بٷگٸن 7-شٸ شاقىرىلىمداعى قر پارلامەنتٸنٸڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسىن اشقان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸرقاتار ساياسي باستاما كٶتەردٸ. بۇل باستامالاردى مەملەكەت باسشىسىنىڭ پرەزيدەنت لاۋازىمىنا كٸرٸسكەننەن بەرگٸ قولعا الىپ جاتقان ساياسي رەفورمالاردىڭ ٷشٸنشٸ توپتاماسى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ەستە بولسا, رەفورمالاردىڭ العاشقى توپتاماسى اياسىندا پارتيياعا تٸركەۋ جەڭٸلدەتٸلٸپ, پارتييالىق تٸزٸمدەگٸ ەيەلدەر مەن جاستارعا 30 پايىزدىق كۆوتا ەنگٸزٸلسە, ەكٸنشٸ توپتامادا ازاپتاۋعا, ادام ساۋداسىنا قارسى ٸس-قيمىل جەنە ازاماتتاردى, ەسٸرەسە بالالاردى كيبەربۇزۋشىلىقتان قورعاۋ ٷشٸن زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ مەسەلەرٸ كٶتەرٸلگەن بولاتىن.
ال وسى جولعى باستامالار ناقتى 7 باعىتتى قامتيدى. بٸرٸنشٸ باعىت قۇقىقتىق مەملەكەتتٸ دامىتۋ جەنە ازاماتتاردىڭ بيلٸك ورگاندارىنا سەنٸمٸن نىعايتۋدى, مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلٸن ەنگٸزۋدٸ, سوت جٷيەسٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن نىعايتۋدى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن بارىنشا ٶزگەرتۋدٸ, ازاماتتارمەن ٶزارا قارىم-قاتىناستىڭ سەرۆيستٸك مودەلٸن ەنگٸزۋدٸ كٶزدەيدٸ.
«قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸك جاڭا تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. پارلامەنت زاڭ ٷستەمدٸگٸ, ادال بەسەكە جەنە جەكە مەنشٸكتٸ قورعاۋ قاعيداتتارىنىڭ قۇقىقتىق نەگٸزٸن نىعايتا تٷسۋٸ كەرەك. سوندا بۇل قاعيداتتار مٷلتٸكسٸز ورىندالاتىن بولادى. بٷگٸندە بٸرقاتار زاڭنامالىق ۇسىنىستار بويىنشا جۇمىس ٸستەلٸپ جاتىر. دەگەنمەن, ەلٸ دە كٶپتەگەن تىڭ باستاما كٶتەرٸپ, زاڭدار قابىلداۋ قاجەت», - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت باستاماسىنىڭ ەكٸنشٸ باعىتى قۋاتى ەرٸ ينكليۋزيۆتٸ قوعام قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. ونىڭ اياسىندا ادامي كاپيتالدى دامىتۋ بويىنشا كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جۇمىسار جٷرگٸزٸلٸپ, بٸلٸم سالاسىندا قوردالانىپ قالعان بٸرقاتار پروبلەما شەشٸمٸن تابادى. تٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك توپتار مەن ٶڭٸرلەر اراسىنداعى بٸلٸم ساپاسى الشاقتىعى قىسقارادى. جۇمىسشىلاردى قايتا وقىتۋ جەنە ولاردىڭ داعدىلارىن ٷنەمٸ جەتٸلدٸرۋ بويىنشا جاڭا ساياسات ەزٸرلەنەدٸ. بۇل ماقساتتا ارناۋلى ۇلتتىق جوبا ەزٸرلەنٸپ جٷزەگە اسىرىلادى. پاندەمييا جاعدايىندا ٶزەكتٸلٸگٸن كٶرسەتكەن وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا جاڭعىرتىلادى. بۇل رەتتە ەلٸمٸزدٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ پاتسيەنتتەردٸڭ مٷددەسٸ مەن دەنساۋلىعىن, ٶمٸرٸن الدىڭعى ورىنعا شىعارادى. وسى ۋاقىتقا دەيٸن ٷكٸمەت تاراپىنان قايتا قارالعان بۇقارالىق جەنە بالالار سپورتىن قارجىلاندىرۋ ەدٸستەرٸ پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ٷنەمٸ باقىلاۋىندا بولادى. از قامتىلعان ازاماتتارعا اتاۋلى مەملەكەتتٸك كٶمەك كٷشەيتٸلەدٸ.
«ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمنىڭ تاعى بٸر نەگٸزگٸ باعىتى – وتاندىق زەينەتاقى جٷيەسٸ. ول ەدٸلەتتٸ, تۇراقتى, ادامداردىڭ مٷددەسٸنە جاۋاپ بەرۋٸ تيٸس. بٸز ٶتە ماڭىزدى, بٸرەگەي رەفورمانى - زەينەتاقى اكتيۆتەرٸن ٸشٸنارا الۋ مٷمكٸندٸگٸن ٸسكە قوستىق. بۇعان قوسا, تٷرلٸ تەتٸكتەر ارقىلى ازاماتتارعا ٶزدەرٸنٸڭ جيناقتارىن باسقارۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرۋ قاجەت. ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانك زەينەتاقى جٷيەسٸن ارى قاراي دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن دايارلاپ جاتىر. ونى ٸس جٷزٸندە جٷزەگە اسىرۋ ساپالى زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋدٸ قاجەت ەتەتٸندٸگٸ سٶزسٸز. جالپى, پارلامەنتتٸڭ جاڭا مٷشەلەرٸنەن ەلەۋمەتتٸك ساياساتتى جەتٸلدٸرۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىستى كٷتەمٸن», - دەدٸ پرەزيدەنت.
ٷشٸنشٸ باعىتتا ٷكٸمەت ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋعا باعىتتالعان كونترتسيكلدٸ ماكروەكونوميكالىق ساياساتتى جالعاستىرۋ, فيسكالدى ساياساتتى جەتٸلدٸرۋ اياسىندا سالىق كودەكسٸنە تەكسەرۋ جٷرگٸزۋ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋعا باسا نازار اۋدارۋ كٶزدەلەدٸ. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس ٷكٸمەت مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى وسى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىنىڭ سوڭىنا دەيٸن ۇلتتىق جوبالارعا اينالدىرادى.
تٶرتٸنشٸ باعىت اۋماق پەن كەڭٸستٸك تۇرعىسىنان ەلٸمٸزدٸڭ تەڭگەرٸمدٸ دامۋىن قامتيدى. بۇل رەتتە بارلىق ٶڭٸرلەردٸ بٸرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭٸستٸك ارقىلى بايلانىستىراتىن اسا ماڭىزدى سالالاردى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلادى. ٶڭٸرلەردٸ, قالالاردى, اۋداندار مەن اۋىلداردى ٶزارا بايلانىستىراتىن ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرٸلەدٸ. جاڭا ستاندارتتارعا سەيكەس 3500-دەن استام اۋىل جاڭعىرتىلادى. اينالاسىنداعى ەلدٸ مەكەندەردٸڭ تٸرەگٸ سانالاتىن ەربٸر اۋىلعا باراتىن جولدار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار كٷرە جولدار 100 پايىز جٶندەلەدٸ.
«بەسٸنشٸ. قازاقستانداعى رەفورمالاردىڭ باستى باعىتىنىڭ بٸرٸ – ساياسي جاڭعىرۋ. وسى جاڭعىرۋدىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتى – بارلىق ٶزگەرٸستەردٸ جالپىۇلتتىق ديالوگ پەن مەمٸلەگە سٷيەنٸپ, ەۆوليۋتسييالىق جولمەن جاساۋ», - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قر پرەزيدەنتٸنٸڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, مەسليحات سايلاۋىنا پروپورتسيونالدى جٷيەنٸ ەنگٸزۋ پارتييالاردىڭ ٶڭٸرلەردەگٸ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىردى. سونداي-اق, ازاماتتاردى جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ ساياسي ٷدەرٸسكە بارىنشا تارتۋعا جاعداي جاسادى.
«تاعى بٸر ماڭىزدى قادام – اۋىل ەكٸمدەرٸن سايلاۋ. بيىل جەكەلەگەن اۋىلدىق وكرۋگتەردە سايلاۋ ٶتەدٸ. بٸز جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ جٷيەسٸن ەڭ تٶمەننەن باستاپ نىعايتۋدى كٶزدەپ وتىرمىز. بۇل – ٶتە ماڭىزدى مەسەلە. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا اۋىل ەكٸمدەرٸن سايلاعاننان كەيٸن اۋدان ەكٸمدەرٸن سايلاۋعا كٶشۋگە بولادى. الايدا, مۇنىمەن دە شەكتەلٸپ قالماۋىمىز كەرەك. ساياسي جٷيەنٸ ورنىقتىرىپ, شەشٸم قابىلداۋ ٷدەرٸسٸنە ازاماتتاردىڭ ىقپال ەتۋٸن كٷشەيتە تٷسۋ ٷشٸن تىڭ سەرپٸن قاجەت», - دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى وسى باعىت اياسىندا ساياسي پارتييالاردىڭ مەجٸلٸسكە ٶتۋ شەگٸن 7-دەن 5 پايىزعا تٶمەندەتۋ, بولاشاقتا پارتييا مٷشەلەرٸنٸڭ تٸزٸمٸن جەنە سوعان قاتىستى باسقا دا رەسٸمدەردٸ ونلاين فورماتتا جاساۋ قاجەتتٸگٸن دە باسا ايتتى.
