فوتو: جي كٶمەگٸمەن جاسالعان
حيرۋرگييادا جاساندى ينتەللەكت پەن روبوتتاندىرىلعان جٷيەلەر وپەراتسييا جاساۋ تەسٸلٸن ٶزگەرتٸپ جاتىر. قازاقستاندا دا بۇل تەحنولوگييالار بٸرتٸندەپ ەنگٸزٸلۋ ٷستٸندە. الايدا ولاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸمەن قاتار, قاۋٸپسٸزدٸگٸ ەلٸ دە قىزۋ تالقىلانىپ جٷر. بٸر جاعىنان, روبوتتار وپەراتسييا كەزٸندە ادام فاكتورىنان تۋىندايتىن قاتەلٸكتەردٸ ازايتىپ, دەلدٸكتٸ ارتتىرسا, ەكٸنشٸ جاعىنان تەحنيكالىق اقاۋلار نەمەسە جٷيەلٸك قاتەلەر تۋىنداۋ قاۋپٸ بار. سوندىقتان ماماندار بۇل تەحنولوگييالاردى ادام باقىلاۋىنسىز تولىقتاي دەربەس جٷيە رەتٸندە ەمەس, حيرۋرگتٸڭ جۇمىسىن قولدايتىن قۇرال رەتٸندە قاراستىرۋ قاجەت ەكەنٸن ەسكەرتەدٸ.
Da Vinchi-دٸڭ ٸزباسارلارى
جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارى قارقىندى دامىپ, مەديتسينادا دياگنوستيكا جاساۋعا, اناتومييالىق ەرەكشەلٸكتەردٸ دەل انىقتاۋعا جەنە وپەراتسييا كەزٸندە كٶمەكشٸ قۇرال رەتٸندە كەڭٸنەن قولدانىلىپ كەلەدٸ.
روبوت ارقىلى جاسالاتىن حيرۋرگييالىق وتالاردىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ 80-90 پايىز ۋرولوگييا, 30-60 پايىز گينەكولوگييا, 15-20 پايىز جالپى حيرۋرگييا جەنە كارديوحيرۋرگييا, نەيروحيرۋرگييا, وفتالمولوگييا باعىتتارىندا.
العاشقى حيرۋرگييالىق روبوتتاردىڭ بٸرٸ - كانادادا جاسالعان Arthrobot. كەيٸن PUMA-560, PROBOT, ROBODOC روبوتتارى قولدانىلا باستادى. ال بٷگٸندە بۇل سالادا تانىمال Da Vinci قۇرىلعىلارى قولدانىلىپ جاتىر.
ەلەمدٸك تەجٸريبەگە سٷيەنەر بولساق, تانىمال Da Vinchi روبوتتىڭ كٶمەگٸمەن جاسالعان وپەراتسييا سانى 20 ملن-نان استى.
ەلٸمٸزدٸڭ بٸرقاتار كلينيكالارىندا دا Da Vinchi سيياقتى روبوتتالعان ناۆيگاتسييالىق جٷيەلەر بار. اتاپ ٶتسەك, ROSA, MAKO, Cuvis, MISSO روبوتتارى كەڭٸنەن قولدانىلادى.
ودان بٶلەك, نەيروحيرۋرگييا مەن ومىرتقا حيرۋرگيياسىندا StealthStation ناۆيگاتسييالىق جٷيەسٸ مەن O-arm ينتراوپەراتسييالىق توموگرافى بٸرگە قولدانىلادى. بۇل تەحنولوگييالار وپەراتسييا كەزٸندە ناقتى ناۆيگاتسييا جاساي الادى. ولار الدىن الا بەرٸلگەن الگوريتمدەرگە سٷيەنەتٸن اسسيستەنتتٸك تەحنولوگييالار قىزمەتٸن اتقارادى.
سونىمەن قاتار, استانا قالاسى №2 قالالىق كٶپبەيٸندٸ اۋرۋحاناسىندا ينسۋلتتٸ اۆتوماتتاندىرىلعان دياگنوستيكالاۋ ٷشٸن جي قولدانىلاتىن Al Cerebra جٷيەسٸ پايدالانىلادى. ول مەديتسينالىق كەسكٸندەردٸ تالداۋ نەگٸزٸندە مي قان اينالىمىنداعى بۇزىلىستاردى انىقتاۋعا ارنالعان جەنە دەرٸگەرگە دياگنوز قويۋدا كٶمەك كٶرسەتەتٸن جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرٸ بار باعدارلامالىق جٷيە.
