2021 جىلدىڭ 10 قاڭتارىنداعى مەجٸلٸس پەن مەسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەرەكشە جاعدايدا ٶتەتٸنٸ بەلگٸلٸ.
وعان سەبەپ - بٷكٸل ەلەم جۇرتشىلىعىمەن قاتار قازاقستان حالقىن دا الاڭداتقان كوروناۆيرۋس پاندەميياسى. مەسەلەن, ٶتكەن تەۋلٸكتە عانا رەسپۋبليكا اۋماعىندا 587 ادامدا كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ پتر ارقىلى راستالىپ, اۋىرعانى بەلگٸلٸ بولدى. بۇعان قوسا, 188 ادامنان كۆي بەلگٸلەرٸ بار پنەۆمونييا انىقتالعانى تاعى بار. ال كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا تولقىنى قاراشا مەن جەلتوقسان ايىندا ورىن الۋى مٷمكٸن دەلٸنگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ بولجامىنا سٷيەنسەك, قاڭتاردىڭ باسىندا دا ەپيدەميولوگييالىق احۋالدىڭ جاقسارىپ كەتەتٸندٸگٸنە كٷمەن كٶپ.
وسىنداي جاعدايدا قاڭتارداعى ساياسي ناۋقان قالاي ٶتپەك? حالىق اراسىندا كوروناۆيرۋستىڭ كەڭٸنەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ ٷشٸن قانداي ساقتىق شارالارى قولعا الىنباق? سايلاۋشىلار ۆيرۋس جۇقتىرىپ الماۋى ٷشٸن نە ٸستەۋٸ كەرەك? مٸنە, وسى ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋگە تىرىسىپ كٶرەلٸك.
بٸردەن ايتايىق, ساياسي ناۋقاننىڭ ٶتۋٸنە جاۋاپتى قر ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى پاندەمييا جاعدايىندا سايلاۋ ٶتكٸزۋ ٷشٸن ساقتىق شارالارىن قاراستىرىپ وتىر. ياعني, سايلاۋ پروتسەسٸنە قاتىسۋشىلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ جەنە مەسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جەنە تٸركەۋ كەزەڭٸندە COVID-19 كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيياسىنىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىمدار» ەزٸرلەپ تە قويدى.
قر دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ - باس مەملەكەتتٸك سانيتارييالىق دەرٸگەر ەرلان قيياسوۆتىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ پروتسەسٸنٸڭ دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جەنە تٸركەۋ كەزەڭٸندە ماسكا رەجيمٸن مٸندەتتٸ تٷردە ساقتاپ, بٸر رەتتٸك قولعاپ كيگەن جٶن. سونىمەن قاتار قولدى زالالسىزداندىرۋ ماقساتىندا انتيسەپتيكتٸ جيٸ قولدانىپ, ادامدار اراسىندا ەلەۋمەتتٸك اراقاشىقتىق ساقتاۋ دا ماڭىزدى. مۇنان بٶلەك, قول الىسىپ امانداسۋدان, تٸكەلەي قارىم-قاتىناستىڭ ٶزگە دە فورمالارىنان مٷمكٸندٸگٸنشە ارىلا تۇرعان دۇرىس.
«قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ مەن مەسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ كەزەڭٸندە سەزدەر, كونفەرەنتسييالار جەنە وتىرىستار ٶتكٸزۋ بارىسىندا بايلانىسسىز تەرمومەتر قۇرالدارىنىڭ كٶمەگٸمەن قاتىسۋشىلاردىڭ دەنە قىزۋىن ٶلشەۋ, سەزدەر, كونفەرەنتسييالار مەن وتىرىستار ٶتكٸزۋدٸڭ بٷكٸل كەزەڭٸ ٸشٸندە شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنىڭ ماسكا رەجيمٸن ساقتاۋى ۇسىنىلادى. شاراعا قاتىسۋشىلاردى زالعا وتىرعىزعان كەزدە ەلەۋمەتتٸك ارا قاشىقتىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. تيٸستٸ قۇجاتتاردى تولتىرۋ جەنە قول قويۋ بارىسىندا جەكە قالامساپ پايدالانۋ كەرەك. عيماراتتىڭ تەحنيكالىق مٷمكٸندٸگٸ بولعان جاعدايعا ورىن-جايعا كٸرۋ جەنە شىعۋ ەسٸكتەرٸ جەكە-جەكە بولۋى تيٸس», - دەدٸ باس مەملەكەتتٸك سانيتارييالىق دەرٸگەر.
ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, جوعارىدا اتالعان جيىندار ٶتەتٸن ورىن-جايدا جاساندى ۆەنتيلياتسييا جٷيەسٸ بولماعان كەزدە بٶلمە اۋاسىن تۇراقتى تٷردە جەلدەتٸپ وتىرۋعا كەڭەس بەرٸلەدٸ. سونىمەن قاتار عيماراتقا كٸرەبەرٸستە جەنە ٸشٸندە ارا قاشىقتىق بەلگٸلەرٸ ورناتىلىپ, بٷكٸل ورىن-جاي زالالسىزداندىراتىن جۋۋ قۇرالدارىمەن ٷنەمٸ تازارتىلىپ وتىرۋى تيٸس. سونىمەن قاتار ورىن-جايعا كٸرە بەرٸستە كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ الدىن الۋ شارالارى تۋرالى اقپاراتتىق ماتەريالدار ورنالستىرىلىپ, زالعا كٸرە بەرٸس حولدا قولدى تازارتۋعا ارنالعان انتيسەپتيك بار سانيتايزەرلەر ورناتىلۋى قاجەت. قاتىسۋشىلاردىڭ ەلەۋمەتتٸك ارا قاشىقتىق ساقتاۋىن باقىلاپ جٷرەتٸن جاۋاپتى ادامدى بەلگٸلەۋ دە ارتىق ەتپەيدٸ. شارانىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا پتر تەستٸلەۋ ەدٸسٸمەن كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسنا ارنالعان زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن الدىن الا ٶتۋگە كەڭەس بەرٸلەدٸ. بۇل رەتتە تەست شارانىڭ باستالۋىنا 72 ساعات ۋاقىت قالعاننان كەيٸن عانا تاپسىرىلعانى دۇرىس. ال زەرتحانالىق تەكسەرۋدٸڭ وڭ نەتيجەسٸ بار ازاماتتاردى عيماراتقا كٸرگٸزبەگەن جٶن. دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردى ۇسىنۋ بويىنشا شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ كەزەڭٸندە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ مەن ولاردىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ جيىندى ٶتكٸزۋشٸلەرگە جٷكتەلەدٸ.
«سايلاۋ كوميسسييالارىنا جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا مىناداي سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق شارالاردى ساقتاۋ ۇسىنىلادى. ەڭ الدىمەن سايلاۋ كوميسسييالارى جۇمىسىنىڭ بٷكٸل كەزەڭٸندە كوميسسييانىڭ بارلىق مٷشەلەرٸن قولدى انتيسەپتيكالىق قۇرالدارمەن زالالسىزداندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس. سايلاۋ كوميسييالارى عيماراتتارىنا كٸرەبەرٸستە سانيتايزەرلەر بولۋى جەنە تۇراقتى تٷردە تازالاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋٸ كەرەك. جيھازدار مەن تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتار بٸر-بٸرٸنەن كەمٸندە 1,5-2 مەتر ارا قاشىقتىقتا ورنالاستىرۋى تيٸس. سايلاۋ قۇجاتتارىمەن جۇمىس ٸستەۋ بارىسىندا قاۋٸپسٸزدٸك شارالارى ساقتالۋى قاجەت. سايلاۋ قۇجاتتارىن تولتىرۋ جەنە ولارعا قول قويۋ بارىسىندا جەكە قالامساپ پايدالانۋ ۇسىنىلادى», - دەدٸ قر دەنساۋلىق ساقتاۋ-ۆيتسە-مينيسترٸ.
وسى ورايدا قر ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى بەرٸك يماشەۆ ساياسي پارتييالار ٶكٸلدەرٸنٸڭ نازارىن دەپۋتاتتىققا كانديداتتار ۇسىنۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ كەزٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ەزٸرلەگەن ۇسىنىمداردى مٷلتٸكسٸز ساقتاۋ قاجەتتٸگٸن ايتادى.
«بۇل ۇسىنىمدار دەر ۋاقىتىندا ەزٸرلەندٸ. سايلاۋ پروتسەسٸنە قاتىسۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعى مەن ٶمٸرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ - سايلاۋ ناۋقانىنىڭ ەڭ ماڭىزدى اسپەكتٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ. وسىعان بايلانىستى ساياسي پارتييالار ٶكٸلدەرٸنٸڭ نازار اۋدارۋىن سۇرايمىن. دەپۋتاتتىققا كانديداتتار ۇسىنۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ كەزەڭٸندە جاۋاپكەرشٸلٸك شارالارىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا جٷكتەلەدٸ. سونداي-اق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسييالارىنىڭ پارتييالىق تٸزٸمدٸ تٸركەۋدٸ جٷرگٸزۋ كەزٸندە بارلىق قاجەتتٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ شارالارىنىڭ قامتاماسىز ەتٸلۋٸ قاجەت ەكەندٸگٸنە نازار اۋدارتامىن», - دەدٸ بەرٸك يماشەۆ.
