
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكٸمدەردٸ تاعايىنداۋدىڭ جاڭا قاعيدالارىن بەكٸتتٸ, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قاۋلى "وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جەنە استانا مەسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸن لاۋازىمعا تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋ قاعيدالارىن بەكٸتۋ تۋرالى".
"قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ 87-بابىنا سەيكەس قاۋلى ەتەمٸن:
1. قوسا بەرٸلٸپ وتىرعان وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جەنە استانا مەسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸن لاۋازىمعا تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋٸ قاعيدالارى بەكٸتٸلسٸن", - دەلٸنگەن حابارلامادا.
قۇجات جارييالانعان كٷنٸنەن باستاپ كٷشٸنە ەنەدٸ. تٶمەندە بەكٸتٸلگەن قاعيدالاردىڭ تولىق مەتٸنٸ بەرٸلگەن.
1-تاراۋ. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جەنە استانا مەسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸن لاۋازىمعا تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋٸ قاعيدالارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ 87-بابىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ەزٸرلەندٸ جەنە وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جەنە استانا مەسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸنە كانديداتتى لاۋازىمعا تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋ تەرتٸبٸن ايقىندايدى.
2. وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸن لاۋازىمىنا تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جەنە استانا مەسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ جينالىسىندا بەرٸلەدٸ.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۇسىنۋ نەگٸزٸندە وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸ لاۋازىمىنا كەمٸندە ەكٸ كانديدات ۇسىنادى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ۇسىنۋىندا ەكٸم لاۋازىمىنا كانديداتتاردىڭ ٶمٸربايان دەرەكتەرٸ, ەڭبەك قىزمەتٸ, مەملەكەتتٸك ناگرادالارى تۋرالى اقپارات جەنە ٶزگە دە اقپارات قامتىلادى.
2-تاراۋ. وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ جينالىسىن ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ
5. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ تاپسىرماسى نەگٸزٸندە وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسىنا وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸن تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋ ٷشٸن وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جەنە استانا مەسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ جينالىسىن (بۇدان ەرٸ – جينالىس) ٶتكٸزۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى حابارلاما جٸبەرەدٸ.
6. جينالىس وسى قاعيدالاردىڭ 5-تارماعىندا كٶرسەتٸلگەن حابارلاما الىنعان كٷننەن باستاپ كٷنتٸزبەلٸك ٷش كٷننەن كەشٸكتٸرٸلمەي ٶتكٸزٸلەدٸ.
وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى وسى قاعيدالاردىڭ 5-تارماعىندا كٶرسەتٸلگەن حابارلامانى العان كٷننەن باستاپ بٸر كٷن مەرزٸمدە تيٸستٸ اۋماقتىڭ دەپۋتاتتارىن جينالىستىڭ شاقىرىلۋ كٷنٸ مەن ۋاقىتى جەنە ٶتكٸزٸلەتٸن ورنى تۋرالى كٶرسەتٸلگەن اقپاراتتى تيٸستٸ مەسليحاتتىڭ (مەسليحاتتاردىڭ) رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرۋ ارقىلى حاباردار ەتەدٸ.
7. جينالىستىڭ كٷن تەرتٸبٸنە:
1) وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتى حاتشىسىنىڭ قىسقاشا كٸرٸسپە سٶزٸ;
2) ساناق كوميسسيياسىنىڭ مٷشەلەرٸن, سونداي-اق كوميسسييانىڭ تٶراعاسى مەن حاتشىسىن سايلاۋ;
3) داۋىس بەرۋ تەسٸلٸن تاڭداۋ (اشىق نەمەسە جاسىرىن);
4) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ, نە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ, نە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۋەكٸلەتتٸك بەرگەن ٶزگە دە لاۋازىمدى ادامنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ۇسىنۋىن جارييا ەتۋٸ جەنە وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸنٸڭ لاۋازىمىنا كانديداتۋرالاردى ۇسىنۋ;
5) تيٸستٸ اۋماق ەكٸمٸنە كانديداتتاردىڭ ٶزدەرٸنٸڭ الداعى قىزمەتٸنٸڭ باعدارلاماسى تۋرالى تەزيستەرٸن بايانداۋى كٸرەدٸ.
