پرەزيدەنت: رەسپۋبليكا كٷنٸ – ەلدٸگٸمٸزدٸ نىعايتا تٷسەتٸن اسا ماڭىزدى تاريحي قادام

اقوردا سايتىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەتتٸك ناگرادالار مەن سىيلىقتار تاپسىرۋعا ارنالعان سالتاناتتى رەسٸمدە سٶيلەگەن سٶزٸ جارييالاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

***

قىمباتتى وتانداستار!

قادٸرلٸ قاۋىم!

بارشاڭىزدى ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ۇلىق مەرەكە – رەسپۋبليكا كٷنٸمەن قۇتتىقتايمىن!    

بۇل – قازاقتىڭ سان عاسىرلىق مەملەكەتتٸلٸك دەستٷرٸ جاڭعىرعان كٷن. بۇل – بوستاندىق ٷشٸن كٷرەسكەن بابالار ارمانى اقيقاتقا اينالعان كٷن. 1990 جىلى 25 قازاندا قازاقستاننىڭ ەگەمەندٸگٸ تۋرالى دەكلاراتسييا قابىلداندى. بۇل قۇجات تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ ساياسي-قۇقىقتىق نەگٸزٸن قالىپتاستىردى. بٸر سٶزبەن ايتساق, دەكلاراتسييا – ەلٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸك الۋىنا جول اشقان اقجولتاي قۇجات. 

قازاقتا «ەگەمەن بولماي, ەل بولماس» دەگەن تەرەڭ ماعىنالى سٶز بار. كەيدە «ازاتتىق قازاقستانعا كەزدەيسوق بۇيىردى, ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸگٸن ەڭ سوڭعى بولىپ جارييالادى» دەگەن بٸرجاقتى, ٷستٸرت تۇجىرىمدار ايتىلىپ قالاتىنى جاسىرىن ەمەس. بۇل – سول كەزدەگٸ جاعدايدى دۇرىس باعامداي الماعان ادامداردىڭ سٶزٸ. شىن مەنٸندە, ەگەمەندٸككە باستايتىن قاسيەتتٸ جولدى حالقىمىز ۇزاق جىلدار بويى جٷرٸپ ٶتتٸ.  

ەل اعالارى جەنە زييالىلار ۇلتتىڭ ساناسىن ساقتاۋ ٷشٸن قولىنان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسادى. ەلدٸڭ رۋحىن كٶتەرەتٸن استارلى كٶركەم شىعارمالار جارىق كٶردٸ. ۇلتىمىزدىڭ ازاتتىققا دەگەن ۇمتىلىسى جەلتوقسان وقيعاسى كەزٸندە ايقىن كٶرٸندٸ.

ەگەمەندٸك دەكلاراتسيياسىن حالىقتىڭ جان-جاقتى جەنە ۇزاق جىلعى كٷرەسٸنٸڭ نەتيجەسٸ دەۋگە بولادى. ەرينە, مۇنداي قادامعا بارۋ وڭاي بولعان جوق. ەلٸمٸزدٸڭ سول كەزدەگٸ ساياسي-ەلەۋمەتتٸك جەنە دەموگرافييالىق احۋالى تۇرعىسىنان قاراساق, بۇل ٶتە باتىل ەرەكەت بولاتىن.  

ەگەمەندٸك دەكلاراتسيياسى – تەۋەكەل مەن ديپلوماتييانىڭ, اقىل مەن سابىردىڭ جەمٸسٸ. وسى تاريحي قۇجاتتىڭ ەسەرٸ كٶپ ۇزاماي بايقالا باستادى. بٸز قوعامنىڭ ٸرگەتاسىن جاڭارتىپ, جاڭا بەلەستەرگە ۇمتىلدىق. قازاقستان قيىن ٶتكەلدەن ٶتٸپ, ٸرگەلٸ ەل بولۋعا باعىت ۇستادى. ۇلى اباي ايتقانداي, «اقىرىن جٷرٸپ, انىق باسا» وتىرىپ, ەشقانداي دٷربەلەڭسٸز تەۋەلسٸزدٸككە قول جەتكٸزدٸك. ەڭ باستىسى  – بٸز بابالار اڭساعان ازات ەلگە اينالدىق. ەلەم مويىنداعان, قۇرمەت تۇتقان مەملەكەت اتاندىق. مۇنىڭ بارلىعى – بٷكٸل حالقىمىزدىڭ ورتاق ەڭبەگٸنٸڭ جەمٸسٸ. رەسپۋبليكا كٷنٸنٸڭ باستى قۇندىلىعى – وسىندا.

بٸز ەدٸلەتتٸلٸك تۋرالى ايتساق, تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلٸمٸزدٸڭ ەگەمەندٸككە جەتۋٸنە قوسقان ەلەۋلٸ ٷلەسٸ جٶنٸندە ايتۋىمىز كەرەك. تٷپتەپ كەلگەندە, تەۋەلسٸزدٸككە قالاي قول جەتكٸزٸپ, باياندى ەتە العانىمىز ماڭىزدى. ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇل كٷن ەلٸمٸزدە بٸراز جىل ٶز دەڭگەيٸندە اتاپ ٶتٸلگەن جوق. بٸراق, تاريحي ەدٸلدٸك ورنادى.  

