
ورتالىق قاراتەڭٸزدٸڭ تۋريستٸك قالاسى وردۋ. مۇندا قاراتەڭٸزدٸڭ ەڭ ۇزىن جاعالاۋى بار.
وردۋ قالاسى VIII عاسىردا كوتيورا اتاۋىمەن, قارا تەڭٸزدٸڭ جانىندا ميلەت كولونيياسى رەتٸندە قۇرىلعان. 1800 جىلعا دەيٸن پونتي گرەكتەرٸ مەكەن ەتكەن كٸشٸ قالا بولادى. 1877 جىلى ورىس-تٷرٸك سوعىسىنان كەيٸن قالاعا كاۆكازدان جەنە گرۋزييادان اۋعان بوسقىن تٷرٸكتەر قونىستانا باستايدى. قازٸرگٸ كەزدە قالا تۇرعىندارىن كاۆكازدان قونىس اۋدارعان ەتنيكالىق تٷرٸكتەر, مۇسىلمان ارمياندارى (حەمشيل), مۇسىلمان گرۋزيندەرٸ (چۆەنەبۋري), سونىمەن قاتار ەتنيكالىق گرەكتەردٸڭ ۇرپاقتارى قۇرايدى.
وردۋدىڭ كەرەمەت پانوراماسى كٶرٸنەتٸن جەر - بوزتەپە. ول جەرگە كٶلٸكپەن جەتۋگە دە, قاناتتى جولمەن دە بارۋعا دا بولادى. بوزتەپە الماتىنىڭ كٶكتٶبەسٸنە ۇقسايدى.
ال گاگا كٶلٸنٸڭ تابيعاتى, ورتاسىنداعى شاعىن ارالى جەنە سۋدىڭ تٷبٸندەگٸ شٸركەۋ قالدىقتارى بٸردەن كٶزگە تٷسەدٸ.

سونىمەن قاتار, تٷركييادا بٸرٸنشٸ بولىپ اشىلعان كاحرامان ساگرا جاڭعاق مۇراجايى جۇمىس ٸستەيدٸ. جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ قولداۋىمەن جاڭعاق شارۋاشىلىعىندا پايدالانىلعان زاتتار بٸرٸكتٸرٸلٸپ, تاريحي ٷي جاڭعاق مۇراجايى رەتٸندە پايدالانىلا باستادى.


مۇراجايعا كەلگەن قوناقتارعا جاڭعاق وتىرعىزۋدان ٶندٸرۋگە, جيناۋدان باستاپ ٶڭدەۋگە جەنە تاسىمالداۋعا دەيٸنگٸ بارىسى تٷسٸندٸرٸلٸپ, جاڭعاقتىڭ قيىن جولى ماتەريالدارمەن باياندالادى. كەلۋشٸلەر بۇل مۇراجايدا ەر كەزەڭدٸ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن تاماشالاي الادى.
اقبوتا مۇسابەك