وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ بٸر كٷندٸك جۇمىس ساپارىمەن ريددەر قالاسىندا بولىپ, كەنشٸلەر شاھارىنداعى بٸرقاتار ەلەۋمەتتٸك نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن ارالادى. تۇرعىنداردى جەكە مەسەلەلەرٸمەن قابىلداپ, تۋريزمدٸ, اعاش ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ, تاۋارلى-سٷت فەرماسىن قۇرۋ بويىنشا ريددەرلٸكتەر قولعا العان جاڭا جوبالارمەن تانىستى.
ايماق باسشىسى الدىمەن ات باسىن ەلەكتر قۋاتىن ٶندٸرەتٸن «لك گەس» جشس-نە بۇرىپ, ەڭسەسٸن قايتا تٸكتەگەن بايىرعى كەسٸپورىننىڭ بٷگٸنگٸ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن تانىستى. قازٸر جٷزگە تارتا ادامدى جۇمىسپەن قامتىعان ٷلبٸ ٶزەنٸندەگٸ گيدروقۇرىلىمدى قالىپقا كەلتٸرۋ جۇمىستارى قىزۋ جٷرٸپ جاتىر.
كەسٸپورىن باسشىسى دميتريي بويارينوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جەردە نەگٸزٸنەن ەلەكتر قۋاتى ٶندٸرٸلٸپ, ەكٸنشٸ سۋ قولدانۋشىلارعا سۋ بەرۋ قىزمەتٸ كٶرسەتٸلەدٸ. جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸكتٸڭ الداعى جوسپارىنا قاراي جىل سوڭىنا دەيٸن ەكٸ تۋربينا ٸسكە قوسىلماق. ولاردان جيىنى 24 مۆت ەلەكتر ەنەرگيياسى ٶندٸرٸلەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. مەكەمە بىلتىر 723 ملن. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸن ٶندٸرگەن. وبلىس باسشىسى ٶز كەزەگٸندە كٶرسەتكٸشتٸ ارتتىرۋدى جەنە تۇرعىندارعا ساپالى قىزمەت كٶرسەتۋدٸ تاپسىردى.
دانيال احمەتوۆ ريددەردەگٸ «قازاق ورمان شارۋاشىلىعى جەنە اگروورمانمەليوراتسييا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» جشس التاي فيليالىندا دا بولدى. اتالعان فيليال ديرەكتورى اندرەي كالاچەۆ 1959 جىلدان قىزمەتٸ باستالاتىن, بۇرىنعى التاي ورمان تەجٸريبە ستانتسيياسىنىڭ مۇراگەرٸ بولىپ تابىلاتىن التاي فيليالىنىڭ نەگٸزگٸ قىزمەتٸ ٶڭٸردەگٸ ورمان شارۋاشىلىعىن جەنە اگروورمانمەليوراتسييانى عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەۋ ەكەندٸگٸنە توقتالدى. فيليال بازاسىندا ايماق باسشىسىنا جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ اعاش ٶڭدەۋ سالاسىنداعى جاڭا جوبالارى تانىستىرىلدى. مەسەلەن, جەكە كەسٸپكەرلەر ن.گريگورەۆ, ا.تسىكۋنوۆ, ف.يۆانوۆ جەنە «ريددەرسكيي دوك» جشس ٶكٸلدەرٸ ەكٸنشٸ, ٷشٸنشٸ سۇرىپتى اعاش قالدىقتارىن تەرەڭ ٶڭدەۋ, قالدىقسىز ٶڭدەۋ, اعاشتان تٷرلٸ بۇيىمدار جاساۋ, «OSB» تاقتايشالارىن ٶندٸرۋ جوبالارىن وبلىس باسشىسىنىڭ الدىنا تارتتى. الايدا, ولاردىڭ بارلىعى دا جوبالارىن ٸسكە اسىرۋ جولىندا مەملەكەتتٸڭ قولداۋىنا زەرۋ. ال بانكتەر نەسيە بەرۋ ٷشٸن لايىقتى كەپٸلدٸك مٷلٸك تالاپ ەتەدٸ. وسىعان قاتىستى ٶز ويىن بٸلدٸرگەن دانيال احمەتوۆ اعاش ٶڭدەۋ جوبالارىن قولعا العاندا, ەڭ بٸرٸنشٸدەن دايىندالعان ٶنٸمدٸ ٶتكٸزۋ نارىعىن ەبدەن زەردەلەپ الۋدى, بيزنەس-جوسپارلاردى نەسيە بەرۋشٸلەردٸڭ سەنٸمٸنەن شىعاتىنداي ەتٸپ شىنايى ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەر شەشٸمٸن تاۋىپ كەلەدٸ
دانيال احمەتوۆ ميچۋرين كٶشەسٸنٸڭ بويىندا سالىنىپ جاتقان 280 ورىندىق بالاباقشانىڭ قۇرىلىسىمەن دە تانىستى. بۇل نىسان دا ۇزاققا سوزىلعان قۇرىلىستاردىڭ قاتارىندا. ەستەرٸڭٸزدە بولسا, وبلىس باسشىلىعى اتالعان نىسانعا بٶلٸنگەن قارجىنى قايتارىپ الىپ, ٶزگە قۇرىلىستارعا جۇمساۋ مەسەلەسٸن دە كٶتەرگەن ەدٸ. الايدا, بالاباقشانىڭ قۇرىلىسىن جالعاستىرعان جەرگٸلٸكتٸ جاڭا مەردٸگەر كومپانييا «شىعىسستروييندۋسترييا» جشس ديرەكتورى ۆلاديمير ستارتسەۆ جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تاپسىرۋعا ۋەدە بەرٸپ وتىر. قازٸر 150 ادام جۇمىس ٸستەپ جاتسا, الدا ولاردىڭ سانى ەكٸ ەسەگە دەيٸن ارتپاق. ال قالا ەكٸمٸ جومارت مۇراتوۆقا قۇرىلىستى ٷزبەي باقىلاۋعا الۋ جٷكتەلدٸ.
