نۇرتاس تۇرعانبەك: "تٷندەگٸ جالعىزدىقتىڭ جان ايقايى..."

نۇرتاس تۇرعانبەك: "تٷندەگٸ جالعىزدىقتىڭ جان ايقايى..."

ول - اقىن. بالاڭ كٶڭٸلمەن قالاعا كەلٸپ, سول بالالىعىن, تازالىعىن, اۋىل ادامدارىنىڭ اقەدٸل كٶڭٸلٸن كٶشەدەن ٸزدەيتٸن اقىن. كٷرەڭٸتكەن كٷندەردٸڭ كٶلەڭكەسٸندە قالىپ جابىرقاعان سەتٸندە, ٶمٸرگە ٶكپەلەگەن سەتٸندە, ٶشٸن ٶلەڭنەن الاتىن اقىن. جەتٸم كٷندەرٸن جەسٸر ۋاقىتقا توناتقاندا, تٸستەنٸپ تۇرىپ ٶلەڭ جازاتىن اقىن.

بۇل اقىنعا "يزمدەر" جٷرمەيدٸ. اناۋ حان تەڭٸرٸنٸڭ ەتەگٸنەن ارشاسىن ارقالاپ كەلگەن, ونى بەرٸمٸزگە يٸسكەتٸپ, اۋىلدىڭ عاجايىپ جۇپارىن ٶمٸرٸمەن, ٶلەڭٸمەن ۇعىندىرعان جاننىڭ جۇرت ەلتكەن جاڭا اعىمدارعا جۇعىسپاۋى دا زاڭدىلىق شىعار. كٶرگەن جەردە بالاداي باۋىرىڭا تىعىلىپ, ٶزٸنٸڭ ادىراسپان-شاشىن ەرٸكسٸز يٸسكەتەتٸن ادامدا قالالىق قالىپ قايدان بولسىن. ...نۇرتاستى وقىسام اقىندار(ۇلىلار ەمەس) اۋىلدا تۋىپ قالادا ٶلەدٸ دەگەن سٶز ەسٸمە تٷسٸپ, كٶزٸمە رەترو-ٶمٸر ەلەستەيدٸ.

تۇرسىنبەك باشار

***

كٶڭٸلٸمە كٷن قاداپ, جٷرەگٸمە مۇڭ قاداپ, 
بالالىعىم كەتتٸ ٶتٸپ, جانارىمنان سىرعاناپ. 
مەن كٸرشٸكسٸز سەتتەردٸ اڭساپ كەتكەم, سودان-سوڭ, 
مىناۋ ارسىز ەلەمدە جاستىعىمدى بىلعاپ اپ.

سودان بەرٸ شىنايى قۋانعام جوق, كٷلگەم جوق, 
جىلاعام جوق تٷندەرگە كٶز جاسى بوپ سٸڭگەم جوق. 
ٶزٸم "وتپىن" دەپ جٷرٸپ جانىپ كەتە جازداعام, 
مەنٸ مىنا كٷيدٸرٸپ جاتقان كەزدە ٸرگەمدٸ وت. 

سوسىن جاۋىپ ۇستاعام, كٷيٸك شالعان ٸرگەمدٸ, 
ەرتەڭٸمە قالسىن دەپ ٶتكەنٸمنەن بٸر بەلگٸ. 
جاس بالانىڭ تاعدىرى – تاس قالادا جوعالعان, 
تاس قالانىڭ تاعدىرى – تاسىرقاتسىن كٸمدەردٸ?

مەنٸڭ اسىل ارمانىم وسى جەردە تونالعان, 
سودان كەيٸن كٷتكەن جوق باقىت دەيتٸن جول الدان. 
اۋىلىنان كەلگەندە ادامدىعى جوعالعان, 
بەرٸ تٷلكٸ ەيتەۋٸر, بەرٸ قاسقىر بوپ العان. 

ەندٸ كٸمنەن جاسىرام دەل قازٸرگٸ حال-جايدى?
ەربٸر سەتتٸڭ جاراسى سەزٸمٸ مول جانعا ەيگٸ, 
اردىڭ ارتقان جٷگٸ بار, باتادى ىلعي ارقاما, 
تاۋدىڭ تارپاڭ ۇلى ەم دەپ, تاسقا سوعىپ ماڭدايدى. 

نەسٸن ايتا بەرەيٸن ويلارىمدى ساتىلاپ, 
بار قابىرعام سٶگٸلدٸ, سىنىپ كەتتٸ قاقىراپ. 
اقىلدىعا سور قونعان – سوردىڭ ٶزٸ اقىلدى, 
اقىماققا باق بولعان – باقتىڭ ٶزٸ اقىماق! 
باقىتسىز بوپ بارامىن, بەرٸن سىرتتاي باقىلاپ.