مەن ۇلىتاۋدا ٶتكەن القالى جيىندا رەسپۋبليكا كٷنٸنە ۇلتتىق مەرەكە مەرتەبەسٸن قايتارۋدى ۇسىندىم. ونى قازاقستاننىڭ باستى مەيرامى رەتٸندە اتاپ ٶتۋ تۋرالى باستاما كٶتەردٸم. بۇل باستاما حالىقتىڭ كەڭ قولداۋىنا يە بولىپ, تيٸستٸ زاڭعا ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلدٸ.

بيىلدان باستاپ رەسپۋبليكا كٷنٸ – ۇلتتىق مەرەكە. ەندٸ بۇل مەيرامدى كٷللٸ ەل بولىپ جاڭا مازمۇندا اتاپ ٶتەتٸن بولامىز. قايتا جاڭعىرعان رەسپۋبليكا كٷنٸ – بۇل حالقىمىزدىڭ رۋحىن كٶتەرٸپ, ەلدٸگٸمٸزدٸ نىعايتا تٷسەتٸن اسا ماڭىزدى تاريحي قادام. سوندىقتان وسى مەرەيلٸ كٷن ازاماتتارىمىزدىڭ ٶزارا تٷسٸنٸستٸگٸن, تۇتاس ۇلتىمىزدىڭ ەركٸن ٶمٸرگە جەنە دەربەس دامۋعا ۇمتىلىسىن پاش ەتەتٸن مەرەكە بولماق.

«رەسپۋبليكا» سٶزٸ لاتىن تٸلٸندە «ورتاق ٸس» دەگەن ماعىنا بەرەتٸنٸ بارشامىزعا بەلگٸلٸ. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, رەسپۋبليكا ٶز ٸسٸنە جاۋاپتى ازاماتتاردىڭ ورتاق ٸس-ەرەكەتٸنٸڭ ارقاسىندا قۇرىلادى. ٶيتكەنٸ ازاماتتار – مەملەكەتتٸڭ ارقاۋى. ازاماتتارى بولماسا, مەملەكەت تە بولمايدى. 

قۋاتتى جەنە قارقىندى دامۋ جولىنا تٷسكەن مەملەكەت ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا جەنە ولاردىڭ ەركٸندٸگٸنە مىزعىماس كەپٸل بولادى. حالقى جاسامپاز, وتانشىل جەنە ەڭبەكقور ەل عانا تولاعاي تابىسقا جەتەرٸ انىق. سوندىقتان بٸزدٸڭ وسى جولداعى باعدارىمىز – بارشاعا ايقىن.

«ادام مەملەكەت ٷشٸن ەمەس, مەملەكەتتٸڭ يگٸلٸگٸ ادام ٷشٸن» قاعيداسى باستى ۇستانىمعا اينالدى. مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ ودان ەرٸ نىعايتامىز دەسەك, بٸزگە, ەڭ الدىمەن, ٶزارا جاۋاپكەرشٸلٸك جەنە تٸلەكتەستٸك يدەولوگيياسى اسا قاجەت. سەبەبٸ ەگەمەن ەلٸمٸزدٸڭ تاعدىرى – ەر ازاماتتىڭ قولىندا. بۇل – ٷلكەن بورىش. وسىنى تەرەڭ تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك.

ەندٸ ەلٸمٸزگە بارشا حالىققا تٷسٸنٸكتٸ بولاتىن جەنە شىن مەنٸندە, ازاماتتارىمىزدىڭ سۇرانىسىنا ساي كەلەتٸن يدەولوگييا قاجەت. اشىعىن ايتقاندا, بٸزگە جاساندى قاعيدالار ەمەس, بارشا ازاماتتاردىڭ كٶڭٸلٸنەن شىعاتىن, ولاردىڭ جٷرەگٸنە جىلى تيەتٸن شىنايى ٶمٸردە قاجەت بولاتىن دۇرىس باعىت-باعدار كەرەك.

بٷگٸندە حالقىمىز بٸر ەل بولىپ جۇمىلىپ, تۇتاستىقتا ٶمٸر سٷرٸپ جاتىر. بۇل, ەرينە, قۋانتارلىق جاعداي.

وپىت گوسۋدارستۆەننوگو سترويتەلستۆا, ساما يستورييا ي ۆىزوۆى ۆرەمەني روجدايۋت يستيننىە سيمۆولى. نەداۆنو, نا ۆسترەچە س وبششەستۆەننوستيۋ كاراگاندينسكوي وبلاستي, مى گوۆوريلي و توم, چتو وسنوۆنىم وريەنتيروم يلي سۆوەوبرازنىم «ماركەروم» ناشەي وبششەناتسيونالنوي يدەنتيچنوستي دولجەن ستات بيريۋزوۆىي پاسپورت گراجدانينا رەسپۋبليكي كازاحستان.

