باتىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا قر پرەمەر-مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ ٶڭٸردٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ٷكٸمەتتٸڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
كەڭەستٸ اشقان پرەمەر-مينيستر بٸرٸنشٸ كەزەكتە وبلىستىڭ شەشٸلمەگەن باستى مەسەلەلەرٸنٸڭ بٸرٸنە توقتالدى.
«كەشە عانا پرەزيدەنت «Egemen Qazaqstan» گازەتٸندەگٸ باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جولدارىنىڭ جاعدايىنا ارنالعان «كٷرە جولداعى كٷرسٸنٸس» ماقالاسىن وقىپ, ماعان جەنە وبلىس باسشىلىعىنا بارلىق قاجەتتٸ شارانى تەز ارادا قابىلداۋدى تاپسىرعانىن بٸلەسٸزدەر. عالي نەجٸمەدەنۇلى (ەسقاليەۆ – بقو ەكٸمٸ), وسىدان تۋرا بٸر جىل بۇرىن دەل وسى سالاعا جاۋاپتى ورىنباسارىڭىز پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىمەن قىزمەتٸنەن بوساتىلعان ەدٸ. بٸر جىل ٶتسە دە, پروبلەما ەلٸ شەشٸلمەگەن. ٶڭٸردٸڭ پروبلەمالارى تەز ەرٸ تيٸمدٸ شەشٸلۋٸ ٷشٸن ٷنەمٸ پرەزيدەنت ارالاسىپ, تاپسىرما بەرۋٸ قاجەت پە?» — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ٶز كەزەگٸندە وبلىس ەكٸمٸ عالي ەسقاليەۆ جولداردىڭ ناشار جاي-كٷيٸنٸڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ قارجىلاندىرۋدىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸمەن جەنە پاندەمييانىڭ ەسەرٸمەن بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ٶتكەن جىلى جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار 330 شاقىرىم جول جٶندەلدٸ. وبلىس ورتالىعىن كازتالوۆ, جەنٸبەك جەنە بٶكەي ورداسى اۋداندارىمەن بايلانىستىراتىن اۆتوجولدى جٶندەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. بيىل بۇل ماقساتقا 15 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ەليحان سمايىلوۆ وبلىس ەكٸمٸ مەن يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ساپالى ەرٸ ۋاقىتىلى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.
سونىمەن قاتار كەڭەستە يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ قايىربەك ٶسكەنباەۆ, ەنەرگەتيكا بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ مۇرات جٷرەبەكوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ مارات شورانوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ايداربەك ساپاروۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ باۋىرجان وماربەكوۆ جەنە قارجى ۆيتسە-مينيسترٸ دانييار جانالينوۆ بايانداما جاسادى.
بايانداماشىلاردى تىڭداعان پرەمەر-مينيستر باتىس قازاقستان وبلىسىندا مۇناي ٶڭدەۋ, ماشينا جاساۋ جەنە كەمە جاساۋ سالالارى, قۇرىلىس يندۋستريياسى جەنە ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ دامىپ كەلە جاتقانىن, بۇل – بقو-نى ەلٸمٸزدٸڭ ماڭىزدى يندۋسترييالىق-اگرارلىق ٶڭٸرلەرٸنٸڭ بٸرٸنە ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيىل اقپان ايىندا ٶڭٸردٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ كەشەندٸ جوسپارى قابىلداندى. جوسپارداعى ٸس-شارالاردى قارجىلاندىرۋ 2,6 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى. بۇل بٸرقاتار ماڭىزدى جوبانى ٸسكە اسىرۋعا, جاڭا ٶنٸمدەر شىعارۋعا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٶڭٸردٸڭ الداعى ۋاقىتتاعى نەگٸزگٸ مٸندەتٸ اتالعان جوبالاردى ۋاقىتىلى ەرٸ ساپالى ٸسكە اسىرۋ بولۋى كەرەك», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە باتىس قازاقستان وبلىسىنا 103,4 ملرد تەڭگە سوماسىندا شىعىن قاراستىرىلعان. بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ بارىسىندا تاعى دا 32,2 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. بۇل شىعىستار ٶڭٸردٸڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جەنە ەلەۋمەتتٸك قاجەتتٸلٸكتەرٸنە: اۆتوموبيل جولدارىن جٶندەۋ مەن رەكونسترۋكتسييالاۋعا, سۋمەن جابدىقتاۋ جٷيەلەرٸن دامىتۋعا, مٷگەدەكتەردٸ وڭالتۋ ورتالىعىن سالۋعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن قولداۋعا, يندۋسترييالىق ايماقتىڭ قۇرىلىسىنا, ەلەكترمەن جەنە گازبەن جابدىقتاۋعا, ٶزەن جاعالاۋىن بەكٸتۋ جۇمىستارى مەن تاسقىن سۋدان قورعاۋعا, بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸلەرٸن جٶندەۋگە جۇمسالادى.