***

سەن كٸنەلايسىڭ عوي,
كٸنەلايسىڭ عوي, نەگە دەپ سۇرامايسىڭ عوي. 
تٸستەسٸپ تۇرعان تاعدىردا تٸسٸڭ سىنسا دا,
مەن شىداعان ٶمٸرگە شىدامايسىڭ عوي!

سەن «جٷرەك» دەيسٸڭ عوي,
جٷرەك دەيسٸڭ عوي, سەزٸمدٸ تٷلەتپەيسٸڭ عوي. 
جىلىمشى جاس جانىڭنان ىتقىپ شىقسا دا,
مەن سەلك ەتكەن دٷنيەگە, دٸر ەتپەيسٸڭ عوي.

سەن تٷسٸنبەيسٸڭ عوي,
تٷسٸنبەيسٸڭ عوي, الدىمدا كٸشٸرمەيسٸڭ عوي. 
سەن – ماعان قۇيىلعان اششى شاراپسىڭ,
بٸراق تا, ٸشٸلمەيسٸڭ عوي.

***

كٷرسٸندٸڭ بە?!
بٸلەمٸن, قۋانا الماي جٷرسٸڭ مٷلدە
مٶلدٸرەپ قاراپ تۇرىپ بٸر-اق سەتتە 
تىرس ەتٸپ تامايىن دەپ تۇرسىڭ كٸمگە?

جىلادىڭ با?
مەنەن بەتەر عاشىقسىڭ, سٸرە مۇڭعا.
تٷندەگٸ جالعىزدىقتىڭ جان ايقايى
جاڭعىرىپ ەلٸ تۇر ما قۇلاعىڭدا?

مۇڭدىسىڭ با?
ٶمٸردٸڭ سەزٸم دەيتٸن تۇرعىسىندا
مەن اڭساعان جىلىلىق, ەتتەڭ, قالقام
پىر ەتٸپ ۇشىپ كەتكەن جىل قۇسىندا.

ويلاندىڭ با?
قاراۋىل ەتٸپ مەنٸ قويعان مۇڭعا
ايرانداي ۇيىپ تۇرعان جٷرەگٸم بار,
ويران قىلما!

جازدىم بەرٸن,
الايدا, پەرٸشتە ەمەس ازعىن-جانىم
كٷنەنٸڭ جاساپ العان كٷنەسٸ ٷشٸن
سەن مەنٸ جازعىرماعىن.

لايىقتى باق,
جاناردان جوعالادى تايىپ, قۇلاپ
سەنەرٸ ەر ادامنىڭ بٸرەۋ بولسا,
جالعىزدىق لايىقتىراق!

سەن دە, مەن دە,
جٷرەكتٸ بەكٸنگەنبٸز ەمدەمەۋگە.
ەڭ اۋىر مۇڭ ارقالاپ قوشتاسارمىز,
كەم دەگەندە.

 

***

ٶتكەنٸمنەن قالىپ كەتكەن كٶپ بەلگٸ, 
اقىماقتاۋ تٸرلٸگٸمدٸ سٶكپە ەندٸ. 
كٶز جاسىڭمەن ٶزٸڭ جۋىپ جاتسىڭ با, 
ماعان دەگەن ٶكپەڭدٸ. 

«باقىتتى ەتەم», – دەپ ويلاۋشى ەم ٶز باسىم, 
بوتا – جٷرەك بۇل كەۋدەمدە بوزداسىن. 
تاڭ اتاردا تاعدىرىمدى ٶزگەرتكەن, 
الاقانعا سٷرتٸلمەگەن كٶز جاسىڭ. 

اياۋسىزبىن ايالاۋدى بٸلمەگەم, 
مەنٸڭ كٸنەم, قاتەلەسسٸن كٸم, نەدەن?! 
ايدالاعا بوسىپ كەتكٸم كەلەدٸ
«تٸرلٸك» دەيتٸن – تٷرمەدەن.

باقىتقا ەمەس, بٸلەم مۇڭعا تولىسىڭ, 
ٶزگەرتكٸم-اق كەلٸپ تۇر عوي, سونى شىن. 
جالعان ٶمٸر ٶزٸڭمەنەن مەڭگٸ ەدٸ, 
مەڭگٸلٸكتەن ايىرماشى, سول ٷشٸن.

***

جان جىلايدى,
ويلاسام تٸرلٸگٸمدٸ سەل بىلايعى.
سارعايعان جاپىراقتاي ٶكٸنٸشٸم.
ساعىنعان جٷرەگٸمنەن ساۋدىرايدى. 