ناش پاسپورت ۋۆاجاەم ۆو ۆسەم ميرە, ەمۋ نە چينياتسيا نيكاكيە پرەپياتستۆييا. گراجدانە كازاحستانا پولۋچايۋت ۆيزى ينوستراننىح گوسۋدارستۆ, پەرەسەكايۋت گرانيتسى, سۆوبودنو ۆىەزجايۋت زا رۋبەج پو سلۋجەبنىم ي ليچنىم پوترەبنوستيام. ەتو رەزۋلتات ناشەي پوليتيكي ۋكرەپلەنييا مەجەتنيچەسكوي تولەرانتنوستي ي درۋجبى, ا تاكجە پوسلەدوۆاتەلنوگو كۋرسا نا وبەسپەچەنيە مەجدۋنارودنوي بەزوپاسنوستي ي سوترۋدنيچەستۆا.

بٸزدٸڭ ٸشكٸ تۇراقتىلىعىمىز – ەلٸمٸزدٸڭ ودان ەرٸ دامۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى جەنە ەۋرازييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەتٸن فاكتور. قازاقستان دٷنيە جٷزٸنە وزىق دامۋعا بەت العان جەنە بارشا ەلەمگە اشىق مەملەكەت رەتٸندە, سونداي-اق بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ جارعىسى نەگٸزٸندە حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ ەدٸلەتتٸ جٷيەسٸن قۇرۋدى كٶزدەگەن ەل رەتٸندە تانىمال.

كونستيتۋتسييا – مەملەكەتتٸگٸمٸزدٸڭ كەپٸلٸ. سوعان سەيكەس ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر ازاماتى بٸرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ ەرٸ ەل تاعدىرىنا ىقپال ەتەتٸن قوعام مٷشەسٸ. اتا زاڭىمىز ەر ادامعا وسىنداي قۇقىق بەرٸپ وتىر.

ەلٸمٸزدٸڭ بارشا ازاماتتارىن بٸرٸكتٸرٸپ, ورتاق ٸسكە جۇمىلدىراتىن تاعى بٸر سيمۆول – مەملەكەتتٸك تۋ. ەگەمەن ەلدٸڭ اسپانىندا, بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ تٶرٸندە جەلبٸرەگەن تۋىمىز – بەرٸمٸزدٸڭ ماقتانىشىمىز. قازاقستاننىڭ كٶك بايراعى عارىشقا ساپار شەكتٸ, ەڭ بيٸك شىڭداردا جەلبٸرەدٸ. تۋىمىزعا ارنالعان كەرەمەت ەندەر, ٶلەڭ-جىرلار بار. ەربٸر ازاماتىمىز ولاردى تىڭداعان سايىن ەرەكشە رۋحتانادى. سپورتشىلارىمىز ەلەمدٸك جارىستاردا تۋىمىزدى كٶتەرٸپ, ەنۇرانىمىزدى شىرقاپ جٷر. ولاردىڭ كٶك تۋىمىزعا دەگەن ەرەكشە قۇرمەتٸ بارشا ەلەمدٸ تەنتٸ ەتۋدە. بۇل – ناعىز وتانشىلدىقتىڭ بەلگٸسٸ. شىنايى وتانسٷيگٸشتٸك ەربٸر ازاماتىمىزدىڭ بويىندا بار.  

مەن بٷگٸنگٸ سالتاناتتى جيىنعا تٷركٸستاندىق مۇحامەد قانسەيٸتتٸ ارنايى شاقىردىم. ول قاۋٸپ-قاتەرگە قاراماستان, تۋىمىزدى جەنە ەلتاڭبامىزدى ٶرتتەن امان الىپ شىقتى. وسىنداي ازاماتتاردىڭ ارقاسىندا بٸزدٸڭ مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸڭ تۇعىرى نىعايا تٷسەدٸ. بٸز ولاردى جاستارعا ٷلگٸ-ٶنەگە ەتۋٸمٸز كەرەك. 

وتانشىلدىق ۇرانداعان سٶزدەن ەمەس, ناقتى ٸستەن كٶرٸنەدٸ. ازاماتتارىمىز ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنا تاباندى ەڭبەگٸمەن ٷلەس قوسادى. سونداي-اق قاستەرلٸ وتانىمىزدىڭ تۇتاستىعىن ەرلٸگٸمەن نىعايتاتىن ازاماتتار دا از ەمەس.

كەيبٸر ەلدەردٸڭ تۇرعىندارى ٶز رەمٸزدەرٸن ەرەكشە قادٸرلەپ, بارلىق جەردە اسقاقتاتىپ جٷرەدٸ. ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ەلٸمٸزدە مەملەكەتتٸك رەمٸزدەردٸ پايدالانۋ ەرەجەسٸ  ٶزگەرتٸلدٸ.  ەربٸر ازاماتىمىز قاستەرلٸ وتانىمىزعا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸن مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرگە قۇرمەتٸ ارقىلى كٶرسەتە الادى. قازٸر بايراعىمىزدى قوعامدىق جەرلەردە جەنە جەكەمەنشٸك ورىنداردا قويۋعا ەش تىيىم جوق.