ماتەريال بارىسىندا جاساندى ينتەللەكتكە نەگٸزدەلگەن بٸرقاتار تەحنولوگييالىق جٷيەلەر قاراستىرىلىپ, سالا ماماندارىمەن سۇحبات جٷرگٸزٸلدٸ. سونىمەن قاتار, مەديتسيناداعى يننوۆاتسييالىق شەشٸمدەر ۇسىنىپ جٷرگەن وتاندىق ستارتاپتاردىڭ جۇمىسىنا دا نازار اۋدارىلدى.
ROSA - وتانى جەڭٸلدەتٸپ, دەلدٸكتٸ ارتتىرادى
قازاقستاندا حيرۋرگييالىق وپەراتسييالاردى تولىقتاي روبوت ارقىلى جٷرگٸزۋ ەزٸرگە ەنگٸزٸلمەگەن. الايدا دەرٸگەرلەرگە كٶمەكتەسەتٸن جوعارى تەحنولوگييالىق جٷيەلەر بەلسەندٸ قولدانىلىپ كەلەدٸ. سولاردىڭ بٸرٸ - ROSA اتتى روبوت بيىلدان باستاپ قولدانىستا.
فوتو: ەرسٸن ٷسٸن جەنە روبوت Rosa
ROSA - امەريكالىق Zimmer Biomet كومپانيياسىنىڭ روبوتى. ول استانا قالاسىنداعى «Green Clinic» كٶپسالالى كلينيكادا پايدالانىلادى.
جىل باسىنان بەرٸ ROSA-مەن 30-دان استام ناۋقاسقا وتا جاسالدى. حيرۋرگتاردىڭ ايتۋىنشا, روبوت وتانى جەڭٸلدەتٸپ, دەلدٸكتٸ ارتتىرادى. تراۆماتولوگ-ورتوپەد, ەرٸ حيرۋرگ ەرسٸن ٷسٸننٸڭ ايتۋىنشا, روبوتپەن جاسالعان وتادان كەيٸن ناۋقاستار تەز وڭالادى.
«روبوتپەن جاسالعان وتادان كەيٸن وڭالۋ پروتسەسٸ جەڭٸلدەيدٸ. سەبەبٸ يمپلانت پەن پروتەز دۇرىس قويىلعاندىقتان, بايلامدار مەن بۇلشىقەتتەر بٸركەلكٸ بولىپ, تەپە-تەڭدٸك جاقسى ساقتالادى. سونىڭ ارقاسىندا ناۋقاستار تەزٸرەك اياققا تۇرىپ, جٷرٸپ كەتەدٸ», - دەيدٸ ول.
ماماننىڭ سٶزٸنشە, وپەراتسيياعا دايىندىق ارنايى تەحنولوگييامەن جٷرگٸزٸلەدٸ. ناۋقاستىڭ اياعىنا GPS-داتچيكتەر قويىلىپ, كومپيۋتەرلٸك توموگرافييا نەتيجەلەرٸ ەكرانعا شىعارىلادى.
«قاراپايىم وتادا بٸز الدىمەن كەسەمٸز, سوسىن دەلدٸگٸن تەكسەرەمٸز. ال روبوتپەن الدىمەن بەرٸن ٶلشەپ, بولاشاق نەتيجەنٸ ەكراننان كٶرەمٸز», - دەدٸ ەرسٸن ٷسٸن.
حيرۋرگ روبوتپەن جۇمىستى باستاماس بۇرىن اتالعان سالا بويىنشا بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرعانىن دا اتاپ ٶتتٸ.
«بٸز بۇل روبوتپەن جۇمىس ٸستەۋگە ەكٸ جىل دايىندالدىق. شەتەلدە وقىدىق, بيوماتەريالداردا, مۋلياجداردا, مەيٸتتەردە جاتتىقتىق, ٷلكەن كلينيكالاردا تەجٸريبەدەن ٶتتٸك. تەك ارنايى سەرتيفيكات العاننان كەيٸن عانا پراكتيكانى ەلٸمٸزدە قولدانا باستادىق», - دەيدٸ ول.
روبوت حيرۋرگتٸڭ ورنىن باسا ما?
فوتو: ەرسٸن ٷسٸن
حيرۋرگ روبوت مٷمكٸندٸكتەرٸنٸڭ ەلٸ دە شەكتەۋلٸ ەكەنٸن, تولىقتاي ماماندى الماستىرا المايتىنىن ايتتى.