8. جينالىستا دەپۋتاتتار كانديداتتارعا سۇراقتار قويۋى مٷمكٸن. دەپۋتاتتار ۇسىنىلعان كانديداتۋرالاردى "جاقتاپ" نەمەسە "قارسى" پٸكٸرلەر ايتۋعا قۇقىلى.
9. وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ جينالىسىنا وبلىس جەنە تيٸستٸ وبلىستىڭ اۋداندارى (وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار) مەسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىسادى, وندا وبلىس مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى تٶراعالىق ەتەدٸ.
رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ جينالىسىنا تيٸستٸ مەسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارى قاتىسادى, وندا تيٸستٸ مەسليحات حاتشىسى تٶراعالىق ەتەدٸ.
ەگەر جينالىسقا وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان مەسليحاتتار نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەمٸندە ٷشتەن ەكٸسٸ قاتىسسا, ونىڭ قۇقىقتىق كٷشٸ بولادى. ەربٸر جينالىستىڭ الدىندا قاتىساتىن دەپۋتاتتاردى تٸركەۋ جٷرگٸزٸلەدٸ, ونىڭ نەتيجەلەرٸن مەسليحات حاتشىسى وتىرىستار باستالار الدىندا جارييالايدى.
10. جينالىستى وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ اپپاراتى ۇيىمداستىرادى جەنە تەحنيكالىق مٷمكٸندٸكتەر ەسكەرٸلە وتىرىپ, ينتەرنەت-رەسۋرستاردا ونلاين-ترانسلياتسييا ۇيىمداستىرىلىپ, ٶتكٸزٸلەدٸ.
3-تاراۋ. داۋىس بەرۋدٸڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن تەرتٸبٸ
11. كانديداتتاردىڭ بايانداماسى مەن جارىسسٶزدەر (ٶتكٸزٸلگەن جاعدايدا) اياقتالعاننان كەيٸن داۋىس بەرۋ ٶتكٸزٸلەدٸ.
كانديداتتار ٷشٸن داۋىس بەرۋ پروتسەسٸن ۇيىمداستىرۋ جەنە ونىڭ قورىتىندىلارىن شىعارۋ ٷشٸن قاتىسىپ وتىرعان دەپۋتاتتار قاتارىنان تاق ساننان, كەمٸندە 3 ادامنان تۇراتىن ساناق كوميسسيياسى قۇرىلادى.
ساناق كوميسسيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ ٶز قۇرامىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋسىمەن ساناق كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى مەن حاتشىسىن اشىق داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلايدى.
وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا ەكٸمٸ لاۋازىمىنا كانديداتتى كەلٸسۋ ٷشٸن قاتىسىپ وتىرعان دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸگٸنٸڭ شەشٸمٸ بويىنشا اشىق نە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ٶتكٸزٸلەدٸ.
اشىق نە جاسىرىن داۋىس بەرۋدٸ ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸن ساناق كوميسسيياسى بەلگٸلەيدٸ جەنە ونى ساناق كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى حابارلايدى.
12. جينالىس ٶز قۇزىرەتٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا كٶپشٸلٸك داۋىسپەن شەشٸم قابىلدايدى.
13. داۋىس بەرۋ:
1) داۋىستاردى ساناۋدىڭ ەلەكتروندىق جٷيەسٸ بولعان كەزدە, ول پايدالانىلا وتىرىپ;
2) قول كٶتەرۋ ارقىلى;
3) بيۋللەتەندەر پايدالانىلا وتىرىپ جٷزەگە اسىرىلادى.
داۋىس بەرۋدٸ ٶتكٸزۋ ٷشٸن دەپۋتاتتاردىڭ قاجەتتٸ سانى بولماعان كەزدە, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى كۆورۋمدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار قابىلدايدى.
داۋىس بەرۋ رەسٸمٸندە تەك "جاقتاپ" جەنە "قارسى" داۋىس بەرۋگە بولادى.
بارلىق مەسەلەلەر بويىنشا داۋىس بەرۋ نەتيجەلەرٸن وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى داۋىس بەرۋگە قاتىسقانداردىڭ, "جاقتاپ", "قارسى" داۋىس بەرگەندەردٸڭ سانىن جەنە داۋىس بەرۋ قورىتىندىسىن كٶرسەتە وتىرىپ, جارييالايدى. دەرەكتەر دەپۋتاتتار جينالىسىنىڭ حاتتاماسىنا ەنگٸزٸلەدٸ.
