى. ەندەشە, نەگە بيلٸك سالافيزم اعىمىنا تيىم سالا الماي وتىر?

دەرەككٶز: 365info.kz