تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ورتاق ەلٸپبي ٷلگٸسٸ جارييالاندى. تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ سايتىندا بۇل ٷلگٸنٸ قابىلداۋ تۋرالى دەكلاراتسييا دا جارييالانىپ وتىر, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«بٸز, تٷركٸ ەلەمٸ ورتاق ەلٸپبي كوميسسيياسىنىڭ (بۇدان ەرٸ – كوميسسييا) مٷشەلەرٸ تٷركٸ اكادەميياسى مەن اتاتٷرٸك اتىنداعى مەدەنيەت, تٸل جەنە تاريح جوعارى كەڭەسٸنە قاراستى تٷرٸك تٸلٸ قۇرىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جەنە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ ۇيىمى حاتشىلىعىنىڭ ٷيلەستٸرۋٸمەن ۇيىمداستىرىلعان ٷشٸنشٸ وتىرىسىن 2024 جىلدىڭ 9-11 قىركٷيەگٸندە باكۋدە ٶتكٸزدٸك. بۇل جيىنىمىزدىڭ ماقساتى – تٷركٸ تٸلدەرٸ ٷشٸن ورتاق ەلٸپبي بويىنشا كەلٸسٸمگە كەلۋ جەنە تٷركٸ حالىقتارى اراسىنداعى قارىم- قاتىناس پەن مەدەنيەت جەنە بٸلٸم بەرۋ سالالارىنداعى تەجٸريبە الماسۋدى ارتتىرۋ جولىنداعى ورتاق تالپىنىسىمىزدى ودان ەرٸ جالعاستىرۋ.
بٸز, تٷركٸ ەلەمٸ ورتاق ەلٸپبي كوميسسيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ ناحچىۆان كەلٸسٸمشارتى مەن Turkic World Vision 2040 باعدارلاماسىندا اتاپ كٶرسەتٸلگەن جەنە تٷركٸ حالىقتارى اراسىندا تٸلدەسۋدٸ ودان ەرٸ جەڭٸلدەتۋ ٷشٸن ەلٸپبي جەنە تەرمينولوگييادا بٸرٸزدٸلٸككە قول جەتكٸزۋدٸ كٶزدەيتٸن ماقساتتارعا سەيكەس, تٷركٸ اكادەميياسىن قۇرۋ تۋرالى كەلٸسٸمشارتتىڭ 2-بابىندا بەلگٸلەنگەن بارلىق تٷركٸ تٸلدەرٸنە ىڭعايلى ورتاق ەلٸپبي قۇراستىرۋ مٸندەتٸنە ساي, تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ لينگۆيست عالىمدارى, اعارتۋشىلارى مەن مەدەنيەت ٶكٸلدەرٸنٸڭ تٷركٸ حالىقتارىنا ورتاق ەلٸپبي ەزٸرلەۋ بويىنشا وسى ۋاقىتقا دەيٸن اتقارعان وراسان زورەڭبەگٸن مويىنداي وتىرىپ, تٷركٸ حالىقتارى اراسىندا بٸرلٸك, ٶزارا تٷسٸنٸستٸك پەن ىنتىماقتاستىق رۋحىن نىعايتۋدى كٶزدەي وتىرىپ, بەرٸنە ورتاق ستاندارت جازۋ جٷيەسٸنە ۇمتىلۋ بارىسىندا بٸرەگەي تٸلدٸك ەرەكشەلٸكتەردٸ ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, 2023 جىلعى 29 مامىردا استانادا جەنە 2024 جىلعى 6 مامىردا باكۋدە ٶتكەن كوميسسييانىڭ الدىڭعى ەكٸ وتىرىسىنىڭ قورىتىندىلارىن نازارعا الا وتىرىپ, ورتاق تٷركٸ ەلٸپبيٸن پىسىقتاپ, سوڭعى نۇسقاسىن ەزٸرلەۋ جولىندا ىجداعاتتىلىقپەن جۇمىس اتقاردىق», - دەلٸنگەن قۇجاتتا.
