26 تامىزدا استانادا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشٸلٸگٸ مەن «قحر جوعارى وقۋ ورىندارى تٷلەكتەرٸنٸڭ دوستىعى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قىتاي جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تٷلەكتەرٸ مەن قىتايدا بٸلٸم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەردٸڭ باسقوسۋ ٸس-شاراسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
«تاماشا قىتايدا بٸلٸم الۋ – قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى دوستىقتى بٸرگە نىعايتامىز» تاقىرىبىنداعى كەزدەسۋ جٷزگە جۋىق جاستىڭ باسىن قوستى.
ەلشٸ: «قىتاي بٸلٸم الىپ, كەسٸبي جەنە تۇلعالىق تۇرعىدان دامۋعا ۇمتىلاتىن ەلگە اينالىپ كەلەدٸ»
قىتايدىڭدىڭ قازاقستانداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ حان چۋنلين مىرزا ٶز سٶزٸندە قازاقستاندا بٸلٸم كٷنٸ قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان جيىننىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە توقتالىپ ٶتٸپ, قىتاي ەجەلدەن بٸلٸم ٸزدەپ كەلۋشٸلەردٸ قۇشاق جايا قارسى الاتىنىن ايتتى.
«بٷگٸندە قىتاي بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا ٶز ەسٸگٸن ەلەمگە بارعان سايىن كەڭٸرەك اشىپ, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ اۋقىمىن جٷيەلٸ تٷردە كەڭەيتٸپ, مازمۇنىن تەرەڭدەتە تٷسۋدە. ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەرگە سەيكەس, 2024–2025 وقۋ جىلىندا قىتايدىڭ 30 پروۆينتسيياسىندا, اۆتونومييالىق اۋداندارى مەن ورتالىققا باعىناتىن قالالارىندا ورنالاسقان 1100-دەن استام جوعارى وقۋ ورنىندا, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن باسقا دا بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندە 191 ەل مەن ٶڭٸردەن كەلگەن 380 مىڭنان استام شەتەلدٸك ستۋدەنت بٸلٸم الىپ, تاعىلىمدامادان ٶتٸپ جەنە كەسٸبي دايارلىقتان ٶتكەن.
قىتايدا بٸلٸم الۋ جىل سايىن تانىمال بولا تٷسۋدە. ەلەمنٸڭ ەرتٷرلٸ ەلدەرٸنەن كەلگەن جاستار ٷشٸن قىتاي ساپالى بٸلٸم الۋعا قولايلى ەرٸ تارتىمدى باعىت قانا ەمەس, سونىمەن قاتار بٸلٸم الىپ, كەسٸبي جەنە تۇلعالىق تۇرعىدان دامۋعا ۇمتىلاتىن ەلگە اينالىپ كەلەدٸ», – دەدٸ حان چۋنلين مىرزا.
سونىمەن قاتار ٶز سٶزٸندە قىتايدىڭدىڭ قازاقستانداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا بٸلٸم الاتىن جاستارعا ٶز اقىل-كەڭەسٸن ايتتى.
«بٸرٸنشٸدەن, بٸلٸمدٸ ىنتامەن يگەرٸپ, بٸلٸمٸڭٸز بەن داعدىلارىڭىزدى جەتٸلدٸرٸڭٸز. قىتايدا بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸگٸن باعالاپ, قىتاي تٸلٸن جاقسى مەڭگەرۋگە جەنە تاڭداعان ماماندىعىڭىزدى تەرەڭ يگەرۋگە ۇمتىلىڭىز. كٶكجيەگٸڭٸزدٸ ٷنەمٸ كەڭەيتٸپ, جان-جاقتى بٸلٸمٸڭٸز بەن كەسٸبي دايارلىق دەڭگەيٸڭٸزدٸ ارتتىرىڭىز. بۇل بولاشاق كەسٸبي قىزمەتٸڭٸز بەن مانساپتىق دامۋىڭىزعا بەرٸك نەگٸز قالايدى.
ەكٸنشٸدەن, قىتايدى تانىپ-بٸلٸپ, ونى تەرەڭٸرەك تٷسٸنۋگە ۇمتىلىڭىز. قىتايدا بٸلٸم الۋ مەن ٶمٸر سٷرۋ بارىسىندا بەرٸلەتٸن مٷمكٸندٸكتەردٸ بارىنشا پايدالانىڭىز: ەل بويىنشا كٶبٸرەك ساياحاتتاپ, ونىڭ ٶڭٸرلەرٸمەن, قوعامىمەن جەنە كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸمەن تانىسىڭىز. قازٸرگٸ قىتايدىڭ جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ تەرەڭ سەبەپتەرٸ مەن ٸشكٸ لوگيكاسىن تٷسٸنۋگە جەنە وسى ەلدٸ شىن مەنٸندە جاقسى بٸلەتٸن مامان بولۋعا ۇمتىلىڭىز.