«بٸز قازٸردٸڭ ٶزٸندە كٷندەلٸكتٸ جۇمىستا جي ەلەمەنتتەرٸن قولدانىپ جٷرمٸز, مىسالى, «Damumed» جٷيەسٸ دياگنوزدى قويۋدا قاتەلەردٸ تابۋعا كٶمەكتەسەدٸ. ال حيرۋرگيياعا كەلسەك, روبوتتار ەزٸرگە تەك كٶمەكشٸ, ٶزدٸگٸنەن شەشٸم قابىلدامايدى. بٸراق 5–10 جىلدان كەيٸن ولاردىڭ رٶلٸ ودان دا جوعارى بولار», - دەدٸ مامان.
ەرسٸن ٷسٸننٸڭ ايتۋىنشا, روبوت ەردايىم دەرٸگەردٸڭ باقىلاۋىندا قولدانىلادى.
«روبوتتى قولدانعاندا قاتەلەسۋ قاۋپٸ قولمەن جاساعانعا قاراعاندا ەلدەقايدا تٶمەن», - دەيدٸ حيرۋرگ.
MAKO جەنە MISSO
MAKO robotic system نەگٸزگٸ قىزمەتٸ - كومپيۋتەرلٸك توموگرافييا دەرەكتەرٸ نەگٸزٸندە بۋىننىڭ 3D مودەلٸن جاساپ, يمپلانتتى جوعارى دەلدٸكپەن ورناتۋ. ول وتانى دۇرىس جوسپارلاۋ, ناۋقاستىڭ اناتومييالىق ەرەكشەلٸكتەرٸن تالداۋ جەنە وتا پروتسەسٸن جەڭٸلدەتۋگە ارنالعان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا روبوتتى الماتى قالاسىنىڭ №4 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىندا پايدالانادى.
روبوت كٶمەگٸمەن جاسالعان وپەراتسييالار كٶبٸنە 50-70 جاس ارالىعىنداعى ناۋقاستارعا جٷرگٸزٸلگەن. تەحنولوگييا بۋىنداردى تولىق اۋىستىرۋدىڭ ورنىنا, ونىڭ تەك زاقىمدالعان بٶلٸگٸن ٸشٸنارا اۋىستىرۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. نەتيجەسٸندە, ناۋقاستىڭ وڭالۋ كەزەنٸ ەلدەقايدا جىلدام ەرٸ وڭاي ٶتەدٸ.
فوتو: www.researchgate.net
جوعارى ساناتتى تراۆماتولوگ-ورتوپەد دەرٸگەرٸ دان جەدٸگەروۆتٸڭ ايتۋىنشا, MAKO روبوتتىق جٷيەسٸنٸڭ جاڭارتىلعان نۇسقاسى بۇرىنعىعا قاراعاندا ەلدەقايدا جەتٸلدٸرٸلگەن. ەگەر باستاپقىدا روبوت تەك بٸر باعىتتاعى وپەراتسييالاردى ورىنداي السا, قازٸر يىق, شىنتاق, تٸزە مەن جامباس سەكٸلدٸ بٸرنەشە بۋىنعا وتا جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ماماننىڭ سٶزٸنشە, جٷيەنٸڭ باستى ارتىقشىلىقتارىنىڭ بٸرٸ – وپەراتسييانى الدىن الا جوسپارلاۋ مٷمكٸندٸگٸ. بۇل حيرۋرگكە ناۋقاستىڭ اناتومييالىق ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرٸپ, وتا كەزٸندەگٸ قاتەلٸك قاۋپٸن ازايتۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
MAKO-دان بٶلەك, MISSO اتتى قۇرال دا قازٸر قازاقستاندا وپەراتسييالاردا دەرٸگەرلەرگە كٶمەكتەسٸپ جاتىر. قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, قۇرىلعى استاناداعى اكادەميك ن. د. باتپەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق عىلىمي تراۆماتولوگييا جەنە ورتوپەدييا ورتالىعىندا قولدانىلىپ جاتىر.
MISSO - وپەراتسييالاردى جوسپارلاۋ جەنە جٷرگٸزۋ كەزٸندە جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرٸن پايدالاناتىن «اقىلدى حيرۋرگييالىق اسسيستەنت». ول بۋىنداردى ەندوپروتەزدەۋ وپەراتسييالارىنا قاتىسادى.
