ساعىنتاەۆ: حالىق مەمقىزمەتتەردٸ تسيفرلىق تٷردە پايدالانۋدى داعدىعا اينالدىرۋى كەرەك

بٷگٸن قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا «ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸ» جەنە مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋدٸ دامىتۋ مەسەلەسٸ قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

ەلباسى «قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ ٶسۋٸ: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 2020 جىلى كەمٸندە 90% ەلەكتروندى فورماتقا كٶشٸرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن ەدٸ.

بٷگٸندە مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر تٸزٸلٸمٸنٸڭ 741 اتاۋى بار. اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترٸ د. اباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ 454-ٸ نەمەسە 61%-ى ەلەكتروندى فورماتتا قولجەتٸمدٸ. ال 165 مەملەكەتتٸك قىزمەت تەك قانا ەلەكتروندى تٷردە كٶرسەتٸلەدٸ. ولاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى – ليتسەنزييالار مەن رۇقسات قۇجاتتارى, سونداي-اق, كەسٸپكەرلٸكتٸ سۋبسيدييالاۋ قىزمەتتەرٸ. بۇل قادامداردىڭ بارلىعى بيزنەستٸ دامىتۋدا ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ جويۋ ٷشٸن قولعا الىنعان. ٶتكەن جىلى 64 جاڭا مەملەكەتتٸك قىزمەت ەلەكتروندى فورماتقا كٶشٸرٸلدٸ.

ەلەكتروندى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋدٸڭ نەگٸزگٸ قۇرالى — ەلەكتروندى ٷكٸمەت پورتالى. بٷگٸنگٸ تاڭدا e-GOV-قا 8,5 ملن-نان استام پايدالانۋشى تٸركەلگەن. 2018 جىلدىڭ ٶزٸندە وسى پورتال ارقىلى 30 ملن مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتٸلدٸ. وڭتايلانۋى تيٸس 588 مەملەكەتتٸك قىزمەت انىقتالدى. ولاردى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ تۇستارى جان-جاقتى قاراستىرىلدى. سونداي-اق رەسٸمدەۋ ۋاقىتىن, قۇجاتتار تٸزبەگٸن قىرسقارتۋدى, كومپوزيتتٸك نەمەسە پرواكتيۆتٸ فورمادا انىقتاما بەرۋ تەسٸلدەرٸن, ارتىق رەسٸمدەر مەن كەلٸسٸمدەردٸ قىسقارتۋ تۇستارى دا تولىق پىسىقتالدى. وسى جۇمىستاردىڭ قورتىندىسى بويىنشا 141 مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸ ەلەكتروندى فورماتقا كٶشٸرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال 447 مەملەكەتتٸك قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ كەيبٸر قۇجاتتارى مەن مەرزٸمٸن قىسقارتۋ قاراستىرىلعان. بۇل ازاماتتاردىڭ ۋاقىتىن ٷنەمدەيدٸ.   

مەسەلەن, ەڭبەككە جارامسىزدىعى تۋرالى بەرٸلەتٸن پاراقتى ەلەكتروندى فورماتقا كٶشٸرۋ كٶزدەلگەن. ىڭعايلى بولۋىمەن قاتار, بۇل ۇلت دەنساۋلىعى جٶنٸندەگٸ دەرەكتەردٸ بٸر ەلەكتروندى بازاعا توپتاستىرۋعا جول اشادى. «Big Data» تەحنولوگيياسىنىڭ كٶمەگٸمەن جينالعان دەرەكتەردٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن فارماكولوگييا سالاسىندا تيٸمدٸ پايدالانۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇدان ٶزگە, «بالانى پاتروناتتىق تەربيەگە بەرۋ» مەن «پاتروناتتىق تەربيەلەۋشٸلەرگە قارجى بٶلۋ» سيياقتى ەكٸ مەملەكەتتٸك قىزمەت بٸرٸكتٸرٸلدٸ.

اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتىنا سەيكەس, كٶرسەتٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ جٷز پايىزىن اۆتوماتتاندىرۋ مٷمكٸن ەمەس. ٶيتكەنٸ, تيٸستٸ ماماننىڭ قاتىسۋىنسىز جٷزەگە اسپايتىن دا قىزمەت تٷرلەرٸ بار. مەسەلەن, مٷمكٸندٸكتەرٸ شەكتەۋلٸ بالالاردى تەكسەرۋ مەن ولارعا مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كەڭەستٸك كٶمەك كٶرسەتۋ قىزمەتٸ. وسىنداي باعىتتاعى قىزمەتتەردٸڭ پروتسەستەرٸ مەن مەرزٸمدەرٸن نەعۇرلىم وڭتايلاندىرۋ ٷشٸن تيٸستٸ شارالار اتقارىلىپ جاتىر.

