فوتو: اقوردا
قاسىم-جومارت توقاەۆ جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ العاشقى وتىرىسىن اشىپ, بۇل جيىننىڭ مەن-ماڭىزى ەرەكشە ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
پرەزيدەنت جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتپاي, جاھاندىق بەسەكەگە تٶتەپ بەرۋ مٷمكٸن ەمەستٸگٸن ەسكە سالدى. تسيفرلىق جٷيەلەر مەن جاساندى ينتەللەكت ەگەمەن ەل بولۋدىڭ كەپٸلٸنە, ەكونوميكالىق دامۋدىڭ قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالدى.
– سوندىقتان بٸز دە وسى احۋالعا ساي الدىمىزعا بيٸك ماقسات قويدىق. قازاقستان ٷش جىل ٸشٸندە تولىققاندى تسيفرلىق ەل بولۋى كەرەك. مەن بۇل تۋرالى حالىققا جولداۋىمدا جان-جاقتى تارقاتىپ ايتتىم. جالپى, ەلٸمٸزدە وسى باعىتتا بٸراز جۇمىس ٸستەلدٸ. مەملەكەت تاراپىنان كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتٸڭ 92 پايىزدان استامى ونلاين فورماتتا ۇسىنىلادى. بىلتىر ەلٸمٸزدەگٸ قولما-قول اقشاسىز تٶلەمنٸڭ ٷلەسٸ 85 پايىزدان استى. سونداي-اق بيىل العاشقى جارتى جىل ٸشٸندە قازاقستان ازاماتتارىنا 26 ميلليون تسيفرلىق قىزمەت كٶرسەتٸلدٸ. سونىڭ جارتىسىنا جۋىعى سمارتفون ارقىلى جاسالعان. مۇنىڭ بەرٸ دە, ەرينە, جاقسى. دەيتۇرعانمەن جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ دامۋ جىلدامدىعى ٶتە تەز, قارقىنى جوعارى. سوندىقتان بٸر ورىندا توقتاپ قالماي, بۇل ٸسكە ٷنەمٸ جاڭا كٶزقاراسپەن قاراۋ قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى بٷگٸنگٸ باسقوسۋ «بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى جاساندى ينتەللەكت: مٷمكٸندٸكتەر جەنە سىن-قاتەرلەر» تاقىرىبىنا ارنالاتىنىن ايتتى.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, بٸز قازٸر تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەر دەۋٸرٸندە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز. جاساندى ينتەللەكت بٷگٸندە ەكونوميكانىڭ, مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ, عىلىمنىڭ, ەڭ باستىسى, بٸلٸم بەرۋ سالاسىنىڭ كەلەشەگٸن ايقىنداۋدا.
– بٸزدٸڭ ۇلت رەتٸندە بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸمٸز جەنە ەگەمەندٸگٸمٸز وسى تەحنولوگييانى قالاي پايدالاناتىنىمىزعا قاراي انىقتالادى. جاساندى ينتەللەكت وسى ترانسفورماتسييانىڭ قوزعاۋشى كٷشٸ بولۋعا تيٸس. بۇل ورايدا ەلەمدەگٸ نەمەسە ايماقتاعى كٶشباسشىلىق تۋرالى سٶز قوزعالىپ وتىرعان جوق. باستى ماقسات – قازاقستاندى وزىق, ٶركەنيەتتٸ ەلگە اينالدىرۋ. كٶپتەگەن جەتەكشٸ ەلدەر جاساندى ينتەللەكتٸنٸ XXI عاسىردىڭ ستراتەگييالىق رەسۋرسى رەتٸندە مويىندادى جەنە ونى دامىتۋعا قوماقتى قارجى بٶلٸپ وتىر. مىسالى, قىتاي «جي +» (AI+) اتتى مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋدا. ونىڭ اياسىندا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيياسىن ەكونوميكاعا, عىلىمعا جەنە ەلەۋمەتتٸك سالاعا كەشەندٸ تٷردە ينتەگراتسييالاۋ كٶزدەلگەن. ال قۇراما شتاتتار اتالعان سالادا دٷنيە جٷزٸ بويىنشا كٶش باستاۋدى ماقسات تۇتادى. سوعان سەيكەس ستراتەگيياسىن ٸسكە اسىرا باستادى. بۇل فاكتٸلەر ەلەمدە مٷلدەم جاڭا دامۋ پاراديگماسى قالىپتاسىپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ: جاھانداعى تەحنولوگييالىق بەسەكەنٸڭ نەگٸزگٸ فاكتورى – جاساندى ينتەللەكت. قازاقستان بۇل ٷدەرٸستەن تىس قالا المايدى. سول سەبەپتٸ بٸز بارلىق سالاداعى ينتەگراتسييانى ٷيلەستٸرۋ ٷشٸن جاساندى ينتەللەكت مينيسترلٸگٸن قۇردىق,– دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدٸڭ الدىندا تۇرعان باستى ماقسات وتاندىق تەحنولوگييانى جان-جاقتى دامىتۋ جەنە مىقتى IT ماماندارىن دايارلاۋ ەكەنٸنە مەن بەردٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى نەگٸزگٸ باسىمدىقتارعا توقتالدى.
