الماتىداعى پەدياترييا جەنە بالالار حيرۋرگيياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ پۋلمونولوگ دەرٸگەرٸ تاتيانا مارشالكينا كوروناۆيرۋس بالالارعا قانشالىقتى قاۋٸپتٸ ەكەنٸن ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
– تاتيانا ۆاسيلەۆنا, ايتىڭىزشى, بالالارعا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييا قانشالىقتى قاۋٸپتٸ?
«بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر ەرەسەك ادامدار سيياقتى كوروناۆيرۋسپەن اۋرادى. سونىمەن قاتار, ولار ينفەكتسييانى تاسىمالداۋشى بولىپ تابىلادى. بالا اعزاسى بۇل ۆيرۋستى وڭاي جەڭە الادى. ەگەر بالادا سوزىلمالى نەمەسە باسقادا ينفەكتسييالىق اۋرۋ بولسا, وندا كۆي اۋىر تٷردە ٶتۋٸ مٷمكٸن.
– قولدا بار دەرەكتەر بويىنشا, اۋرۋ بەلگٸلەرٸ كٶبٸنە قارت ادامداردا بايقالىپ, ولارعا ۆيرۋستى جەڭۋ قيىنعا سوعادى. باقىتىمىزعا وراي, ۆيرۋس بالالارعا ولاي ەسەر ەتپەيدٸ. سەبەبٸ نەدە?
- كەز-كەلگەن ۆيرۋستىڭ ٶمٸرلٸك بەلسەندٸلٸگٸ جاسۋشاعا ەنگەندە عانا بٸلٸنەدٸ. ۆيرۋس ورگانيزمنەن تىس جەردە ٶمٸر سٷرە المايدى. كوروناۆيرۋستىڭ جاسۋشالارعا ەنۋٸ ٷشٸن ACE2 اقۋىزى قاجەت. دەل وسى اقۋىز – كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ ادام جاسۋشاسىنا كٸرۋٸنە مٷمكٸندٸك تۋدىرادى. بۇل اقۋىزدىڭ بەلسەندٸلٸگٸ ادامنىڭ جاسىنا بايلانىستى ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. ادامنىڭ جاسى نەعۇرلىم ٷلكەن بولسا, بەلسەندٸلٸگٸ دە جوعارىلاي تٷسەدٸ. بالالاردىڭ تٶمەنگٸ تىنىس الۋ جولدارىنداعى ACE2 ەرەسەكتەرگە قاراعاندا ەدەۋٸر تٶمەن ەكەندٸگٸ دەلەلدەندٸ.
– بالالارداعى كوروناۆيرۋستىڭ نەگٸزگٸ بەلگٸلەرٸ قانداي بولادى?
–كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى - بۇل جەدەل رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق ينفەكتسييا جەنە وعان تەن ەرەكشە سيمپتوم جوق. سOVID-19-دىڭ ەڭ جيٸ تاراعان بەلگٸلەرٸنە دەنە قىزۋىنىڭ جوعارىلاۋى, قۇرعاق جٶتەل جەنە شارشاعىشتىق جاتادى. سيرەك بەلگٸلەرٸنە بۋىن مەن بۇلشىقەتتەردەگٸ اۋرۋ سەزٸمٸ, مۇرىننىڭ بٸتۋٸ, باس اۋرۋى, كونيۋنكتيۆيت, تاماقتىڭ اۋرۋى, ديارەيا, يٸس جەنە دەم سەزۋدٸڭ جوعالۋى, ساۋساقتار مەن بارماقتار تەرٸسٸنٸڭ تٷسٸنٸڭ ٶزگەرۋٸ مەن بٶرتپەلەردٸ جاتقىزۋعا بولادى. بۇل بەلگٸلەر كٶبٸنە ەرەسەك ادامداردا كەزدەسەدٸ. بالالاردىڭ جوعارعى تىنىس جولدارىنا ەسەر ەتەدٸ - بۇل مۇرىن, اۋىز جەنە تاماق. سوندىقتان كٶبٸنەسە سۋىق تييۋ بەلگٸلەرٸنە ۇقساس كەلەدٸ. بالالاردا يٸس پەن دەم سەزبەۋ سيرەك كەزدەسەدٸ.
–جاڭا تۋعان نەرەستەلەر ٷشٸن COVID-19 قاۋٸپتٸ مە?
–جاڭا تۋعان نەرەستەلەر دە كوروناۆيرۋس جۇقتىرادى. بالا كٸشكەنتاي بولعان سايىن قاۋٸپ سونشالىقتى ٷلكەن. ٶيتكەنٸ دٷنيەگە كەلگەن سەبيدە كۆي ينفەكتسيياسىنا قارسى يممۋنيتەت جوق. كٸشكەنتاي شاقالاقتاردى تٷرلٸ ينفەكتسييادان اناسىنىڭ انتيدەنەلەرٸ قورعايدى. بٸراق كورونوۆيرۋسقا قارسى اناسىندا انتيدەنەلەر قالىپتاسپاعان.
–دەرٸگەر رەتٸندە اتا-انالارعا قانداي كەڭەس بەرەر ەدٸڭٸز?
- بالالار ٷشٸن دە, ەرەسەكتەر ٷشٸن دە الدىن الۋ شارالارى بٸردەي: قول گيگيەناسىن ساقتاۋ, قوعامدىق ورىنداردا, كٶشەدە ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاۋ, ماسكا تاعۋ. ەڭ باستىسى بالاعا تٷسٸندٸرۋ قاجەت. ينفەكتسييا جۇقتىرعان بالالاردىڭ كٶبٸندە اۋرۋ بەلگٸلەرٸ ەلسٸز بٸلٸنەدٸ, كەيدە بٸلٸنبەۋٸ دە مٷمكٸن. سوندىقتان بالالاردى باسقا ادامداردان الىس ۇستاپ, گيگيەناسى مەن تازالىعىنا مەن بەرگەن جٶن. اتا-انالارعا ايتارىم بالانى ٷيدە ٶز بەتٸنشە ەمدەۋگە بولمايدى. انيتيبيوتيكتەردٸ تەك دەرٸگەردٸڭ رۇقساتىمەن عانا بەرۋ قاجەت.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت!
