قازاق تٸلٸندەگٸ 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا اۋدارىلىپ باسىلعان جاڭا وقۋلىقتار تانىستىرىلدى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
جيىن بارىسىندا قر پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸ ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييا حاتشىسى ايدا بالاەۆا باعدارلاما اياسىندا 2 جىلدا اتقارىلعان ٸس شارالار تۋرالى ايتتى.
«جوو باعدارلاماسى اياسىندا كٶپتەگەن اۋقىمدى جوبا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل جۇمىستار «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» ماقالاسىندا بەلگٸلەنگەن شارالارمەن ۇلاسادى دەپ سەنٸمدٸمٸن. ەكٸ جىل ٸشٸندە 90 استام ەكسپەديتسييا جاسالدى, 2000 جۋىق ٸس شارا ۇيىمداستىرىلدى. باعدارلامانىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا عىلىمي جۇمىستار جاسالدى. وسى ۋاقىتتا 7000 عىل ماقالا جارييالاندى. 17 عىلىمي جوبا جٷزەگە اسىرىلدى. جالپى حالىقتىق كەلەلٸ جۇمىسقا ستۋدەنتتەر دە بەلسەندٸ قاتىسىپ وتىر. جاستار ٶز بەتتەرٸمەن ٸزدەنٸپ, پٸكٸرتالاس الاڭىندا تەلەستۋدييالار اشىلدى. 4000 استام ماتەريال ينتەرنەت بەتٸنە قويىلىپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە جارييالاندى. بىلتىر ۋمانيتارلىق عىلىمنىڭ ماڭىزدى دەگەن 18 وقۋلىعى قازاق تٸلٸنە اۋدارىلسا, بيىل مٸنە تاعى 30 وقۋلىق تٸزٸمدٸ تولىقتىرىپ وتىر», - دەدٸ ايدا بالاەۆا. «جاڭا گۋمانيتارلىق بٸلٸم. قازاق تٸلٸندەگٸ 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى شىنىمەن تەڭدەسٸ جوق باعدارلاما. بۇل جوبا بٸرٸنشٸدەن, گۋمانيتارلىق عىلىمداردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيٸن تانۋعا جول اشتى. ەكٸنشٸدەن قازٸرگٸ قازاق قازاق تٸلٸندەگٸ عىلىمي ستيل مەن اكادەمييالىق تەرمينولوگييانىڭ نورماعا تٷسۋٸن ٷدەتتٸ. ٷشٸنشٸدەن, تٷپنۇقسا تٸلدەن, اتاپ ايتقاندا اعىلشىن تٸلٸنەن تٸكەلەي اۋدارما مەكتەبٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا نەگٸز قالادى. بيىل اۋدارىلعان وقۋلىقتار دا وسى باعىتتا جۇمىس جاسايتىنىنا سەنٸمٸم مول», - دەدٸ «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى راۋان كەنجەحانۇلى.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا ٶتكەن شاراعا تانىمال عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرٸ, جوعارعى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى, عىلىمي ورتالىقتاردىڭ ماماندارى, ۇستازدار مەن ستۋدەنتتەر, اۋدارما ٸسٸنە ارالاسقان اۋدارماشىلار مەن رەداكتورلار, باسپاگەرلەر قاتىستى.
جاڭا وقۋلىقتارعا ارنالعان كونفەرەنتسييا بارىسىندا جاڭا وقۋلىقتاردىڭ مازمۇنى مەن قۇرىلىمى, ولاردى وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگٸزۋ مەسەلەلەرٸ, اۋدارما ساپاسى, جاڭا عىلىمي ۇعىمدار مەن تەرميندەردٸڭ قولدانىسى كەڭٸنەن تالقىلاندى.
وقۋلىقتاردىڭ جاڭا توپتاماسى دٷنيەجٷزٸ تاريحى, ەدەبيەت تەوريياسى, حالىقارالىق قۇقىق جەنە بيزنەس, قازٸرگٸ زامانعى پەداگوگيكا, ٶنەر تاريحى, ينتەرنەت پسيحولوگيياسى, ستراتەگييالىق مەنەدجمەنت, ماركەتينگ نەگٸزدەرٸ, ۇيىمدىق مٸنەز-قۇلىق, مەديا جەنە بيزنەس-كوممۋنيكاتسييا, ادام رەسۋرستارىن باسقارۋ, ديپلوماتييا, ورينتاليزم جەنە سەميوسفەرا سەكٸلدٸ باعىتتاردى قامتىعان.
