قازاقستان مەن يران پرەزيدەنتتەرٸ شاعىن جەنە كەڭەيتٸلگەن قۇرامداعى كەلٸسسٶزدەردەن كەيٸن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن بريفينگ ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى, ەڭ الدىمەن, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعان پرەزيدەنت يبراحيم رايسي مەن دەستٷرلٸ قوناقجايلىعىن كٶرسەتٸپ جاتقان يران حالقىنا شىنايى ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
– يران – ەجەلگٸ ٶركەنيەت وشاعى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ يسلام ەلەمٸندەگٸ ماڭىزدى سەرٸكتەسٸنٸڭ بٸرٸ. ەيگٸلٸ فيردوۋسي ٶزٸنٸڭ «شاحناماسىندا» يران مەن تۇراننىڭ ۇلى جٸبەك جولىنداعى تاعدىرلاس ەلدەر ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن. قازاقتىڭ ۇلى اقىنى اباي ساعديدٸڭ, جەمي مەن رۋميدٸڭ شىعارمالارىن جاقسى بٸلگەن. شىعىس مەدەنيەتٸنە تەرەڭ بويلاعان. مۇنىڭ بەرٸ بايلانىسىمىزدىڭ عاسىرلار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. بٸز وسى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتا تٷسۋٸمٸز كەرەك. بٸز – كاسپيي جاعاسىنداعى تاتۋ كٶرشٸلەرمٸز. تاريحىمىز تامىرلاس, سالت-دەستٷرٸمٸز بەن مەدەنيەتٸمٸز ۇقساس. اشارشىلىق جىلدارىندا تالاي قانداسىمىز يران جەرٸن پانالاعان. ولاردى قۇشاق جايا قارسى العان يران جۇرتىنا العىسىمىز شەكسٸز. ونى ەشقاشان ۇمىتپايمىز, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازٸر قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك رۋحىندا دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالىپ, پرەزيدەنت يبراحيم رايسيدٸڭ ٶزارا ىقپالداستىقتى جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋگە زور ٷلەس قوسىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– مەن ەكٸ ەلدٸڭ ىنتىماقتاستىعىن جوعارى باعالايمىن. ەڭ باستىسى, بٸز ەرقاشان بٸر-بٸرٸمٸزگە تٸلەۋلەسپٸز. قازاقستان مەن يراننىڭ ديپلوماتييالىق قاتىناس ورناتقانىنا بيىل 30 جىل تولدى. وسى ۋاقىتتا ىنتىماعىمىز نىعايىپ, دوستىعىمىز ارتتى. ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستارىمىز جاندانا تٷستٸ. جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك قۇرىلىمدار اياسىنداعى ىقپالداستىق قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. بٸز بٷگٸن اۋقىمدى كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸك. ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ تالقىلادىق, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەلدەرٸمٸزدٸڭ كٶلٸك-ترانزيت ەلەۋەتٸن تولىق پايدالانۋعا ەكٸ جاق تا مٷددەلٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, وڭتٷستٸك پەن سولتٷستٸكتٸ, شىعىس پەن باتىستى جالعايتىن تاسىمال دەلٸزٸ ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىن ايتتى.
– بٸر اپتا بۇرىن قازاقستاننان شىققان جٷك پويىزىن بٷگٸن وسىندا قارسى الدىق. ەندٸ ول تٷركيياعا بەت الادى. كٷردەلٸ گەوساياسي احۋال كەزٸندە بۇل ايرىقشا ماڭىزدى. بٸز ترانزيت, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە ٶندٸرٸس سالاسى بويىنشا كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸك. بۇل قازاق-يران بايلانىستارىن ودان ارى جانداندىرۋعا ىقپال ەتەدٸ. قول جەتكٸزگەن ۋاعدالاستىقتار ىقپالداستىعىمىزدى نىعايتا تٷسەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, تالقىلانعان بارلىق مەسەلە بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك بار. سونىمەن قاتار بٸزدٸڭ كٶزقاراسىمىزدىڭ بٸر, مٷددەمٸزدٸڭ ورتاق ەكەنٸن ايتتى. مەملەكەتتەر باسشىلارى حالىقارالىق جەنە ٶڭٸرلٸك مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماسىپ, حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا ۋاعدالاستى. قازاقستان مەن يران ٶڭٸردە بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باسا مەن بەرەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىقتى ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ باسىم باعىتىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە باعالادى. الايدا, گەوساياسي احۋال جەنە ەكونوميكالىق شەكتەۋلەر ەلەۋەتٸمٸزدٸ تولىق پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەي وتىرعانىنا توقتالدى.