بٸز دومبىراعا ەر قازاقتىڭ تٶرٸنەن ورىن بار دەيمٸز. بۇل – دۇرىس. سول سيياقتى ەلٸمٸزدٸڭ ەر وتباسىندا كٶك بايراعىمىز تۇرسا, ٶتە جاراسىمدى بولاتىنى سٶزسٸز. بٸزدٸڭ تۋىمىزدا حالقىمىزدىڭ بٷكٸل رۋحى كٶرٸنٸس تاپقان. وعان ەلدٸڭ تەرەڭ تاريحى, سالت-دەستٷرٸ, مەدەنيەتٸ, بٸر سٶزبەن ايتقاندا, ۇلت قۇندىلىقتارىنىڭ بارلىعى سىيىپ تۇر. قازاقستان حالقىن ۇيىستىراتىن تاعى بٸر سيمۆول – مەملەكەتتٸك تٸل. قازاق تٸلٸ مەڭگٸلٸك مەملەكەتتٸك تٸل تۇعىرىندا بولادى. قازاق تٸلٸنٸڭ قولدانىس اياسىن ارتتىرا بەرۋ – مەملەكەتتٸڭ مٸندەتٸ. بۇل جۇمىس توقتامايدى, جالعاسا بەرەدٸ.

جاقىندا مەن «ٶز تٸلٸڭ – بٸرلٸك ٷشٸن, ٶزگە تٸلدەر – تٸرلٸك ٷشٸن» دەپ ايتتىم. جاستارىمىز كٶپ تٸل بٸلگەن سايىن بەسەكەگە قابٸلەتتٸ, بٸلٸكتٸ مامان بولادى. تٸل, ۇلتارالىق قاتىناس – ٸشكٸ تۇراقتىلىققا ىقپال ەتەتٸن ٶزارا تىعىز ەرٸ ماڭىزدى فاكتورلار. سوندىقتان مۇنداي ماڭىزدى مەسەلەلەردەن ساياسي قۇرال جاساۋعا بولمايدى. وسىنداي قوعامدىق تۇرعىدان سەزٸمتال مەسەلەلەردٸ ساياسيلاندىرۋدىڭ كەسٸرٸنەن كەيبٸر ەلدەر قاسٸرەتتٸ جاعدايعا ۇشىرادى. بۇل – بٸزدٸڭ جول ەمەس.

دەن رەسپۋبليكي, كاك گلاۆنىي ناتسيونالنىي پرازدنيك, دولجەن ستات پويستينە ۆسەنارودنىم. يا ۆيجۋ, س كاكيم ۆوودۋشەۆلەنيەم گراجدانە ۆوسپرينيالي يدەيۋ دنيا رەسپۋبليكي. ۆو ۆسەح رەگيوناح سوستوياتسيا تورجەستۆەننىە كونتسەرتى, ناۋچنىە كونفەرەنتسيي, تۆورچەسكيە كونكۋرسى, سپورتيۆنىە سوستيازانييا, بۋدۋت ورگانيزوۆانى پاتريوتيچەسكيە, ۆولونتەرسكيە ي بلاگوتۆوريتەلنىە اكتسيي.

مى دولجنى ناپولنيت ەتوت پرازدنيك گلۋبوكيم يدەولوگيچەسكيم سودەرجانيەم ي پراكتيچەسكوي زناچيموستيۋ. نام نۋجنى وبششەناتسيونالنىە ينيتسياتيۆى, كوتورىە بى ماكسيمالنو وتراجالي دۋح ي سمىسل دنيا رەسپۋبليكي.

بابالارىمىز بوستاندىققا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن كٷرەستٸ. بٸزدٸڭ بۋىن ەگەمەن ەلدٸڭ نەگٸزٸن قالاپ, تۇعىرىن بەكٸتۋ ٷشٸن  قىزمەت ەتٸپ جٷر. ال, ەندٸگٸ ۇرپاق قاستەرلٸ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ كٶزدٸڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ ٷشٸن ەڭبەك ەتۋگە تيٸس. بٸر سٶزبەن ايتساق, بٸز بۇعان دەيٸن مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ نىعايتۋعا باسا مەن بەردٸك. ەندٸ ازاماتتاردىڭ مەملەكەتشٸلدٸك سانا-سەزٸمٸن ارتتىرۋعا دا جەتە كٶڭٸل بٶلۋٸمٸز كەرەك.          

وسىدان بٸرنەشە جىل بۇرىن «تۇلپار مٸنٸپ تۋ العان» جالپىۇلتتىق ەستافەتاسى ٶتكەنٸن بٸلەسٸزدەر. استانادان تٷركٸستانعا دەيٸن جالعاسقان «ۇلى دالا جورىعى» اتتى الامان بەيگەگە بٷكٸل ەل كٶز تٸكتٸ. جاقىندا Amanat پارتيياسىنىڭ «جاستار رۋحى» قاناتىنىڭ باستاماسىمەن «مەنٸڭ ەلٸم – مەنٸڭ تۋىم» اتتى اكتسييا باستالدى.