كەشە, بٷگٸن...
جاساعان بار كٸنەمدٸ كەش, ەلٸگٸم.
كٶپ تونالىپ, جٷرەگٸم جارالانىپ,
وتقا ورانىپ كەتتٸ ەكەن نەشە جىرىم?

تٷسٸنٸپ, ۇق!
جٷرەگٸمدٸ تاستاعان ٷسٸك ۇرىپ.
باقتى ٶمٸر قاي اقىنعا بۇيىرىپتى,
سىرتىم كٷلٸپ تۇرادى, ٸشٸم – ۇلىپ!

تاڭداعانىم, 
بار بولمىسىم وسىنداي, بار ما امالىڭ?
الىپ-ۇشقان كٶڭٸلٸڭ باسىلماسىن,
ساعىنىشتان اسپايدى سالعان ەنٸم!

سٶگە كٶرمە!
جان ەمەس, جىر – كەرەگٸ مەنەن ەلگە.
جاستاپ جٷرٸپ وقىشى سەن دە كٷنٸم,
اينالىپ كەتكەن كٷنٸ مەن ٶلەڭگە!

***

سۋىقتان قاشقان اسپاننىڭ پەرٸشتەلەرٸ, 
مەنٸڭ دە جانىم سالقىندى تەرٸس كٶرەدٸ. 
ٷلبٸرەپ تۇرعان ادامنىڭ ارى عوي دەدٸم, 
ار نەگە سوسىن تاباندا تەگٸستەلەدٸ?! 

مەن تٷسٸنبەيتٸن بەلگٸلەر, جولىمداعىم عوي, 
(تابىن دا بٸر عوي, قايتەيٸن توبىر دا بٸر عوي), 
ٶزٸمنٸڭ داعى تابانىم تازا ەمەس ەدٸ, 
سٷرتەيٸن دەسەم ەتتەڭ-اي, قولىمدا كٸر عوي.

ٶمٸر كٸرلەتكەن, تاپ-تازا جانىم-ارىم دەپ, 
پەندەشٸلٸك-اۋ, ٶمٸرگە تاعى دا مٸندەت. 
پەرٸشتە-قار بوپ قۇلاسا قۋانامىن مەن, 
اۋناپ بولسا دا كٷنەدان ارىلامىن دەپ.

ەركەلەپ جاۋشى ەپپاق قار, ەرٸك تەك سەندە,
تازارتشى ەلەمدٸ بٸر مەزگٸل كەلٸپ كەتسەڭدە. 
ايالاپ سەنٸ وتىرام الاقانىممەن, 
ەرٸپ كەتسەڭ دە.

***

ٶز ويىما تۇتقىنمىن كۋəگەرسٸز,
شانشىلىپ وي ميىمدا تۇرادى ەرسٸز.
كٶزٸن جۇمعان قاراڭعى مىنا تٷن دە,
ۇيىقتاي الماي جاتىر-اۋ سٸرə مەنسٸز.

تٶسەگٸمدە جاتقانمەن تٷن اۋناقشىپ,
اۋىرلىقتى مەندەگٸ ۇعا الماس تٷك.
جانىممەنەن جاستىققا بٸرەر سəتكە,
كٶز جانارى ارقىلى سىر الماستىق

استاڭ-كەستەڭ بوپ جاتىر ميدا بəرٸ,
بəرٸن سەزگەن سالىڭقى ٷي قاباعى.
ٶز ٶزٸمدٸ مٷجٸگەن ويدان جٷرەك,
اراشالاپ الا-الماي قينالادى.

قايتسٸن ەندٸ وعان دا داۋا بار ما,
بəرٸ دە شەبەر قازٸر جارالاۋعا.
الاڭعاسار سەزٸمدٸ جٷرەگٸڭنەن,
قارالاۋعا بولا ما الالاۋعا?!

ول دا كەيدە كٷتەدٸ ميدان كٶمەك,
قايران ميىم قايتەيٸن قينال دەمەك.
دəل سەنٸڭ قۇلاعىڭا شىرىلدايدى,
دəل مەنٸڭ كەۋدەمە كەپ سىيعان بٶبەك.

ويلارىما تۇتقىنمىن, ايىپتىمىن,
Əيتسە دە ايىپتاۋعا لايىقتىمىن.
قۇلاۋعا دا حاقىم جوق, سəل قيسايسام,
ۇستاپ الار قۇشاعىن جايىپ كٸمٸم?!

تامىرىمدا توعىسقان جانىم, ميىم,
تەك ٶزٸمە ايان عوي جالىن كٷيٸم.
باۋىرىم مەنٸ الىسقا الىپ كەتشٸ,
حəلٸم قيىن!

ۇلت پورتالى