قاتە كەتسە, كٸم جاۋاپ بەرەدٸ?
قازاقستاندا مەديتسينادا جاساندى ينتەللەكت پەن روبوتتاردى قولدانۋ كەڭەيٸپ كەلە جاتقانىمەن, كلينيكالىق شەشٸمدەر ٷشٸن تولىق جاۋاپكەرشٸلٸك ەلٸ دە دەرٸگەرلەرگە جٷكتەلەدٸ. بۇل تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەلٸمدەدٸ.
مينيسترلٸكتٸڭ سٶزٸنشە, قولدانىستاعى زاڭناماعا سەيكەس, دياگنوز قويۋ مەن ەمدەۋ تاكتيكاسىن انىقتايتىن نەگٸزگٸ تۇلعا - دەرٸگەر. ال بۇل جٷيەلەر تەك كٶمەكشٸ قۇرال.
سونىمەن قاتار, مەديتسينادا قولدانىلاتىن تەحنولوگييالار مٸندەتتٸ تٷردە تٸركەۋدەن ٶتەدٸ.
«تٸركەگەن كەزدە ولاردىڭ كلينيكالىق تيٸمدٸلٸگٸ, قاۋٸپسٸزدٸگٸ, ەكونوميكالىق نەگٸزدٸلٸگٸ جەنە ىقتيمال تەۋەكەلدەرٸ جان-جاقتى باعالانادى», – دەدٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ.
ناۋقاستار نە دەيدٸ?
فوتو: ايگٷل قۋانجانقىزى جەنە سوفييا اسقارقىزى
ماماندار روبوت ارقىلى وتا جاساۋعا قورقاتىندار بار ەكەنٸن ايتتى. الايدا جي كٶمەگٸمەن وتا جاساتقان ناۋقاستاردىڭ سٶزٸنشە, اۋىرسىنۋ سەزٸلمەيدٸ جەنە رەابيليتاتسييا جىلدام ٶتەدٸ.
ايگٷل قۋانجانقىزىنىڭ وڭ اياعى 20 جىلداي ۋاقىت بويى اۋىرىپ كەلگەن. اياقتاعى اۋىرسىنۋدان ارىلۋ ٷشٸن ەرتٷرلٸ ەم جولدارىن كٶرگەنٸمەن ەشقانداي نەتيجە بولماعان. ال سوڭعى تٶرت جىلدا اياعى مٷلدەم اقساپ قالعان ەكەن.
«وسى جىلدىڭ باسىندا مەن ROSA ارقىلى وڭ اياعىما وتا جاسادىم. وتادان سوڭ ەكٸ ايعا دەيٸن بالداقپەن جٷردٸم. بٸراق قازٸرگٸ ۋاقىتتا بالداعىمدى تاستادىم», – دەيدٸ ول.
سونداي-اق, تاعى دا بٸر ناۋقاس ەكٸ بٸردەي اياعىنا وتا جاساتقانىن ايتتى.
«مەنٸڭ اياعىم 15 جىلداي اۋىردى. ەرتٷرلٸ دەرٸگەرلەرگە باردىم, ەرتٷرلٸ ەم الدىم. ول كەزدە مەنٸڭ تٸزەم بٷگٸلمەي, اياعىم ەكٸ جاقا قيسايىپ, قيمىلداماي قالعان سوڭ ەكٸ رەت وتا جاساتىپ كٶردٸم. بٸراق اياعىمدا ەشقانداي ٶزگەرٸس بولمادى. كەيٸن وسى كلينيكادا روبوت ارقىلى بٸردەن ەكٸ اياعىما وتا جاساتتىم», – دەدٸ سوفييا اسقارقىزى.
ناۋقاستىڭ ايتۋىنشا, ROSA ارقىلى جاسالعان وتا وڭ نەتيجە كٶرسەتتٸ. ال قايتا وڭالتۋ كەزەڭٸ ەدەتتەگٸدەن تەزٸرەك ٶتتٸ.
«وتادان سوڭ مەنٸڭ تٸزەمنٸڭ بٷگٸلۋٸ, اشىلۋى, اياعىمنىڭ جٷرۋٸ دۇرىستالىپ, بۇرىڭعى اۋىرسىنۋلاردىڭ بارلىعى باسىلدى. باسىندا تەك 1-2 كٷن عانا اۋىرسىنۋ بولدى. قازٸر ەكٸنشٸ رەابەليتاتسييادامىن. باسپالداققا ەمٸن-ەركٸن كٶتەرٸلەمٸن, جٷرٸپ-تۇرا الامىن. جالپى وتا سەتتٸ ٶتتٸ», - دەدٸ ول.