– دەگەنمەن, ٶزارا الىس-بەرٸس بيىلعى بٸرٸنشٸ توقساندا 50 پايىزعا ارتتى. ەندٸگٸ ماقسات – تاۋار اينالىمىنىڭ قارقىنىن ەسەلەي تٷسۋ. وعان قولايلى جاعداي جاساۋ كەرەك. يران كومپانييالارى قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا تابىستى جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ولار ٶنٸمدەرٸن شەت مەملەكەتتەرگە دە شىعارىپ جٷر. بٸرلەسكەن ٷكٸمەتارالىق كوميسسييا ەكٸجاقتى ەكونوميكالىق بايلانىستى نىعايتۋعا زور سەپتٸگٸن تيگٸزەرٸ انىق. بٸز بٸرلەسكەن ساۋدا پالاتالارىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازاقستان يران ەلٸنٸڭ ازاماتتارى ٷشٸن 14 كٷندٸك ۆيزاسىز رەجيم ەنگٸزدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
كەلٸسسٶزدەر كەزٸندە مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستى نىعايتۋعا باسا مەن بەرٸلگەنٸ, بٷگٸنگٸ ۋاعدالاستىقتار سونىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ ەكەنٸ ايتىلدى.
– مەنٸڭ بٷگٸنگٸ ساپارىم ەكٸ ەل اراسىنداعى قاتىناسقا تىڭ سەرپٸن بەرەدٸ دەپ ويلايمىن. قازاقستان بارلىق مٸندەتتەمەسٸن تولىق ورىنداپ, ماڭىزدى جوبالاردى بٸرلەسە ٸسكە اسىرۋعا دايىن. وسى ورايدا, بٸزدٸڭ ەلدە جوعارى دەڭگەيدەگٸ كەزدەسۋ ٶتكٸزۋ قاجەت دەپ سانايمىن. سوندىقتان يبراحيم رايسي مىرزانى قازاقستانعا مەملەكەتتٸك ساپارمەن كەلۋگە شاقىردىم. بٸز بٸر-بٸرٸمٸزگە ەردايىم قولداۋ كٶرسەتٸپ, تابىسقا بٸرگە جەتەمٸز دەپ سەنەمٸن. ەكٸ ەلدٸڭ دوستىعى مەڭگٸ بولسىن! – دەپ سٶزٸن اياقتادى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ٶز كەزەگٸندە يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ديپلوماتييالىق دوستىق ورناعانىنا 30 جىل بولعانىمەن, ەكٸ ەل مٷمكٸندٸكتەرٸن تولىق پايدالانا الماي وتىرعانىن جەتكٸزدٸ.
– قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ بٷگٸنگٸ رەسمي ساپارى اياسىندا جٷرگٸزٸلگەن كەلٸسسٶزدەر مەن قول قويىلعان قۇجاتتار ەكٸ ەل ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشاتىنىنا سەنەمٸن. بٸز ٶزارا تاۋار اينالىمىن 3 ميلليارد دوللارعا دەيٸن جەتكٸزۋٸمٸز كەرەك. بٸزدٸڭ وعان ەلەۋەتٸمٸز جەتەدٸ. ەسٸرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعى, كٶلٸك-ترانزيت جەنە مۇناي سالالارىنداعى مٷمكٸندٸكتەرٸمٸز مول. سوندىقتان بٷگٸنگٸ كەلٸسسٶزدەردٸڭ نەتيجەسٸ ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىقتىڭ بەرٸك ٸرگەتاسى بولىپ قالاناتىنىنا سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ يبراحيم رايسي.