مۇنىڭ بەرٸ – ەلدٸك رۋح پەن ۇلتتىق ۇستانىمدى ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سٸڭٸرۋگە ارنالعان ماڭىزدى جوبالار. بٸز جاستاردى وتانشىلدىققا باۋليتىن وسىنداي ۇتىمدى ەدٸس-تەسٸلدەردٸ ٸزدەۋٸمٸز كەرەك. ەلٸمٸزدە مۇنداي مىسالدار كٶپ. بۇل سالاداعى ەڭ وزىق تەجٸريبەنٸ حالىق اراسىندا كەڭٸنەن دەرٸپتەۋٸمٸز كەرەك. ۇلتتىق مەرەكەمٸز – رەسپۋبليكا كٷنٸ ٶنەگەلٸ باستامالار ارقىلى جالپىحالىقتىق مەيرامعا اينالادى دەپ سەنەمٸن. 

ۋۆاجاەمىە سووتەچەستۆەننيكي!

زا تري س پولوۆينوي گودا بلاگوداريا كونسترۋكتيۆنومۋ ديالوگۋ ي گراجدانسكوي كونسوليداتسيي مى دوبيليس وششۋتيمىح ۋسپەحوۆ ۆ پوليتيچەسكوي مودەرنيزاتسيي ي دەموكراتيزاتسيي سترانى. سۋمەلي سەرەزنو ۋكرەپيت سيستەمۋ زاششيتى پراۆ چەلوۆەكا. زاپۋستيلي پروتسەسس كاردينالنوي ترانسفورماتسيي ي وبنوۆلەنييا گوسۋدارستۆەننوگو اپپاراتا. زناچيتەلنو راسشيريلي ۆوزموجنوستي دليا سوزيداتەلنوي وبششەستۆەننوي اكتيۆنوستي ي پوليتيچەسكوگو ۋچاستييا.

مى پرەدپرينيالي رەشيتەلنىە شاگي دليا پوۆىشەنييا كاچەستۆا جيزني گراجدان, دەمونوپوليزاتسيي ەكونوميكي, رازۆيتييا چەستنوي ي وتكرىتوي كونكۋرەنتسيي. پروگولوسوۆاۆ نا رەسپۋبليكانسكوم رەفەرەندۋمە زا پوپراۆكي ۆ كونستيتۋتسييۋ, مى پريدالي ەي دۋح يستيننوي سپراۆەدليۆوستي ي پودليننوي دەموكراتيي.  گولوس ناشەي سترانى نا مەجدۋنارودنوي ارەنە ستال زۆۋچات ەششە ۆەسومەە.

مى پوسلەدوۆاتەلنو ۋكرەپلياەم سۆويۋ رول ۆ رەگيونالنوي ي گلوبالنوي پوليتيكە, نەيزمەننو پرودۆيگايا تسەننوستي ميرا ي سوترۋدنيچەستۆا, ۆزايمنوگو ۋۆاجەنييا ي دوۆەرييا. ۆ ۋسلوۆيياح بەسپرەتسەدەنتنوي گەوپوليتيچەسكوي ناپرياجەننوستي مى تۆەردو پريدەرجيۆاەمسيا فۋندامەنتالنىح پرينتسيپوۆ ميروليۋبيۆوگو ي كونسترۋكتيۆنوگو ۆنەشنەپوليتيچەسكوگو كۋرسا.

منوگيە دۋحوۆنىە ليدەرى, كرۋپنىە گوسۋدارستۆەننىە دەياتەلي, ۆىدايۋششيەسيا ۋچەنىە ي بيزنەسمەنى نەيزمەننو پودچەركيۆايۋت ناش ۋنيكالنىي ۆكلاد ۆ پوستروەنيە گارمونيچنوگو بۋدۋششەگو ي ۋستويچيۆىي پروگرەسس چەلوۆەچەستۆا. ۆسە ەتو ستالو ۆوزموجنىم بلاگوداريا ەدينستۆۋ ي سپلوچەننوستي ناشەگو نارودا, ستابيلنوستي ي سوگلاسييۋ ۆ وبششەستۆە.

ەگەمەن ەل بولۋ وڭاي ەمەس, بٸراق ەلدٸكتٸ ساقتاپ قالۋ ودان دا قيىن. بٸز قاستەرلٸ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ تۇعىرىن نىعايتا تٷسۋگە تيٸسپٸز. سونداي-اق ەلٸمٸزدٸڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸ جولىنداعى كەدەرگٸنٸڭ بەرٸنەن ارىلۋىمىز كەرەك. ودان ەرٸ دامۋ ٷشٸن جاڭا ستراتەگييالىق باعدارىمىزدى ايقىنداۋ ماڭىزدى. 

سوڭعى جىلدارى تٷرلٸ سالادا تٷبەگەيلٸ رەفورمالار قولعا الىندى. مەملەكەتتٸگٸمٸزدٸڭ جاڭا دەۋٸرٸ باستالدى. ماقساتىمىز – ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋ.  قازٸر بٸز وسى كٷردەلٸ جولدىڭ باسىندا تۇرمىز. 

