بٷگٸن وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ جۇمىس ساپارىمەن ماقتاارال اۋدانىندا بولىپ, ەلباسى مٸندەتتەگەن تاپسىرمالاردىڭ اۋداندا جٷزەگە اسىرىلۋىن باقىلادى.
سونىمەن بٸرگە مەملەكەتتٸك باعدارلامالار اياسىندا ٸسٸن ٶرگە دٶڭگەلەتكەن بٸرقاتار كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, شارۋالارمەن كەزدەستٸ, دەپ حابارلايدى وقو ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
ساپار بارىسىندا ايماق باسشىسى اسىقاتا كەنتٸندەگٸ «اق التىن» ماقتا زاۋىتىنىڭ ماقتا شيكٸزاتىن دايىندايتىن تەحنولوگييالىق پروتسەسٸمەن جەنە دايىن ٶنٸم تٷرلەرٸمەن تانىستى.
قۇرىلعانىنا جارتى عاسىر تولعان وڭتٷستٸكتەگٸ ٸرگەلٸ كەسٸپورىننىڭ ۇجىمى بيىل 50 جىلدىعىن اتاپ ٶتۋدە. مۇندا 265 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. جىلىنا 60 مىڭ توننا ماقتا شيكٸزاتىن دايىنداپ, ونى تمد مەملەكەتتەرٸنە ەكسپورتتايدى.
قازاقستانداعى تۇقىمدىق شيتتiڭ 70-80 پايىزىن دەل وسى كەسٸپورىن دايىندايدى. كووپەراتسييا يەلiگiندەگi 400 گەكتار جەرگە ماقتا, جٷگەرi, جوڭىشقا, تاعى دا باسقا داقىلدار ەگiلگەن, سونداي-اق, كەسٸپورىنعا قاراستى تاۋارلى-سٷت فەرماسىندا 200 اسىل تۇقىمدى iرi قارا مال ٶسiرٸلەدٸ.
«ماقتارال اۋدانىنىڭ وبلىس اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قوسىپ وتىرعان ٷلەسٸ وراسان. وسى رەتتە ديقاندار مەن شارۋالارعا مەملەكەت تاراپىنان تيٸستٸ دەڭگەيدە قولداۋ بٸلدٸرٸلٸپ وتىرعانىن ايتا كەتۋگە تيٸسپٸز. وبلىسىمىزداعى شارۋا قوجالىقتارى كووپەراتيۆ بوپ بٸرٸگٸپ, «وڭتٷستٸك» ايماقتىق ينۆەستيتسييالىق ورتالىعى مەن «ىرىس» شاعىن قارجى ۇيىمىنىڭ قارجىلاي قولداۋىنا يە بولىپ, تابىستارىن ەسەلەۋگە مٷمكٸندٸك الدى», - دەدٸ جانسەيٸت قانسەيٸتۇلى.
ايتا كەتەيٸك, جۇمىسشىلاردىڭ ەلەۋمەتتiك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ, ٶمiر سٷرۋلەرiنە بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا 50 جىل ٸشٸندە 100-گە تارتا تۇرعىن ٷي, بiرنەشە ەكi قاباتتى كوتتەدجدەر سالىنعان. سونىمەن قاتار, كەسٸپورىننىڭ دەمەۋشٸلٸگٸمەن 140 ورىندى بالاباقشا بوي كٶتەردi. قازiرگi كەزدە اسىقاتا كەنتٸندەگٸ «زاۋىت» مٶلتەكاۋدانىندا 220-دان استام وتباسى تۇرادى. گاز, اۋىز سۋ, جول مەسەلەسi تولىق شەشiلگەن.
مۇنان كەيٸن ەكٸم اسىقاتا كەنتٸندەگٸ «اق التىن بەرەكە» سٷت ٶنٸمدەرٸنٸڭ تسەحىن ارالاپ كٶرٸپ, جۇمىسشىلاردىڭ احۋالىمەن تانىستى. 2008 جىلى قۇرىلعان كەسٸپورىن جىلىنا 400 توننا ٶنٸم ٶندٸرەدٸ. سٷت, قايماق, ٸرٸمشٸك, ايران ت.ب. ٶنٸمدەر وبلىس اۋماعىنا تارالىپ, وڭتٷستٸك تۇرعىندارىن ەكولوگييالىق تازا ٶنٸمدەرمەن قامتاماسىز ەتەدٸ. امانگەلدٸ سٷتتٸباەۆتىڭ باسشىلىعىنداعى كەسٸپورىندا 20 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.
مۇنان سوڭ وبلىس ەكٸمٸ ماقتارال اۋىلدىق وكرۋگٸندەگٸ "جارقىن" شارۋا قوجالىعىندا بولدى. 1997 جىلى قۇرىلعان قوجالىقتا 92,2 گەكتار جەر بار. 2017 جىلى 72,2 گەكتارعا كٷرٸش, 15 گەكتارعا ماقتا داقىلىن ەككەن.
سونداي-اق, ج.تٷيمەباەۆ وسى اۋىلدىق وكرۋگتەگٸ "باعدات" شارۋا قوجالىعىنداعى ماقتا جيناۋ ناۋقانىنا كۋە بولدى. جەر كٶلەمٸ 287,5 گەكتاردى قۇرايتىن قوجالىق بيىل 187,5 گەكتارعا ماقتا داقىلىن ەككەن. 36 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان قوجالىقتىڭ يەلٸگٸندە 30-عا جۋىق تەحنيكا بار.
جالپى بيىل ماقتارال اۋدانىندا 94 مىڭ گەكتارعا ماقتا داقىلى ەگٸلگەن. ونىڭ بٷگٸندە 63 مىڭنان استام گەكتارىنداعى جيىم-تەرٸم جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. شارۋالار گەكتارىنا ورتاشا ەسەپپەن 20 تسەنتنەردەن ٶنٸم الۋدا.