ٷشٸنشٸدەن, دوستىق دەستٷرٸن جالعاستىرىپ, ٸزگٸ نيەت ەلشٸسٸ بولۋعا ۇمتىلىڭىز. قىتاي تۋرالى ايتىپ, قازاقستان حالقىنا شىنايى, سان قىرلى ەرٸ تۇتاس قىتايدى تانىستىرىڭىز. سونىمەن قاتار قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى دوستىقتىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋشىسى, دەنەكەرٸ ەرٸ دامۋىنا ٷلەس قوسۋشى بولىڭىز. العان بٸلٸمدەرٸڭٸزدٸ ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى ودان ەرٸ دامىتۋعا جەنە قازاقستان مەن قىتاي حالىقتارى اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋعا ارناڭىز», – دەدٸ ەلشٸ.
بٷگٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جوعارى دەڭگەيدە دامىپ, ٶزارا سەنٸمگە, تاتۋ كٶرشٸلٸككە جەنە ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىققا نەگٸزدەلگەن. ەكٸ ەل كٶشباسشىلارىنىڭ ستراتەگييالىق باعىتىنىڭ ارقاسىندا ساياسي, ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسييالىق, كٶلٸك, عىلىم, مەدەنيەت جەنە بٸلٸم بەرۋ سالالارىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىل بەلسەندٸ دامىپ كەلەدٸ. ەسٸرەسە بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى زور. قازٸر مىڭداعان قازاقستاندىق قىتايدىڭ جەتەكشٸ جوعارى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الىپ, كەسٸبي بٸلٸممەن قاتار, ەلدٸڭ مەدەنيەتٸ مەن دەستٷرٸن تەرەڭ مەڭگەرٸپ جٷر.
قىتاي جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تٷلەكتەرٸ بٷگٸندە مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردە, حالىقارالىق ۇيىمداردا, بٸلٸم بەرۋ جەنە عىلىمي ورتالىقتاردا, ديپلوماتييالىق قىزمەتتە, بيزنەستە, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جەنە باسقا دا سالالاردا تابىستى ەڭبەك ەتٸپ, قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ بٸرلەسكەن جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا, ٸسكەرلٸك بايلانىستاردى دامىتۋعا, مەدەني الماسۋلار مەن قوعامدىق ديپلوماتييانى ٸلگەرٸلەتۋگە بەلسەندٸ قاتىسىپ, قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى دوستىقتىڭ سەنٸمدٸ كٶپٸرٸنە اينالۋدا.
دوستىق قابىلداۋى قىتاي جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تٷلەكتەرٸ مەن ستۋدەنتتەرٸن, قىتايدا بٸلٸم الۋعا دايىندالىپ جٷرگەن جاس قازاقستاندىقتاردى, بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ, مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدار مەن سەرٸكتەس ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸن بٸرٸكتٸرەدٸ.
بۇل – ەركٸن پٸكٸر الماسۋعا, قىتايداعى بٸلٸم الۋ تەجٸريبەسٸ مەن وقۋ بارىسىنداعى قىزىقتى وقيعالارمەن بٶلٸسۋگە, جاڭا تانىستىقتار ورناتىپ, كەسٸبي بايلانىستاردى نىعايتۋعا ارنالعان الاڭ.
قىتايدا بٸلٸم الىپ جٷرگەن قازاقستاندىق جاستار: «ەكٸ ەل دوستىعىن نىعايتۋعا ٷلەس قوسامىز»
شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونومييالىق اۋدانىنىڭ قاراماي قالاسىندا مۇناي سالاسى بويىنشا بٸلٸم الىپ جاتقان ەرسۇلتان جاپار قىتايدا وقۋدى بۇرىننان قالاعانىن, ول جاقتىڭ بٸلٸمٸن جوعارى باعالايتىنىن ايتتى. ول قىتايدا بٸلٸم الۋدى تاڭداۋ سەبەبٸ, ەكٸ ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم قاتىناس جەنە:
«ەۋروپا ەلدەرٸمەن سالىستىرعاندا, قىتايدىڭ دامۋ قارقىنى ٶتە جوعارى. بٸز سيياقتى جاستارعا ٷيرەنەر ٶتە كٶپ. قىتاي شىنىمەن جاقسى ەل. ادامدارى جايلى, ٸزەتتٸ, اقجارقىن. قىتايدا وقۋ قاتتى قيىن ەمەس, بٸراق تٸل بٸلٸمٸمەن قيىندىقتار تۋىنداۋى مٷمكٸن. ەسٸرەسە حيمييا, فيزيكا سيياقتى تەحنيكالىق ساباقتار قىتاي تٸلٸندە ٶتەتٸن بولعاندىقتان كٷردەلٸ», – دەدٸ ستۋدەنت.