مەن ٷشٸن حالىقتىڭ جەنە مەملەكەتتٸڭ مٷددەسٸ بەرٸنەن بيٸك. سول سەبەپتٸ مەن وسى ستراتەگييالىق باعىتتى ەلٸمٸزدٸڭ باستى باعدارى رەتٸندە جارييالادىم. بۇل جولداعى بارلىق جاۋاپكەرشٸلٸك جٷگٸن ارقالاۋعا دايىنمىن. بٸز اۋقىمدى كونستيتۋتسييالىق رەفورما جٷرگٸزٸپ, ەلٸمٸزدٸ تٷبەگەيلٸ قايتا قۇرۋعا كٸرٸستٸك.   

رەزۋلتاتى ۆىبوروۆ, كوتورىە پرويدۋت 20 نويابريا, زالوجات نوۆۋيۋ پوليتيچەسكۋيۋ تراديتسييۋ وتۆەتستۆەننوگو پرەزيدەنتستۆا, وگرانيچەننوگو ودنوكراتنىم سەميلەتنيم سروكوم. ەتا تراديتسييا ۋتۆەرديت مەحانيزم تسيۆيليزوۆاننوي ي رەگۋليارنوي سمەنى ۆەرحوۆنوي ۆلاستي, پوستاۆيت زاسلون دليا پوپىتوك ەە مونوپوليزاتسيي.

نامەچەننىە نا سلەدۋيۋششيي گود ۆىبورى دەپۋتاتوۆ ماجيليسا ي ماسليحاتوۆ ۆسەح ۋروۆنەي ستانۋت ۆاجنىم ۆودورازدەلوم ۆ رازۆيتيي كازاحستانسكوگو پارلامەنتاريزما. يح رەزۋلتاتى ستانۋت پريامىم وتراجەنيەم پروۆوديموي نامي پوليتيچەسكوي مودەرنيزاتسيي, كوتورايا ناپراۆلەنا نا راسشيرەنيە ۋچاستييا گراجدان ۆ ۋپراۆلەنيي گوسۋدارستۆوم, وبەسپەچەنيە ينكليۋزيۆنوگو پرەدستاۆيتەلستۆا ۆسەح سوتسيالنىح گرۋپپ.

تاكيم وبرازوم, مى پەرەزاگرۋزيم ي ۋكرەپيم كليۋچەۆىە ينستيتۋتى ناشەي پوليتيچەسكوي سيستەمى, زاداديم ۋستويچيۆىي ۆەكتور دليا دولگوسروچنوگو گوسۋدارستۆەننوگو سترويتەلستۆا.

بٸز «كٷشتٸ پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەت» قاعيداسىن ورنىقتىرامىز. ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – بارشا ازاماتتارىمىزدىڭ ەل-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ بولماق. بۇدان بىلاي قولدان جاسالعان بارلىق مونوپولييالار كەلمەسكە كەتەدٸ.

ۆ ەكونوميكە سپراۆەدليۆوگو كازاحستانا نە بۋدەت مەستا فاۆوريتيزمۋ. ناشا ەكونوميچەسكايا پوليتيكا بۋدەت ناتسەلەنا نا دوستيجەنيە رەالنىح تسەلەي ۆو يميا دولگوسروچنىح ينتەرەسوۆ گوسۋدارستۆا. ەە سۋت زاكليۋچاەتسيا نە ۆ پوگونە زا ابستراكتنىمي تسيفرامي ەكونوميچەسكوگو روستا, ا ۆ سوزدانيي شيروكيح ۆوزموجنوستەي ي راۆنىح ۋسلوۆيي دليا سامورەاليزاتسيي گراجدان, نەۋكلوننوم پوۆىشەنيي كاچەستۆا جيزني ۆسەح سووتەچەستۆەننيكوۆ.

مى پرودولجيم رەفورمۋ سۋدوۆ ي پراۆووحرانيتەلنوي سفەرى س تەم, چتوبى نا دەلە وبەسپەچيت ۆەرحوۆەنستۆو پراۆا. زاكون ي پوريادوك ستانۋت بازوۆىم فاكتوروم پوۆىشەنييا دوۆەرييا گراجدان ك گوسۋدارستۆۋ.

ليۋدي – ناشە گلاۆنوە بوگاتستۆو, گلاۆنىي دۆيگاتەل ەكونوميچەسكوگو ي وبششەستۆەننوگو پروگرەسسا. پوەتومۋ مى بۋدەم ناراششيۆات ستراتەگيچەسكيە ينۆەستيتسيي ۆ چەلوۆەچەسكيي پوتەنتسيال, ۆسياچەسكي پوددەرجيۆات ناشۋ مولودەج ي سوتسيالنو ۋيازۆيمىە كاتەگوريي گراجدان. ۆ كونەچنوم سچەتە, مى دولجنى پەرەزاگرۋزيت ۆسيۋ سيستەمۋ تسەننوستەي ي سفورميروۆات نوۆوە كاچەستۆو ناتسيي.