ريددەر قالاسىنا جۇمىس ساپارىنىڭ اياسىندا ايماق باسشىسى «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ قالالىق فيليالىندا ازاماتتاردى جەكە مەسەلەلەرٸ بويىنشا قابىلدادى. قابىلداۋعا الدىن الا جازىلعان ەكٸ تۇرعىننىڭ مەسەلەسٸ دە جەكە باستىڭ قامىنان گٶرٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزعا يە بولىپ شىقتى.
الدىمەن قابىلداۋعا كٸرگەن مايرا شەكٸرقىزى ٷلبٸ ٶزەنٸ كٶكتەمگٸ سۋ تاسقىنى كەزٸندە جاعالاۋعا جايىلىپ, ۋلباستروي كەنتٸنٸڭ تۇرعىن باسپانالارىنا, «قازاقستان» ساياجاي بٸرلەستٸگٸنە, ريددەر مەن «لەنينوگورسكيي» دەمالىس بازاسى ارالىعىنداعى جولعا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸنٸن مەسەلە ەتٸپ كٶتەردٸ. ال گريگوريي ناگوۆيتسىن «الماتى – زاششيتا» باعىتىنداعى جولاۋشىلار پويىزى ٶسكەمەن قالاسىنا كەشكٸ ساعات 20.44 كەزٸندە كەلەتٸنٸن, ونداعى ريددەرگە باراتىن جولاۋشىلار وبلىس ورتالىعىنان 19.00-دە اتتانىپ كەتەتٸن سوڭعى اۆتوبۋسقا ٷلگەرمەيتٸندٸگٸن, اتالعان پويىزدىڭ مارشرۋتىن الماتىدان لەنينوگورسك ستانتسيياسىنا دەيٸن ۇزارتۋ قاجەتتٸلٸگٸن جەتكٸزدٸ.
كٶتەرٸلگەن مەسەلەلەردٸ مۇقييات تىڭداعان وبلىس باسشىسى بٸرٸنشٸ پروبلەمانى شەشۋ ٷشٸن ارنايى كوميسسييا قۇرىلاتىندىعىن ايتتى. سول كوميسسييانىڭ شەشٸمٸنە سەيكەس تيٸستٸ جۇمىستار اتقارىلاتىن بولادى. ال پويىزدىڭ مارشرۋتىن ۇزارتۋدى قاراستىرۋ وبلىستىق جولاۋشى كٶلٸگٸ جەنە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى بەرٸك بەيسەكەنوۆكە تاپسىردى.
سونداي-اق, بۇل كٷنٸ وبلىس ەكٸمٸ ريددەر قالاسىنداعى تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى بويىنشا دا سالا ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن جيىن ٶتكٸزدٸ. بانكتٸڭ وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى اينۇر مەيٸرباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ريددەر قالاسىنداعى بانكتٸڭ 800-گە تارتا سالىمشىسىنىڭ 300-ٸ بانك ارقىلى باسپانا الۋعا تولىق قابٸلەتتٸ. سونىمەن بٸرگە ريددەرلٸكتەردٸڭ جالاقىسى وبلىس بويىنشا ەڭ جوعارى بولىپ سانالادى ەكەن.