اتاپ ايتساق, ماكگروحيل باسپاسىنان شىققان 2 تومدىق «پانوراما: دٷنيەجٷزٸ تاريحى» وقۋلىعى تاريحتى وقىتۋدا بٸزدە قالىپتاسقان فورماتسييالىق ۇستانىم مەن ۇعىمدى بۇزىپ, ادامزات دامۋىن بٸز ٷشٸن مٷلدە جاڭا تۇرعىدان تانىستىرادى.
بٸر توپ باتىس ەدەبيەتشٸلەرٸ دايىنداعان, كٸرٸسپە جەنە 4 تومدىق انتولوگييادان تۇراتىن «ەدەبيت تەوريياسى» توپتاماسى ەدەبيەتتانۋدى باسقا سالالارمەن بايلانىستىرا وتىرىپ, وعان اناعۇرلىم كەڭ كٶزقاراس قالىپتاستىرادى. جيناق ەدەبيەتتەگٸ ورىس فورماليزمٸ, سترۋكتۋراليزم, فەنومەنولوگييا, پوستسترۋكتۋراليزم, پسيحواناليز ۇعىمدارى, پوستوتارشىل جەنە ترانسۇلتتىق تانىم تۋرالى تٷسٸنٸك بەرەدٸ.
بەدەلدٸ زاڭگەر مامان, ەرٸ تانىمال عالىم مالكولم شونىڭ 2 تومدىق «حالىقارالىق قۇقىق» اتتى وقۋلىعى وسى سالاداعى دٷنيەجٷزٸ تانىعان اسا قۇندى كٸتاپتىڭ بٸرٸ. وقۋلىق حالىقارالىق قۇقىق سالاسىنا شولۋ جاسايدى, قۇقىق جٷيەلەرٸن سالىستىرا وتىرىپ, سالاداعى تەورييا مەن تەجٸريبە جايلى جان-جاقتى تٷسٸنٸك قالىپتاستىرادى.
جاڭا زامانعا لايىق پەداگوگ ماماندار دايىنداۋعا قاجەت وقۋلىقتار قاتارىندا «وقىتۋ تەوريياسى: بٸلٸم بەرۋ كٶكجيەگٸ», «پەداگوگيكانى تسيفلىق دەۋٸردە قايتا زەردەلۋ: XXI عاسىرداعى وقىتۋ ديزاينى» جەنە كٶپشٸلٸك وقىرمانعا اسا قىزىقتى بولاتىن كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتٸ دايىنداعان «ينتەرنەت پسيحولوگيياسى» وقۋلىقتارى بار.
ەكونوميكا جەنە كەسٸپكەرلٸك باعىتىنداعى بٸلٸم بەرۋگە قاجەتتٸ وقۋلىقتار قاتارىن تولىقتىرۋ ماقساتىندا بٸرقاتار ەلەمگە تانىمال اۆتورلاردىڭ قۇندى ەڭبەكتەرٸ اۋدارىلدى. اتاپ ايتساق, دجون گەمبل باستاعان اۆتورلىق توپتىڭ «ستراتەگييالىق مەنەدجمەنت نەگٸزدەرٸ», نيك ۋيلتوننىڭ «HR مەنەدجمەنتكە كٸرٸسپە» اتتى وقۋلىعى, ستيۆەن روببينستٸڭ «ۇيىمدىق مٸنەز-قۇلىق نەگٸزدەرٸ», چارلز حيللدٸڭ «حالىقارالىق بيزنەس: جاھاندىق نارىقتاعى بەسەكە», لارري ديماتتەونىڭ «حالىقارالىق بيزنەس قۇقىعى جەنە زاڭنامالىق ورتا» وقۋلىقتارى بار. بۇل رەتتە ەرەكشە اتالۋى تيٸس كٸتاپ - قازٸرگٸ ماركەتينگتٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى سانالاتىن فيليپ كوتلەردٸڭ «ماركەتينگ پرينتسيپتەرٸ» وقۋلىعىنىڭ 17-شٸ باسىلىمى.