قادٸرمەندٸ قاۋىم!

ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋ – بارشامىزدىڭ ورتاق ماقساتىمىز. بٸز ۇلت بولىپ ۇيىسىپ, پارلامەنت دەستٷرٸ بارىنشا ورنىققان, پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكا قۇرامىز. جاڭا قازاقستاننىڭ تٷپكٸ مەنٸ دە – وسى.

ۇلتتىڭ شىنايى ۇلىلىعى دەگەنٸمٸز بۇل – ەڭ الدىمەن, ونىڭ ازاماتتارى, ولاردىڭ وتانعا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ جەنە ەلدٸڭ ٶركەندەۋٸ ٷشٸن جاساعان ادال ەڭبەگٸ. وسى ۇلىق مەرەكە قارساڭىندا ەرلٸگٸ مەن ەڭبەگٸن ەل مويىنداعان بٸر توپ ازاماتتى جوعارى مەملەكەتتٸك ناگرادامەن ماراپاتتاۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادىم.

بيىل ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ جوعارعى «حالىق  قاھارمانى» اتاعى بەلگٸلٸ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ قايىربەك شوشانۇلى سٷلەيمەنوۆكە بەرٸلدٸ. ول ۇزاق جىلدار بويى قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا قالتقىسىز قىزمەت ەتٸپ, زاڭدىلىق پەن تەرتٸپتٸ نىعايتۋعا ەرەكشە ٷلەس قوستى. قازٸر دە قوعامدىق جۇمىسقا بەلسەنە قاتىسىپ, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەسۋگە اتسالىسىپ جٷر.   

ال, قازاقتىڭ كٶرنەكتٸ قالامگەرٸ دۋلات يسابەكوۆ رۋحانيياتىمىزدى دامىتۋعا قوسقان ٶلشەۋسٸز ٷلەسٸ ٷشٸن «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ» اتاندى. سەكسەننٸڭ سەڭگٸرٸنە شىعىپ جاتقان ەيگٸلٸ جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىق جولى قالىڭ جۇرتشىلىققا مەلٸم, شەتەلدە دە تانىمال.   

زا ۆىدايۋششيەسيا دوستيجەنييا ۆ پرويزۆودستۆەننوي دەياتەلنوستي زۆانييا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ» ۋدوستوەن گلاۆنىي ديرەكتور اگروحولدينگا «اتىراۋاگروٶنٸمدەرٸ» ۆلاديمير روزمەتوۆ.

ماۋسىم ايىندا مەن قازاق رۋحانيياتىندا ٶشپەس ٸز قالدىرعان ەيگٸلٸ كومپوزيتور شەمشٸ قالداياقوۆقا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ» اتاعىن بەرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعانىمدى بٸلەسٸزدەر. بۇل – شىن مەنٸندە, ەدٸل قابىلدانعان شەشٸم دەپ ويلايمىن. قازاق ەنٸنٸڭ پاتشاسى, قايتالانباس قۇبىلىسقا اينالعان داڭقتى كومپوزيتوردىڭ ەندەرٸ حالقىمىزبەن بٸرگە مەڭگٸ جاساي بەرەدٸ. ەنۇرانىمىزدىڭ اۆتورىنا ارنالعان جوعارى مەملەكەتتٸك ماراپات ونىڭ ۇلى مۇحتار قالداياقوۆقا تاپسىرىلادى. 

بٷگٸن تانىمال ٶنەر قايراتكەرٸ گٷلجاھان ەسپەتوۆا «وتان» وردەنٸمەن ماراپاتتالدى. بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرٸ, مەدەنيەتتانۋشى مۇرات ەۋەزوۆ جەنە تانىمال جازۋشى, «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى مەرەكە قۇلكەنوۆ بٸرٸنشٸ دەرەجەلٸ «بارىس» وردەنٸمەن ماراپاتتالدى. 

ەكٸنشٸ دەرەجەلٸ «بارىس» وردەنٸ سەمەيدەگٸ ەۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدٸڭ ديرەكتورى شاعانگٷل جاناەۆاعا جەنە اقىن ٶتەگەن ورالباەۆقا بەرٸلەتٸن بولدى. 

زاڭگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى سەرٸك اقىلباي, حالقىمىزعا بەلگٸلٸ ەنشٸ تاتيانا بۋرميستروۆا جەنە قوعام قايراتكەرٸ, ەكونوميست جاقسىبەك قۇلەكەەۆ ٷشٸنشٸ دەرەجەلٸ «بارىس» وردەنٸمەن ماراپاتتالدى.

ەلٸمٸزدٸڭ رۋحانييات سالاسىنا زور ٷلەس قوسقان بٸر توپ ازامات اباي اتىنداعى ەدەبيەت جەنە ٶنەر سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك سىيلىقتىڭ يەگەرٸ اتاندى.