جي قاتەلٸ ٸسٸكتٸ دياگنوستيكالايدى
روبوتتاندىرىلعان جٷيەلەر حيرۋرگييادا بۇرىننان قولدانىلىپ كەلگەنٸمەن, قازٸر بۇل سالانىڭ دامۋىنا جي تەحنولوگييالارى ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸپ جاتىر.
نەيروجەلٸلەر مەديتسينالىق كەسكٸندەردٸ (رەنتگەن, كت, مرت) تالداپ, اۋرۋلاردى ەرتە كەزەڭدە انىقتاي الادى. جي ٷلكەن كٶلەمدەگٸ مەدييتسينالىق دەرەكتەردٸ ٶڭدەپ, دياگنوستيكالىق ۇسىنىستار جاساۋعا دا كٶمەكتەسەدٸ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, «WDSOFT» كومپانيياسىمەن بٸرلەسٸپ 19 مەديتسينالىق ۇيىمعا PACS دياگنوستيكا جٷيەسٸ ەنگٸزٸلگەن. جٷيە «DamuMed» جەنە «نادەجدا» مەديتسينالىق اقپاراتتىق پلاتفورمالارىمەن بٸرٸگٸپ جۇمىس ٸستەيدٸ.
PACS جٷيەسٸنە ەنگٸزٸلگەن جاساندى ينتەللەكت اۋرۋلاردى انىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. اتاپ ايتقاندا, ول سٷت بەزٸ وبىرى مەن كەۋدە قۋىسى اعزالارىنىڭ پاتولوگييالارىن (وبىر, پنەۆمونييا جەنە باسقا دا اۋرۋلار) تالداۋعا باعىتتالعان.
سونداي-اق, قازٸر راديولوگييالىق زەرتتەۋلەردٸ ورتالىقتاندىرۋ جوباسى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جوبا ماقساتى – راديولوگييالىق دەرەكتەردٸ ساقتاۋ, تالداۋ جەنە ينتەرپرەتاتسييالاۋدىڭ بٸرىڭعاي ۇلتتىق جٷيەسٸن قۇرۋ.
«جوبانىڭ العاشقى نەتيجەلەرٸ بويىنشا, سٷت بەزٸ وبىرىن ەرتە انىقتاۋ كٶرسەتكٸشٸ 22 پايىزدان 32 پايىزعا دەيٸن ارتقان, كەش انىقتاۋ جاعدايلارى ازايعان. 2025 جىلدىڭ 1 تامىزىنان باستاپ ورتالىق سەرۆەردە العاشقى التى اي ٸشٸندە 153 مىڭنان استام رەنتگەنولوگييالىق زەرتتەۋ جيناقتالعان», – دەيدٸ جوبا جەتەكشٸسٸ رينات سەرسەنبايۇلى.
مەديتسيناداعى يننوۆاتسييا
سونىمەن قاتار, حيرۋرگييا سالاسىندا جي ستارتاپتار دا قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ جي مٷمكٸندٸكتەرٸن قولدانا وتىرىپ, ناۋقاستىڭ اۋرۋىن تەز ارادا انىقتاۋعا باعىتتالعان.
بيىل ەلٸمٸزدە Digital Qazaqstan تسيفرلىق تەحنوفورۋمى ٶتتٸ. Astana Hub پەن قازاقستاندىق EmAI medtech-ستارتاپى تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ەنگٸزۋدٸڭ ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋعا باعىتتالعان ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
سەرٸكتەستٸكتٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتى ەلٸمٸزدەگٸ مەديتسينا سالاسىنداعى تەحنولوگييالار مەن جي قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ تەستٸلەۋدٸ ەنگٸزەتٸن العاشقى پلاتفورما – Health Tech Lab HAQ زەرتحاناسىن ٸسكە قوسۋ بولدى.