قاسىم-جومارت كەمەلۇلى 6-شى باعىتتا ازاماتتىق قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ, جاستار ساياساتىن جەتٸلدٸرۋ جەنە قايىرىمدىلىق قىزمەتٸن قولداۋ مەسەلەلەرٸنە نازار اۋداردى. ونلاين-پەتيتسييا ينستيتۋتىن زاڭ جٷزٸندە رەسٸمدەۋ, مەملەكەتتٸك جاستار ساياساتى سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ, قايىرىمدىلىق شارالارىنا جەنە ۆولونتەرلٸك جوبالارعا اتسالىساتىن بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن جەكە تۇلعالارعا تٷرلٸ جەڭٸلدٸكتەر بەرٸلۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«تەۋەلسٸزدٸك ۇرپاقتارى» اتتى ۇلتتىق جوبا, مەملەكەتتٸك جاستار ساياساتى جەنە ۆولونتەرلٸك قىزمەت تۋرالى زاڭدار دايىندالىپ جاتىر. دەپۋتاتتار «جاستاردىڭ ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەرٸ» دەگەن ۇعىمدى زاڭ جٷزٸندە رەسٸمدەۋٸ كەرەك. ەلەمدٸك تەجٸريبەگە سەيكەس قازاقستاندا «جاستاردىڭ دامۋ يندەكسٸن» ەنگٸزگەن جٶن. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋ ورگاندارىنىڭ جاستار ساياساتىن جٷزەگە اسىرۋعا قاتىستى جۇمىسى سونىڭ نەگٸزٸندە باعالانادى», - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قر پرەزيدەنتٸ جەتٸنشٸ باعىتتا ادام قۇقىقتارىن تولىق قورعاۋ مەسەلەسٸنە نازار اۋدارادى.
«بۇل رەتتە, ازاماتتاردىڭ تاڭداۋ ەركٸندٸگٸن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ ٶتە ماڭىزدى. ەلەمدٸك تەجٸريبەدە ادامنىڭ قانداي دا بٸر سايلاۋعا كەلٸسپەيتٸنٸن نەمەسە ٷمٸتكەرلەردٸڭ بەرٸنە قارسى ەكەنٸن زاڭدى تٷردە بٸلدٸرۋ قۇقىعى كەڭٸنەن قالىپتاسقان. شىن مەنٸندە, بالامالى پٸكٸر جەنە بەرٸنە قارسى داۋىس بەرۋ ۇعىمى بٸز ٷشٸن دە قالىپتى نەرسە بولۋعا تيٸس. سوندىقتان, بارلىق دەڭگەيدەگٸ سايلاۋ بيۋللەتەندەرٸنە «بەرٸنە قارسىمىن» دەگەن جازۋ ەنگٸزگەن جٶن. بۇل باستاما ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن قورعاۋعا جاعداي جاسايدى. تاڭداۋى جوقتىعىن رەسمي كٶرسەتۋدٸڭ ٶزٸ تاڭداۋ ەمەس پە?», - دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ومبۋدسمەن تۋرالى ارناۋلى زاڭ قابىلداۋ, ومبۋدسمەن ينستيتۋتىن, ەڭ الدىمەن, ايماقتاردا كٷشەيتۋ, ادام قۇقىعى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ اپپاراتىن نىعايتۋ, بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ اۋقىمدى مەسەلەلەردٸ شەشۋ, بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, بالالار اراسىنداعى سۋيتسيد پەن بۋللينگتٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى كٷشەيتٸپ, تيٸمدٸ تەتٸكتەردٸ قاراستىرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ كٶرسەتتٸ.
«ۇسىنىلعان باستامالار – قازٸر كٷن تەرتٸبٸندە تۇرعان ۇزاق مەرزٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, ساياسي رەفورمالاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ عانا. ونىڭ كٶپتەگەن باعىتى بويىنشا قاجەتتٸ زاڭ جوبالارى تالقىلانىپ جاتىر. دەپۋتاتتار بۇل جۇمىسقا بەلسەنە قاتىسىپ, ٷكٸمەتپەن سىندارلى قارىم-قاتىناس ورناتۋى قاجەت دەپ سانايمىن. مەنٸڭ نەگٸزگٸ ۇستانىمىم – قوعامداعى بارلىق ٶزەكتٸ مەسەلەلەر, ەڭ الدىمەن, پارلامەنتتە تالقىلانۋعا تيٸس. قوعام ٶكٸلدەرٸ مەن ساراپشىلار زاڭ جوبالارىن دايىنداۋ ٸسٸنە بارىنشا اتسالىسۋى كەرەك. ازاماتتاردىڭ نارازىلىعىن تۋعىزۋى مٷمكٸن داۋلى مەسەلەلەر بويىنشا تيٸمدٸ كەرٸ بايلانىس ورناتۋ – باستى تالاپتىڭ بٸرٸ. پارلامەنتتٸڭ الدىندا ماڭىزدى ەكٸ مٸندەت تۇر. بۇل – ساپالى زاڭدار قابىلداۋ جەنە ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ شەشٸمٸن تاباتىن ورتالىققا اينالۋ», - دەدٸ قر پرەزيدەنتٸ.
.jpeg)