وسى سىيلىققا تالانتتى اقىن عالىم جايلىباي, تانىمال قالامگەرلەر كەدٸربەك سەگٸزباي مەن تۇرىسبەك سەۋكەتاەۆ, دارىندى وپەرا ەنشٸسٸ كەنجەعالي مىرجىقباي, بەلگٸلٸ اكتەر, رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپباي, سۋرەتشٸ-مٷسٸنشٸ سەمبٸعالي سماعۇلوۆ جەنە كٷيشٸ-كومپوزيتور سەكەن تۇرىسبەك يە بولدى.

الماتىداعى بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى شولپان بٶلەكباەۆا, قىزىلوردالىق مەتسەنات مارات دٷيسەنباەۆ جەنە پەتروپاۆلداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ مۇعالٸمٸ كونستانتين رىب  «پاراسات» وردەنٸمەن ماراپاتتالدى.

پوچەتنوە زۆانيە «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ» پريسۋجداەتسيا ديرەكتورۋ مۋزىكالنوگو كوللەدجا يمەني قۇرمانعازى نۋرجانۋ سەرتەكوۆۋ, حۋدوجنيكۋ ەۆگەنييۋ سمۋرىگينۋ, ا تاكجە زامەستيتەليۋ گلاۆنوگو رەداكتورا جۋرنالا «پروستور» ليۋبوۆي شاشكوۆوي.

زا بولشوي ۆكلاد ۆ سوترۋدنيچەستۆو مەجدۋ كازاحستانوم ي روسسيەي وردەنوم «دوستىق» ٸٸ ستەپەني ناگراجدەن پرەزيدەنت كومپانيي «تاتنەفت» نايل ۋلفاتوۆيچ ماگانوۆ.  

«جاۋىنگەرلٸك ٶنەر» قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى سەرسەن قۇرانبەككە, «استانا اقشامى» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى ەركٸن قىدىرعا جەنە ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ مٷشەسٸ سەرگەي حۋدياكوۆقا «قۇرمەت» وردەنٸ تاپسىرىلادى.

مەتاللۋرگييا سالاسىنداعى وتباسىلىق ەڭبەك ٶتٸلٸ 442 جىل بولاتىن ەۋلەتتٸڭ ٷلكەنٸ مۇحانبەت ەيتەنوۆكە ەكٸنشٸ دەرەجەلٸ «ەڭبەك داڭقى» وردەنٸ بەرٸلەدٸ. ەلٸمٸزدٸ دامىتۋعا كٷندەلٸكتٸ ەڭبەگٸمەن ٷلەس قوسىپ جٷرگەن ازاماتتار از ەمەس. ەدٸلەتتٸ قازاقستاندا ولارعا ەردايىم قۇرمەت كٶرسەتٸلەدٸ. بٸز مۇنى يگٸ دەستٷرگە اينالدىرامىز. وسىعان وراي بٷگٸن بٸرقاتار ەڭبەك ادامدارى ٷشٸنشٸ دەرەجەلٸ «ەڭبەك داڭقى» وردەنٸمەن ماراپاتتالاتىن بولدى.   

«بٸر ادامنىڭ ٶمٸرٸن قۇتقارۋ – بٷكٸل ەلەمدٸ قۇتقارۋمەن تەڭ» دەگەن سٶز بار.  بەيبٸت ٶمٸردٸڭ ٶزٸندە باتىرلىق پەن ەرلٸك جاساۋعا بولادى. بٸزدٸڭ ورتامىزدا وسىنداي باتىرلار بار. سەبيت شونتاقباەۆ كٶپ قاباتتى ٷيدٸڭ تەرەزەسٸنەن قۇلاۋعا شاق قالعان سەبيدٸ امان الىپ شىقتى. ال, رايىمبەك مەدەتبەك قوعامدىق ورىندا شابۋىلعا ۇشىراعان ەيەلدٸ ٶلٸمنەن قۇتقاردى. بۇل ازاماتتارعا «ەرلٸگٸ ٷشٸن» مەدالٸ تاپسىرىلادى. باسقا دا كٶپتەگەن ازاماتىمىز جوعارى مەملەكەتتٸك ماراپاتتارعا يە بولدى

قادٸرلٸ قاۋىم!

بٷگٸنگٸ ماراپاتتارىڭىز قۇتتى بولسىن! ەڭبەكتەرٸڭٸز جەمٸستٸ بولسىن! بەرٸمٸزدٸڭ مٷددەمٸز – بٸر, ماقساتىمىز – ورتاق. بٸز تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تۇعىرىن بەكٸتٸپ, مەملەكەتتٸگٸمٸزدٸ نىعايتا بەرەمٸز. وسى قاستەرلٸ مٸندەتتٸ بەرٸمٸز بٸرگە ورىندايمىز. ٶيتكەنٸ وتانىمىز – بٸر, مەملەكەتٸمٸز – بٸر, حالقىمىز – بٸر. ەندەشە, ەردايىم بٸرگە بولايىق, اعايىن! ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى بٸرگە قۇرايىق! سٸزدەردٸ رەسپۋبليكا كٷنٸمەن تاعى دا قۇتتىقتايمىن! بارشاڭىزعا زور دەنساۋلىق, باق-بەرەكە تٸلەيمٸن!