بۇل جوبا اياسىندا مەديتسيناداعى جي تەحنولوگييالارعا ارنايى سەرتيفيكاتتاۋ, پلاتفورمالاردى ەرتٷرلٸ كلينيكالارعا ەنگٸزۋ جەنە ارنايى قولداۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ بەرٸلمەك. اتالمىش باستاما تسيفرلىق قۇرالداردىڭ كٶمەگٸمەن دەرٸگەرگە كٶرٸنۋ ۋاقىتىن ايتارلىقتاي قىسقارتۋعا, دياگنوستيكا دەلدٸگٸن ارتتىرۋعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ازايتۋعا جەنە ٶڭٸرلەردەگٸ مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى جوبا.
مەسەلەن, 2022 جىلى وتاندىق Cerebra اتتى دەنساۋلىق ساقتاۋ ستارتابى ەلەمدٸك كٶشباسشى – Medtronic كومپانيياسىنىڭ نۇسقاسى بويىنشا مەديتسينالىق جي سالاسىنداعى ەلەمدەگٸ ەڭ يننوۆاتسييالىق ون جوبانىڭ تٸزٸمٸنە ەندٸ.
ايتا كەتۋ كەرەك, Medtronic كومپانييانىڭ كاپيتاليزاتسيياسى شامامەن 144 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتەدٸ جەنە وندا ەلەمنٸڭ 150 ەلٸندە 90 000-نان استام ادام جۇمىس ٸستەيدٸ.
Medtronic – ناۋقاستاردىڭ ەرتٷرلٸ اۋرۋلارىڭ ەمدەۋگە ارنالعان يننوۆاتسييالىق قۇرىلعىلاردى ەزٸرلەيتٸن, مەديتسينالىق تەحنولوگييالار, قىزمەتتەر مەن شەشٸمدەر سالاسىنداعى ەلەمدٸك كٶشباسشى كومپانييالاردىڭ بٸرٸ.
Cerebra – يشەمييالىق (قان اينالىمىنىڭ بۇزىلۋى) جەنە گەمورراگييالىق (قان تامىرلارىنىڭ تىسقارى شىعۋى) ينسۋلتتٸ اۆتوماتتى تٷردە دياگنوستيكالاۋعا باعىتتالعان نەيروراديولوگييا سالاسىنداعى جاساندى ينتەللەكت قۇرالى.
2024 جىلى ەزٸرلەنگەن تاعى بٸر ٷزدٸك يننوۆاتسييالاردىڭ بٸرٸ ImmuniGuide مەديتسينالىق ستارتابى ادامنىڭ يممۋندىق جٷيەسٸنٸڭ قازٸرگٸ جاعدايىن باعالايتىن جي قۇرال. وتاندىق عالىمدار ەزٸرلەگەن بۇل يننوۆاتسييالىق ٶنٸم ونكولوگييالىق كلينيكالارعا سەتتٸ ەنگٸزدٸ.
جي قۇرال ادامنىڭ قانى تۋرالى تالداۋ نەتيجەسٸن پايدالانا وتىرىپ, جاسىرىن ينفەكتسييالاردى انىقتايدى جەنە اعزانىڭ اۋرۋلارعا, ۆاكتسيناتسيياعا, فيزيكالىق جٷكتەمەلەر مەن سترەسسكە رەاكتسيياسىن باقىلاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. سونىمەن قاتار, ول يممۋنيتەتتٸ قولداۋ جەنە نىعايتۋ بويىنشا ۇسىنىستار بەرەدٸ.
NeuroGuard وتاندىق ستارتاپ
2022 جىلى قازاقستاندىق جاس عالىم كارينا سەكەنوۆا نەيروۆيزۋاليزاتسييا دەرەكتەرٸن تالداۋعا باعىتتالعان NeuroGuard جوباسىن ەزٸرلەگەن. ستارتاپ اۆتورىنىڭ ايتۋىنشا, جٷيە كت جەنە مرت كەسكٸندەرٸن ٶڭدەپ, كلينيكالىق ماڭىزدى ايماقتاردى اۆتوماتتى تٷردە انىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
فوتو: ستارتاپ اۆتورلارى: كارينا سەكەنوۆا مەن ارۋجان كەشۋباەۆا
2025 جىلى كٷزدە كارينا سەكەنوۆا جەنە ەرٸپتەسٸ ارۋجان كەشۋباەۆا ەكەۋٸ اسفەنديياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ «نەۆرولوگييا جەنە قولدانبالى نەيروعىلىمدار» ورتالىعىمەن ەرٸپتەستٸك ورناتىپ, جوباعا كلينيكالىق باعىت بەردٸ. ۋاقىت ٶتە كەلە جوبا كلينيكالىق تەجٸريبەگە بەيٸمدەلٸپ, ناقتى مەديتسينالىق مٸندەتتەردٸ شەشۋگە ٷيرەنگەن.