ٷكٸمەت جانىنداعى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييانىڭ بارلىق ۇسىنىستارىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن 486 جول كارتاسى بەكٸتٸلدٸ. ال 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 76 مەملەكەتتٸك قىزمەت وڭتايلاندىرىلدى.

ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸڭ mGov موبيلدٸ قوسىمشاسىن دامىتۋ تۇرعىسىنان, بٷگٸنگٸ تاڭدا mGov ارقىلى 87 قىزمەت پەن سەرۆيستٸ عانا پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بار. بۇل قوسىمشانى قازٸر 1,3 ملن ازامات تۇتىنىپ وتىر. 2018 جىلدىڭ ٶزٸندە m-Gov ارقىلى 3,6 ملن قىزمەت كٶرسەتٸلگەن. 

نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازانى جەتٸلدٸرۋ اياسىندا 43 زاڭ مەن 10 كودەكستە 500 تٷزەتۋدٸ قاراستىراتىن زاڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. اتالعان زاڭ جوباسى 121 مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸ وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار تٷزەتۋلەردەن تۇرادى. اتاپ ايتقاندا: نەكەنٸ تٸركەۋ قىزمەتٸن وڭتايلاندىرۋ (1 ايعا سوزىلعان پروتسەستٸ 3 جۇمىس كٷنٸندە رەسٸمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ), سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ ارتىق تٶلەنگەن سوماسىن اۆتوماتتى تٷردە قايتارۋ, مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر ۇسىنۋ تەرتٸبٸن رەتتەۋ بويىنشا جالپى العاندا 3,5 مىڭنان استام ستاندارت پەن رەگلامەنت ٶزگەرەدٸ,سونىمەن قاتار, «پيلوتتىق جوبا» تٷسٸنٸگٸن ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسى شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە 2019 جىلى كٶرسەتٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 80%-ى, ال 2020 جىلى — 90%-ى اۆتوماتتاندىرىلادى. بٸر جىلدا قاعاز تٷرٸندە ۇسىنىلاتىن 110 ملن قۇجات قىسقارادى.

ەسكە سالا كەتەيٸك, 2018 جىلى ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸڭ دامۋ دەڭگەيٸ بويىنشا بۇۇ ٶتكٸزگەن زەرتتەۋلەر نەتيجەسٸندە, قازاقستان دامۋ قارقىنى ٶتە جوعارى مەملەكەتتەر اراسىندا 39-ورىندى يەلەندٸ. قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ٷكٸمەتٸ قازٸر ە-GOV 2.0. ساتىسىندا تۇر. قازٸرگٸ تاڭدا «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا e-GOV 3.0 ساتىسىنا كٶشۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بۇل ساتى وڭتٷستٸك كورەيا, اۆسترالييا, سينگاپۋر, ۇلىبريتانييا, دانييا مەن شۆەتسييادا يگەرٸلگەن. ايتا كەتۋ كەرەك, e-GOV 3.0 ساتىسى «جاساندى زەردە», «پرواكتيۆتٸ قىزمەتتەر», «تسيفرلاندىرىلعان ٶمٸر سەتتەرٸ», «زاتتار ينتەرنەتٸ» مەن ت.ب. ەلەمەنتتەردٸڭ ەنگٸزٸلۋٸمەن سيپاتتالادى. قر اكم دەرەكتەرٸنە سەيكەس, قازاقستاندا 2021 جىلى ە-gov 3.0 ساتىسىنا تولىق كٶشۋ كٶزدەلگەن.

«ازاماتتارعا ارنالعان ٷكٸمەت» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى» كەاق باسقارما تٶراعاسى ا. وسپانوۆ مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر تٸزٸلٸمٸندەگٸ 741 قىزمەتتٸڭ 598-ٸ مەملەكەتتٸك كورپوراتسييا ارقىلى قولجەتٸمدٸ ەكەنٸن ايتتى. ولارعا 325 فرونت-وفيس, قازاقستان بويىنشا 6 سەكتورى بار 16 مامانداندىرىلعان حقكو, سونىڭ ٸشٸندە الماتىدا 4 سەكتور جەنە تٷركٸستان وبلىسىندا 2 سەكتور, 70 موبيلدٸ حقكو جەنە «قازپوشتا» اق 1656 بٶلٸمشەسٸ قاتىسادى. سونىمەن قاتار, ازاماتتاردىڭ ەلەكتروندىق قىزمەتتەردٸ پايدالانۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا 60/40 جاڭا قاعيداتىنا سەيكەس, فرونت-وفيستەردٸ كەڭاۋقىمدى ترانسفورماتسييالانۋى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بۇدان باسقا, مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ الۋ پروتسەسٸن جەڭٸلدەتۋ ٷشٸن قىزمەت الۋشىلاردىڭ جەكە باسىن راستاۋدىڭ جاڭا تەتٸگٸ ٸسكە قوسىلدى. ەندٸ ازاماتتار قىزمەتتٸ بەت-بەينەسٸ نەمەسە ساۋساق ٸزدەرٸنٸڭ كٶمەگٸمەن الا الادى, سونىڭ ارقاسىندا ەسلەكتروندى تسيفرلىق قولتاڭبا قولدانۋ نەمەسە جەكە كۋەلٸكتٸ ۇسىنۋ قاجەتتٸلٸگٸ جويىلادى.