كوميسسييا مٷشەلەرٸ پٸكٸرتالاس بارىسىندا ورتاق ەلٸپبي باستاماسىنا قاتىستى تٷرلٸ اسپەكتٸلەردٸ جان-جاقتى تالقىلاعانىن ايتقان.
«ناقتىراق ايتساق, بٸز:
1. 1991 جىلى عالىمدار ۇسىنعان, تٷركٸ تٸلدەرٸنٸڭ فونەتيكالىق الۋاندىعى ەسكەرٸلگەن جەنە ٷيرەنۋ مەن قولدانۋدىڭ جەڭٸلدٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن 34 ەرٸپتٸك ورتاق تٷركٸ ەلٸپبيٸ جوباسىن قاراستىردىق,
2. زاماناۋي لينگۆيستيكالىق زەرتتەۋلەرگە نەگٸزدەلگەن تۇعىر ۇستانا وتىرىپ, 34 ەرٸپتەن تۇراتىن ورتاق تٷركٸ ەلٸپبيٸ جوباسىنىڭ كٷشتٸ جاقتارى مەن جەتٸلدٸرۋدٸ قاجەت ەتەتٸن تۇستارىنا نازار اۋداردىق,
3. تٷركٸ تٸلدەرٸنٸڭ ەربٸرٸنە تەن تٸلدٸك ەرەكشەلٸكتەرٸنە مۇقييات كٶڭٸل بٶلە وتىرىپ, ەرەكشە فونەتيكالىق بەلگٸلەردٸ بٸر ەلٸپبيدە قامتۋعا تىرىستىق,
4. بٸر فونەماعا بٸر ەرٸپ دەگەن قاعيدانى باسشىلىققا الا وتىرىپ, ٷيرەنۋ مەن قولدانۋعا ىڭعايلى, ەرٸ بارىنشا انىق ەلٸپبي جاساۋدى ماقسات ەتتٸك,
5. نەگٸزگٸ لاتىن ەلٸپبيٸندە تاڭبالانباعان دىبىستاردى دەل كٶرسەتۋ ٷشٸن ارنايى تاڭبالاردى ەنگٸزۋ قاجەتتٸلٸگٸن مويىنداي وتىرىپ, وسى بەلگٸلەر ٷشٸن ستاندارتتارعا ساي تەسٸلدەردٸ قولدانۋعا كەلٸستٸك.
دەكلاراتسييانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – كوميسسييا قول جەتكٸزگەن كەلٸسٸمدٸ رەسٸمدەپ, لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن ورتاق تٷركٸ ەلٸپبيٸنٸڭ قابىلدانعاندىعىن راستاۋ:
IPA: حالىقارالىق فونەتيكالىق ەلٸپبي
ST: «سوۆەتسكايا تيۋركولوگييا» جۋرنالىنىڭ (1974) رەداكتسييالىق القاسى قابىلداعان لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن”, - دەيدٸ عالىمدار.
وسىلايشا كوميسسييا مٷشەلەرٸ بۇل قۇجاتپەن بارلىق مٷددەلٸ تاراپتى وسى ۇسىنىستى بەلسەندٸ تٷردە قولداۋعا شاقىرىپ وتىر.
«دەكلاراتسييا تٷركٸ حالىقتارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن ينتەگراتسييانى ٸلگەرٸلەتۋ جولىنداعى ىنتا-جٸگەردٸڭ بٸر كٶرٸنٸسٸ رەتٸندە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ ۇيىمىنا مٷشە جەنە باقىلاۋشى مەملەكەتتٸڭ تيٸستٸ مەكەمەلەرٸنە تاراتىلادى. دەكلاراتسييا اعىلشىن تٸلٸندە دايىندالعان جەنە ونى باسقا تٸلدەرگە اۋدارۋعا بولادى. دەكلاراتسيياعا 2024 جىلعى 11 قىركٷيەكتە باكۋدە كوميسسييا مٷشەلەرٸ اتىنان تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قول قويدى», - دەلٸنگەن قۇجاتتا.