«جٷيە كلينيكالىق دەرەكتەردٸڭ ەرتٷرلٸلٸگٸن ەسكەرٸپ جاسالعان. Siemens, GE, Philips سيياقتى ەرتٷرلٸ جابدىقتاردان كەلگەن كەسكٸندەردٸ ٶڭدەي الادى. NeuroGuard ەرتٷرلٸ سكانەرلەۋ پروتوكولدارىنا بەيٸمدەلگەن», - دەدٸ كارينا سەكەنوۆا.
بۇدان كەيٸن, ۇلتتىق نەيروحيرۋرگييا ورتالىعىنىڭ قولداۋى نەتيجەسٸندە جٷيە تەجٸريبەلٸك مەديتسينادا سىنالا باستادى. وسى كەزەڭنەن باستاپ NeuroGuard-تىڭ نەگٸزگٸ فوكۋسى - مي تامىرلارى پاتولوگييالارىن, ەسٸرەسە انەۆريزمالار مەن ستەنوزداردى انىقتاۋعا اۋىستى.
«نەيروۆيزۋاليزاتسييا جوعارى بٸلٸكتٸلٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ. ال تەجٸريبەلٸ ماماندار سانى شەكتەۋلٸ. سوندىقتان بٸز دەرٸگەرلەرگە كٶمەكتەسەتٸن, ەسٸرەسە اۋىر جاعدايلاردا شەشٸم قابىلداۋدى قولدايتىن قۇرال جاساۋدى ماقسات ەتتٸك», – دەيدٸ جوبا كومانداسى.
جٷيە ۋاقىتتى ٷنەمدەيدٸ
NeuroGuard جٷيەسٸ وپەراتسيياعا دايىندىق كەزەڭٸندە دە تيٸمدٸ. ول كەسكٸندەردٸ قۇرىلىمداپ, حيرۋرگقا الدىن الا تالداۋ جٷرگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەسٸرەسە جاس ماماندار ٷشٸن پايدالى بولا الادى.
جٷيەنٸڭ ارتىقشىلىعى – ۋاقىتتى ٷنەمدەۋٸ.
«بۇرىن كەسكٸندەردٸ تولىق تالداۋ ۇزاق ۋاقىت الاتىن بولسا, قازٸر جٷيە ونى بٸرنەشە مينۋتتا ورىنداي الادى. بۇل دەرٸگەرگە كەلەسٸ كەزەڭگە تەزٸرەك ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەيدٸ ستارتاپ اۆتورى.
مەملەكەتتٸك قولداۋ
ەرتٷرلٸ جي ستارتاپتاردىڭ دامۋىنا بايلانىستى, ەلدە تەحنولوگييالىق جوبالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان بٸرنەشە ينستيتۋت جۇمىس ٸستەيدٸ. سولاردىڭ بٸرٸ - Astana Hub حالىقارالىق تەحنوپاركٸ. مۇندا ستارتاپتارعا مەنتورلىق قولداۋ, سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر مەن تەستٸلەۋگە ارنالعان ينفراقۇرىلىمدار ۇسىنىلادى.
يننوۆاتسييالىق جوبالارعا كٶمەكتەسەتٸن تاعى بٸر ماڭىزدى ۇيىم - QazInnovations. بۇل جەر ستارتاپتاردى تەحنولوگييالىق تۇرعىدا دامىتۋعا جەنە ولاردى كوممەرتسييالاندىرۋ قىزمەتٸن ۇسىنادى.
سونىمەن قاتار, ساليدات قايىربەكوۆا ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعى مەديتسينالىق ستارتاپتارعا ساراپتامالىق قولداۋ كٶرسەتەدٸ. ورتالىق جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ كلينيكالىق تيٸمدٸلٸگٸن, قاۋٸپسٸزدٸگٸن جەنە ولاردى دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنە ەنگٸزۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن باعالاۋعا قاتىسادى.
دەنساۋلىق مينيسترلٸگٸ ايتۋىنشا, مۇنداي قولداۋ ستارتاپتاردىڭ تەك يدەيا دەڭگەيٸندە قالماي, ناقتى مەديتسينا پراكتيكاسىندا دامۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
مەرەي ەمٸرتاي, اقليما دجاقسىبەكوۆا