سونداي-اق, دٷنيە جٷزٸنٸڭ ٶنەرتانۋشىلارى نەگٸزگٸ وقۋ قۇرالى دەپ تانيتىن ەرنست گومبريحتىڭ تاسقا قاشالعان سۋرەتتەردەن باستاپ, بەرتٸندەگٸ ەكسپەريمەنتالدى كەزەڭگە دەيٸنگٸ ٶنەردٸڭ دامۋىن قامتيتىن «ٶنەر تاريحى» وقۋلىعىنىڭ 16-شى باسىلىمىن ەرەكشە اتاۋعا بولادى.
مۇنىڭ سىرتىندا, ەلەمدٸك گۋمانيتارلىق عىلىمعا ىقپال ەتكەن جەكەلەگەن اۆتورلاردىڭ كەيبٸر مونوگرافييالارى دا قامتىلدى. مىسالى, سەميوتيكا عىلىمىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى يۋريي لوتماننىڭ «سەميوسفەراسى», تٸل بٸلٸمٸ مەن بيولوگييانى ۇشتاستىرعان ستيۆەن پينكەردٸڭ «تٸل-ينستينكت» اتتى زەرتتەۋٸ, باتىستاعى عىلىمي ورتانىڭ شىعىستى تانۋ ەدەستەمەسٸن جاڭا تۇرعىدان تۇجىرىمداعان ەدۋارد سايدتىڭ «وريەنتاليزمٸ» اۋدارىلدى.
مۇنىڭ بارلىعى - ونداعان تٸلگە اۋدارىلعان, ەلەمدٸك گۋمانيتارلىق بٸلٸمنٸڭ دامۋىنا زور ٷلەس قوسقان, ەرقايسىسى ٶز سالاسىندا جاڭا ۇعىمدار جٷيەسٸن قالىپتاستىرعان ايتۋلى ەڭبەكتەر. بۇل كٸتاپتاردىڭ قازاق تٸلٸنە اۋدارىلۋى قازاقستاندىق جوعارعى مەكتەپ پەن عىلىمي ورتانىڭ كٷشەيۋٸنە, تٸلٸمٸزدٸڭ زامانعا ساي ەلەۋەتٸن ارتتىرۋعا زور ٷلەس قوسپاق.
جوعاردا اتالعان 30 وقۋلىقتىڭ ەرقايسىسى 10 مىڭ دانا باسىلىممەن شىعارىلىپ, جاڭا وقۋ جىلىنا دەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ 112 جوعارى وقۋ ورنىنا جاڭا وقۋ جىلىنا دەيٸن تاراتىلادى. وقۋلىقتاردىڭ ەلەكتروندى نۇسقالارى «قازاقستاننىڭ اشىق ۋنيۆەرسيتەتٸ» پورتالىنا ورنالاستىرىلىپ, ينتەرنەت ارقىلى ەركٸن قولدانىسقا بەرٸلەدٸ.
اۋدارما جۇمىسىنا قازاقستاننىڭ الدىڭعى قاتارلى وقۋ ورىندارىنىڭ عالىمدارى, تەجٸريبەلٸ اۋدارماشىلار, تٸلشٸ جەنە ەدەبيەتشٸلەر ورتاسىنان ٸرٸكتەلگەن رەداكتورلار, جالپى سانى 300-دەن اسا مامان قاتىسۋدا. وقۋلىق مەتٸندەرٸ بٸرنەشە كەزەك ەدەبي جەنە عىلىمي رەداكتسييادان ٶتتٸ.
جوبا اياسىندا ەلەمدەگٸ وقۋلىق شىعارۋعا ماماندانعان «Cambridge University Press», «Oxford University Press», «Pearson», «Cengage», «Penguin Random House», «McMillan» جەنە باسقا دا ٸرٸ حالىقارالىق باسپا ٷيلەرٸمەن ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناس ورنادى.
جوبا قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ تاپسىرىسى بويىنشا «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورىنىڭ ٷيلەستٸرۋٸمەن جٷزەگە اسۋدا.