بۇعان قوسا, بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ كەزٸندە اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ قولداۋعا, ٶڭٸرلٸك ەڭبەك نارىعىن دامىتۋعا جەنە «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» جوباسىنا قاراجات بٶلٸندٸ.
«بۇل قاراجاتتى ماقساتتى تٷردە تيٸمدٸ يگەرٸپ, ساپالى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋ قاجەت», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر باسقا دا بٸرقاتار مەسەلەگە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, ول بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلەمدە ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ كٷرت ٶسكەنٸ بايقالاتىنىن ەسكە سالدى. وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەت پەن ٶڭٸرلەر ەكٸمدەرٸنٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ – باعانىڭ نەگٸزسٸز قىمباتتاۋىنا جول بەرمەي, ٶز نارىعىمىز ٷشٸن ەلەمدٸك باعا ٶسٸمٸنٸڭ ەسەرٸن بارىنشا ازايتۋ.
«وبلىستا جىل باسىنان بەرٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعاسى 14%-عا ٶسكەن. ەكٸمدٸك باعا ٷستەمەسٸنە باقىلاۋدى كٷشەيتۋٸ قاجەت. وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردەن جەنە ورتالىق ازيياداعى كٶرشٸلەس ەلدەردەن ەرتە پٸسەتٸن كٶكٶنٸستەردٸ ەكەلۋ ٷشٸن تٸكەلەي شارتتارعا وتىرۋ كەرەك. تاپشىلىقتى جەنە باعانىڭ نەگٸزسٸز ٶسۋٸن بولدىرماۋ ٷشٸن فورۆاردتىق سحەما بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ قاجەت», — دەپ اتاپ ٶتتٸ قر پرەمەر-مينيسترٸ.
ەليحان سمايىلوۆ ٶڭٸر ەكونوميكاسى نەگٸزٸنەن «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ» كومپانيياسىنىڭ قىزمەتٸنە تەۋەلدٸ ەكەنٸن ايتتى. سوندىقتان, ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ ٷشٸن بيىل ٶڭٸردە ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگييا, مۇناي ٶڭدەۋ, فارماتسەۆتيكا, تاماق ٶنەركەسٸبٸ, قۇرىلىس ماتەريالدارى ٶندٸرٸسٸ سالالارىندا جالپى قۇنى 243,8 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 37 جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا ەليحان سمايىلوۆ ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندارعا بٸرقاتار تاپسىرما بەردٸ: يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنە ەكٸمدٸكپەن بٸرلەسٸپ, جىل سوڭىنا دەيٸن جەرگٸلٸكتٸ جولداردىڭ نورماتيۆتٸك جاعدايىن قازٸرگٸ 39%-دان 46%-عا دەيٸن كٶتەرۋ; ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنە: باتىس قازاقستان وبلىسىن تۇرعىندار ٷشٸن قولايلى باعاداعى تاۋارلىق گازدىڭ قوسىمشا كٶلەمٸمەن قامتاماسىز ەتۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ; ورال جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن رەكونسترۋكتسييالاۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى بٶلۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ; 1 شٸلدەگە دەيٸن وبلىس اۋماعىندا گاز-حيمييا كەشەنٸن قۇرۋ جەنە ونى شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ; قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸكتەرٸ جەنە ەكٸمدٸكپەن بٸرلەسٸپ, ٶڭٸردەگٸ توزىعى جەتكەن ەلەكتر جەلٸلەرٸن ازايتۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.
سونداي-اق ٷكٸمەت باسشىسى ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنە ۇلتتىق ەكونوميكا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قارجى مينيسترلٸكتەرٸمەن بٸرگە 77 تٸرەك جەنە 109 سپۋتنيكتٸك اۋىلدى دامىتۋ ٷشٸن جەنە ٶڭٸردٸڭ مەديتسينالىق جەلٸسٸن جاڭعىرتۋ ٷشٸن قوسىمشا قارجىلاندىرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى تاپسىردى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە ەكٸمدٸكپەن بٸرگە, باتىس قازاقستان وبلىسىن ەتتٸ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ عىلىمي ٶندٸرٸستٸك بازاسى رەتٸندە ايقىنداۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.
«مەملەكەت باسشىسى الدىمىزعا ناقتى مٸندەتتەردٸ جٷكتەدٸ. حالىق جاڭا ٷكٸمەتكە جەنە جەرگٸلٸكتٸ بيلٸككە ٷمٸتپەن قاراپ وتىر. سول سەنٸمدٸ اقتاپ, ٷمٸتتٸڭ ٷدەسٸنەن شىعۋ – پارىزىمىز. ەربٸر ٸسٸمٸز ساپالى, كٶپشٸلٸككە پايدالى بولۋى كەرەك», — دەپ تٷيٸندەدٸ پرەمەر-مينيستر.