قالا ەكٸمٸ جومارت مۇراتوۆ قازٸرگٸ كەزدە 60 پەتەرلٸك توعىز باسپانانىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالارى دايىن ەكەندٸگٸن جەتكٸزدٸ. قارجى بولسا, سونىڭ ەكەۋٸن كەلەسٸ جىلى باستاپ كەتۋگە مٷمكٸندٸك بار. جيىن قورىتىندىسى بويىنشا 2017 جىلعا ەكٸ ٷيدٸڭ قۇرىلىسى ٷشٸن وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى بٶلۋگە شەشٸم قابىلداندى. پەتەرلەر «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ٷي-قۇرىلىس بانكٸنٸڭ» جەلٸسٸ بويىنشا تاپسىرىلماق. ال قالا ەكٸمٸنە قۇرىلىستى ساپالى جٷرگٸزەتٸن مەردٸگەردٸ تاۋىپ, بارلىق پروتسەدۋرالاردى ويداعىداي ۇيىمداستىرۋ كەرەكتٸگٸ ايتىلدى.
بۇدان كەيٸن ريددەردەگٸ حوككەي مودۋلٸن سپورت مودۋلٸنە بەيٸمدەپ قايتا قۇرىلىمداۋ جۇمىستارىمەن تانىسقان وبلىس باسشىسى مەردٸگەر مەكەمە «بەكي» جشس باسشىسىنا سپورت نىسانىنىڭ ەدەنٸن ساپالى ەتٸپ قايتا جاساۋدى تاپسىردى. سەبەبٸ, بلوك كٸرپٸشتەردٸڭ ٷستٸنە بەكٸتۋسٸز ورناتىلعان ەدەن بٸراز ۋاقىتتان سوڭ سىر بەرۋٸ ەبدەن مٷمكٸن. مۇندا دا قالا باسشىلىعىنا نىسان جىل سوڭىندا قولدانىسقا بەرٸلگەنشە ٷزدٸكسٸز باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى.
وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ ريددەر قالاسىنا جۇمىس ساپارى كەزٸندە «س.ن.دۋدكين» شارۋا قوجالىعىنىڭ 400 باسقا ارنالعان تاۋارلى-سٷت فەرماسىنىڭ بازاسىندا ريددەر قالاسىنا قاراستى شارۋاشىلىقتاردىڭ تاۋارلى-سٷت فەرمالارىن قۇرۋ, مال بورداقىلاۋ, اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ جوبالارىمەن تانىستى.
بۇل كٷنگٸ جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭعى نىسانى رەتٸندە وبلىس ەكٸمٸ ريددەردەگٸ «سينەگورە» دەمالىس بازاسىنا توقتاپ, مۇندا ارنايى ۇيىمداستىرىلعان وبلىستا تۋريزمدٸ دامىتۋ بويىنشا قولعا الىنعان جوبالاردى ارالاپ كٶردٸ. سونىڭ ٸشٸندە الماتىلىق كەسٸپكەرلەر قولعا الىپ وتىرعان «Arman Village» جوباسى بويىنشا بيزنەس-جوسپار قۇرىپ, ونى قاراستىرۋدى تيٸستٸ وبلىستىق باسقارماعا تاپسىردى.
– وبلىستىڭ, ونىڭ ٸشٸندە ريددەردٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸ ٶتە ٷلكەن. وعان الماتىدان ٶزگە دە ٶڭٸرلەردەن كەسٸپكەرلەر قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. جاقىندا قىتايدىڭ كٶرشٸلەس ٶڭٸرلەرٸمەن بۇل باعىتتا ماڭىزدى كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزەتٸن بولامىز. قىتايلىق تۋريستەر توبى بۇعان دەيٸن ٷرجار, زايسان اۋداندارىندا, ٶسكەمەن قالاسىندا بولىپ كەتتٸ. ولار دا وسىندا جوبالار ٸسكە اسىرۋعا ىنتالى. قالادا تۇرعىن ٷي الۋعا قىزىعۋشىلىق جوعارى. ونى بٸز بانكپەن بٸرلەسە وتىرىپ ٸسكە اسىرامىز. قالادا قۇرىلىستىڭ قارقىن العانى قۋانتادى. بالاباقشا, سپورت مودۋلٸ قۇرىلىسى بيىل اياقتالادى. كەلەر جىلى قالاداعى سەگٸز مەكتەپكە جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ. قىسقا ەزٸرلٸك تە ويداعىداي جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. كٶپ جۇمىستى قاجەت ەتسە دە, اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى العا باسىپ كەلەدٸ. سالالىق جوبالارعا قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸن بولادى. بۇل رەتتە قالا باسشىلىعى ٶز مٸندەتتەرٸن ويداعىداي اتقارىپ وتىر, - دەدٸ جۇمىس ساپارىن قورىتىندىلاعان وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ.
دەۋرەن اللابەرگەنۇلى
"ديدار" گازەتٸ