ال بەيبارىس ەبدٸرازاق «زەردەلٸ» مەكتەبٸندە 11 سىنىپتا وقيدى. ول قازٸر قىتاي تٸلٸن ٷيرەنٸپ جٷر ەكەن. ارمانى قىتايعا بارىپ بٸلٸم الۋ.
«قازٸرگٸ تاڭدا قىتايدا وقىپ, بٸلٸم الساڭ, بولاشاعىڭ جارقىن بولادى دەگەن سٶز. سەبەبٸ قىتاي تٸلٸ ٶتە قاجەت تٸلدەردٸڭ بٸرٸ. قازٸر بولاشاعىما كٶمەكتەسەدٸ دەگەن ويمەن قىتاي تٸلٸن ٷيرەنٸپ جٷرمٸن. وسى ٸس-شارادا ٶزٸممەن جاستى بالالارمەن تانىسىپ جاتىرمىن. مەن بالا كەزٸمنەن ساياساتقا قىزىعامىن. سوندىقتان حالىقارالىق قاتىناستار ماماندىعىن تاڭدادىم. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا قارىم قاتىناس ٶتە جاقسى دامىپ جاتىر. تەك ساۋدا-ساتتىق سالاسىندا عانا ەمەس, باسقا باعىتتاردا دا قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. بٸزدٸڭ پرەزيدەنتٸمٸز قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قىتاي باسشىسى سي تسزينپين كەزدەسٸپ, ەكٸ ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ, دوستىق قارىم قاتىناستى كٷشەييۋۋگە ات سالىسۋدا. بولاشاقتا دا وسىلاي ەلدەرٸمٸزدٸڭ دوستاستىعى جالعاسا بەرەدٸ دەپ ويلايمىن», – دەدٸ بەيبارىس ەبدٸرازاق.
ٸس-شاراعا اقتٶبە قالاسىنان ارنايى كەلگەن ادەل جەنٸبەكوۆا قىتايدىڭ شانحاي قالاسىنا وقۋعا تٷسكەن. قىتاي وعان بەيتانىس ەل ەمەس.
«مەنٸڭ اتا-انام «بولاشاق» باعدارماسىمەن قىتايدا وقىپ جٷرگەن كەزدە تانىسىپ, وتباسىن قۇرعان. بٸزدٸڭ وتباسىمىز ٷشٸن قىتاي ەلٸنٸڭ ماڭىزى زور. قىتاي ەلٸنە جەنە قىتاي تٸلٸ مەن مەدەنيەتٸنە قىزىعۋشىلىعىم اتا-انامنان بەرٸلدٸ دەسەم بولادى. مەن ٶزٸم اەروعارىش ينجەنەرييا سالاسىن نەمەسە فيزيكا ماماندىعىن تاڭداعىم كەلەدٸ. سەبەبٸ ٶزٸم فيزيكا پەنٸنەن حالىقارالىق ولليمپيادالاردىڭ جەڭٸمپازىمىن», – دەدٸ ادەل جەنٸبەكوۆا.
سونداي-اق شارادا ارنايى دايىندالعان ۆيدەوروليك كٶرسەتٸلٸپ, شاعىن كونتسەرتتٸك باعدارلاما ٶتتٸ.
جيىن بارىسىندا قاتىسۋشىلار قىتايدا بٸلٸم الۋ تەك ساپالى بٸلٸم مەن كەسٸبي تەجٸريبە جيناقتاۋعا عانا ەمەس, ەكٸ ەلدٸڭ مەدەنيەتٸ مەن دەستٷرٸن تەرەڭ تانىپ, ٶزارا دوستىق پەن تٷسٸنٸستٸكتٸ نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. باسقوسۋ جاستاردىڭ جاڭا بٸلٸم مەن تەجٸريبەسٸن بولاشاقتا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋعا باعىتتايتىنىن كٶرسەتتٸ.