14. اشىق داۋىس بەرۋ قول كٶتەرۋ ارقىلى نە داۋىستاردى ساناۋدىڭ ەلەكتروندىق جٷيەسٸ بولعان كەزدە, ول پايدالانىلا وتىرىپ, جٷزەگە اسىرىلادى.
15. جاسىرىن داۋىس بەرۋ ٶتكٸزۋ كەزٸندە, بيۋللەتەندەر تٸكەلەي داۋىس بەرۋ باستالار الدىندا بەرٸلەدٸ. بيۋللەتەندەر ساناق كوميسسيياسى بەلگٸلەگەن نىساندا ونىڭ باقىلاۋىمەن, سانى وتىرىسقا قاتىسىپ وتىرعان دەپۋتاتتاردىڭ سانىنا تەڭ بولىپ دايىندالادى جەنە ولارعا ساناق كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى مەن حاتشىسى قول قويادى.
مەسليحات حاتشىسى بيۋللەتەندەردٸ دايىنداۋ ٷشٸن جينالىستا ٷزٸلٸس جارييالاۋى مٷمكٸن.
ەربٸر دەپۋتاتقا ساناق كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى مەن حاتشىسى قول قويعان بٸر بيۋللەتەن بەرٸلەدٸ. دەپۋتاتتارعا جاسىرىن داۋىس بەرۋگە ارنالعان بيۋللەتەندەر ولار دەپۋتات كۋەلٸگٸن نەمەسە جەكە كۋەلٸگٸن كٶرسەتكەن كەزدە بەرٸلەدٸ.
جاسىرىن داۋىس بەرۋ ٷشٸن قۇپييالىلىقتى ساقتاۋ بويىنشا تالاپتار ۇستانا وتىرىپ, ارنايى بٶلٸنگەن ورىنعا وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ مٶرٸ باسىلعان جەشٸك ورناتىلادى.
مەسليحات دەپۋتاتى ٶزٸ داۋىس بەرەتٸن كانديداتتىڭ تەگٸنٸڭ وڭ جاعىنداعى بوس شارشىعا كەز كەلگەن بەلگٸ قويادى.
بەلگٸلەنبەگەن نىسانداعى بيۋللەتەندەر ساناۋ كەزٸندە ەسەپكە الىنبايدى.
ساناق كوميسسيياسى داۋىس بەرۋگە ارنالعان جەشٸكتٸ داۋىس بەرۋ اياقتالعاننان كەيٸن اشۋعا تيٸس. جەشٸكتٸ داۋىس بەرۋ اياقتالعانعا دەيٸن اشۋعا تىيىم سالىنادى.
16. ساناق كوميسسيياسى داۋىس بەرۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا حاتتاما جاسايدى, وعان ساناق كوميسسيياسىنىڭ بارلىق مٷشەلەرٸ قول قويادى جەنە ول وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسىنا بەرٸلەدٸ.
داۋىس بەرۋ كەزٸندە بولماعان مەسليحات دەپۋتاتىنىڭ كەيٸنٸرەك داۋىس بەرۋگە قۇقىعى جوق.
17. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان دەپۋتاتتاردىڭ داۋىس سانىنىڭ كٶپشٸلٸگٸن العان كانديدات كەلٸسٸم العان بولىپ ەسەپتەلەدٸ.
ەگەر كانديداتتار بٸردەي داۋىس سانىن جيناعان بولسا, ساناق كوميسسيياسى اتالعان كانديداتتار اراسىندا قايتا داۋىس بەرۋدٸ ٶتكٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى.
قايتا داۋىس بەرۋ وسى قاعيدالاردا كٶزدەلگەن تەرتٸپپەن وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى ايقىنداعان مەرزٸمدەردە ٶتكٸزٸلەدٸ.
18. جينالىس وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى داۋىس بەرۋ نەتيجەلەرٸن جارييالاعاننان كەيٸن جابىلادى. وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جەنە استانا مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى جەنە ساناق كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى قول قويعان جينالىستىڭ حاتتاماسى جينالىستىڭ ٶتكٸزٸلۋٸن كۋەلاندىراتىن قۇجات بولىپ تابىلادى, ول بٸر كٷن ٸشٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ەكٸمشٸلٸگٸنە جٸبەرٸلەدٸ.