وتىرىس بارىسىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ۇسىنۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى اقمولا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ م. مىرزالين, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ د. احمەتوۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ا. مۇحامبەتوۆ, استانا قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ب. سۇلتانوۆ, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ب. بايبەك باياندادى.

مەسەلەنٸ قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا قر پرەمەر-مينيسترٸ ب. ساعىنتاەۆ ورىندالىپ جاتقان جۇمىستىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى تاپسىردى. تەك 4639 كٶلٸك ونلاين-تٸركەۋدەن ٶتكەنٸ, تەك 18 مىڭ ادام جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸن العانى اتالىپ ٶتتٸ. حالىققا وسى قىزمەتتەردٸڭ پايدالىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, كٶرسەتكٸشتەردٸڭ تٶمەن بولۋىنىڭ سەبەبٸ — حالىق اراسىندا تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىنىڭ ناشار ەكەنٸ ايتىلدى. ب. ساعىنتاەۆ مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ سەكتورىن تسيفرلاندىرۋ تۋرالى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن ٶتكٸزۋدٸ, سونداي-اق حالىقتى قاجەتتٸ تسيفرلىق داعدىلارعا جٷيەلٸ نەگٸزدە وقىتۋدى تاپسىردى.

سونىمەن قاتار, مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ەلەكتروندىق فورماتتا بەرۋ جۇمىسىن جەتٸلدٸرۋ قاجەت. اتاپ ايتقاندا, mGov موبيلدٸك قوسىمشاسىندا قولجەتٸمدٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ سانىن ەتسق-سىز بٸر رەتتٸك پارول بويىنشا, بٸر ٶتٸنٸش نەگٸزٸندە ۇلعايتۋ, سونداي-اق قاجەتتٸ زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەردٸ ۋاقىتىلى قابىلداۋدى قامتاماسىز ەتۋ. بۇل — حالىق ٷشٸن اسا ماڭىزدى. وسىعان وراي, جوبالىق وفيس اياسىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرۋدٸڭ ناقتى مەرزٸمدەرٸمەن ماقساتتى ينديكاتورلارىن بەلگٸلەۋ تاپسىرىلدى.

ب. ساعىنتاەۆ مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر سالاسىن دامىتۋ مەسەلەلەرٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايرىقشا باقىلاۋىندا ەكەنٸن جەنە «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنا ەنگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ٷكٸمەت جىل سايىن قر پرەزيدەنتٸنە ەسەپ بەرەدٸ. ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى ەسەپ دايىنداۋ قاجەت. اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸنە بٸر اي ۋاقىت ٸشٸندە مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن, مەملەكەتتٸك كورپوراتسييامەن بٸرلەسٸپ, بيىل ەلەكتروندى فورماتقا كٶشٸرۋگە تيٸستٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ تٸزبەسٸن جاساۋ تاپسىرىلدى. بارلىق ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا اتالعان تٸزٸمدٸ ۋاقىتىلى ٸسكە اسىرۋعا قاتىستى شارالار قابىلداپ, تيٸستٸ جول كارتالارىن ەزٸرلەۋ, ۆەدومستۆوارالىق ٶزارا تيٸمدٸ ٸس-قيمىلدى قامتاماسىز ەتۋ جەنە جٷيەلەردٸ ينتەگراتسييالاۋ شارالارىن قابىلداۋ تاپسىرىلدى.

"كٶرسەتٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر سەكتورىن تسيفرلاندىرۋ تۋرالى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن ودان ارى جالعاستىرۋ كەرەك. حالىق مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ تسيفرلىق تٷردە پايدالانۋدى داعدىعا اينالدىرۋى قاجەت. دەۋرەن ەسكەربەكۇلى, وسىنى باستى نازارعا الۋىڭىزدى سۇرايمىن", - دەدٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترٸ اباەۆقا.

بۇدان ٶزگە, اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸنە جەنە مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياعا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋ پروتسەستەرٸنە مونيتورينگ پەن تالداۋ جاساۋدىڭ تيٸمدٸ جٷيەسٸن قۇرۋ قاجەت.