– ۋنيۆەرسيتەتتەر جاڭا زامانعا ساي ماماندار دايىنداۋعا تيٸس. قازاقستاننىڭ ينجەنەرلەرٸ, زەرتتەۋشٸلەرٸ جەنە كەسٸپكەرلەرٸ بٷكٸل ەلەمنٸڭ قاجەتٸنە جارايتىن وزىق تەحنولوگييالاردى ويلاپ تابۋعا قابٸلەتتٸ بولۋى كەرەك. جىل باسىندا ەلٸمٸزدە AI-Sana باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى. وسى جوبا اياسىندا 440 مىڭنان استام ستۋدەنت جاساندى ينتەللەكت سالاسى بويىنشا ارنايى سەرتيفيكاتقا يە بولدى. مۇنداي باعدارلامالاردىڭ پايداسى مول, سەبەبٸ دەل وسىنداي الاڭداردا ەڭ ٷزدٸك جوبالار ٶز الدىنا ستارتاپ رەتٸندە قالىپتاسىپ, حالىقارالىق نارىققا شىعا باستايدى. الايدا بٸز ەلەمدٸك نارىقتا جاساندى ينتەللەكت ماماندارىنا دەگەن سۇرانىستىڭ ٶتە جوعارى ەكەنٸن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك جەنە الداعى ۋاقىتتا بۇل سۇرانىس تەك ٶسە بەرمەك. مۇنداي جاعدايدا, تٸپتٸ, بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ مٷمكٸندٸگٸ دە شەكتەۋلٸ بولارى انىق. سول سەبەپتٸ قازٸرگٸ وزىق تەحنولوگييا دەۋٸرٸندە ەر مامان يەسٸ ٶزٸنٸڭ نەگٸزگٸ كەسٸبٸمەن قاتار, تسيفرلىق داعدىلاردى جەتٸك مەڭگەرٸپ, جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن جۇمىس بارىسىندا قولدانا بٸلگەنٸ جٶن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت بٷگٸندە ەلٸمٸزدە جاساندى ينتەللەكت ماماندارىن وقىتاتىن ارنايى وقۋ ورنى جوق ەكەنٸنە, ولار تەك جەكەلەگەن ۋنيۆەرسيتەتتەردە بٸلٸم الاتىنىنا نازار اۋداردى.
– بۇل مەسەلەنٸ قولعا الىپ, ناقتى شەشٸم قابىلداۋ كەرەك. ەلەمدە مۇنداي تەجٸريبە بۇرىننان بار. مىسالى, بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸندە مۇحاممەد بەن زايد اتىنداعى مامانداندىرىلعان جاساندى ينتەللەكت ۋنيۆەرسيتەتٸ قۇرىلدى. قازاقستاندا 79 ۋنيۆەرسيتەتتە ٸت ماماندىعى بويىنشا 63 مىڭنان استام ستۋدەنت وقيدى. بىلتىردان بەرٸ بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنا جاساندى ينتەللەكت پەنٸ جاپپاي ەنگٸزٸلٸپ جاتىر. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەردە جاساندى ينتەللەكت جٶنٸندەگٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸلٸكتٸ عالىمدارىمىز بىلتىر KazLLM اتتى قازاق تٸلٸنٸڭ جەكە مودەلٸن جاساپ شىعاردى. وسىنىڭ بەرٸ ٶتە ماڭىزدى جوبالار ەكەنٸ سٶزسٸز. بٸراق الدا اۋقىمدى جۇمىس بار, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
