قازاقستاندا كٶپتەگەن ەلدەرمەن سالىستىرعاندا جىلجىمايتىن مٷلٸككە يەلٸك ەتۋ كوەففيتسيەنتٸ ايتارلىقتاي جامان ەمەس. 2020 جىلعى تاڭدالمالى زەرتتەۋ نەتيجەسٸ بويىنشا, ٷي قوجالىعى بار تۇرعىن ٷيدٸڭ 86,8% وتباسى مٷشەسٸنە كٸرەتٸندەردٸڭ بٸرٸنە تيەسٸلٸ بولدى. سالىستىرمالى تٷردە: رەسەيدە بۇل كٶرسەتكٸش 89%, دەپ حابارلايدى قازاقپارات energyprom.kz سايتىناسٸلتەمە جاساپ.
جىلجىمايتىن مٷلٸككە يەلٸك ەتۋ كوەففيتسيەنتٸ بويىنشا رەيتينگٸگە ەنگەن ٷزدٸك ەلدەر - رۋمىنييا (95,8%), ماجارستان (91,7%) جەنە چەرنوگورييا (91%). جارتىلاي مويىندالعان كوسوۆو مەملەكەتٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 97,8% جەتتٸ. ەڭ تٶمەنگٸ كٶرسەتكٸش – شۆەيتسارييادا (41,6%), گونكونگتە (49,8%) جەنە گەرمانييادا (50,4%). ەۋروپالىق ەلدەردە باسپانانى جالعا الۋ ٷلەسٸ دەستٷرلٸ تٷردە جوعارى جەنە ول قالىپتى جاعداي سانالادى: ەو بويىنشا جىلجىمايتىن مٷلٸككە يەلٸك ەتۋ كوەففيتسيەنتٸ 69,8% قۇراعان.
سونىمەن قاتار, قر-دا دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا باسپانا ادام باسىنا شاققاندا 23 شارشى مەترگە جۋىقتان كەلەدٸ (گەرمانييادا – 39 ش.م, ۇلىبريتانييادا – 70 كۆ.م).
قر-دا ٷي شارۋاشىلىعىنىڭ ورتاشا كٶلەمٸ قالادا ٷش ادامدى جەنە اۋىلدىق جەرلەردە تٶرت ادامدى قۇرايدى. حالىقتىڭ 26% ٷي شارۋاشىلىقتارىندا بەس جەنە ودان دا كٶپ ادامنان تۇرادى. سونداي-اق بالالى ەربٸر ونىنشى ٷيدە كەم دەگەندە تٶرت بالادان بار. قر-داعى بەبي-بۋمنىڭ ٶسٸپ جاتقانىن ەسەپكە العاندا, ولاردىڭ ەرقايسىسىنا باسپانا قاجەت. سوندىقتان, باسپانا مەسەلەسٸ ەلدە ٶزەكتٸ بولىپ وتىر.
بٸر جاعىنان, قر-دا ازاماتتاردى باسپانامەن قامتۋدى ارتتىرۋ ٷشٸن تٷرلٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامالار مەن دامۋ ينستيتۋتتارى بار, ال ەكٸنشٸ جاعىنان – بۇل جەتكٸلٸكسٸز.
قازاقستان قۇرىلىس سالۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, قر-داعى ەربٸر ٷشٸنشٸ پەتەر مەملەكەتتٸك باعدارلامامەن ساتىپ الىنۋدا. الايدا, ەر باعدارلامانىڭ قۇنى مەن مەرزٸمٸ بويىنشا شەكتەۋٸ بار. كەيبٸر تانىمال مەملەكەتتٸك باعدارلامالار («باسپانا حيت») اياقتالىپ جاتىر.
Kapital.kz حابارلاۋىنشا, ۇلتتىق بانك باسشىسى ەربولات دوساەۆ بىلاي دەپ ەسكەرتتٸ: «ەكونوميكانى قالپىنا كەلتٸرۋ قارقىنىن ەسەپكە الا وتىرىپ, نەگٸزگٸ باعدارلامالار 2023 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي مەرزٸمٸنەن بۇرىن اياقتالاتىنىن جوققا شىعارمايمىز». بۇل «7-20-25» باعدارلاماسىنا دا قاتىستى. باعدارلاماعا بٶلٸنگەن 1 ترلن تەڭگەنٸڭ تەك 400 ملرد تەڭگەسٸ عانا يگەرٸلگەنٸن ايتا كەتەيٸك.
