بواو ازييالىق فورۋمىنىڭ پلەنارلىق سەسسيياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەينەٷندەۋٸ كٶرسەتٸلدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قر سٸم باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
بيىلعى كونفەرەنتسييانىڭ نەگٸزگٸ تاقىرىبى – «ٶزگەرٸپ جاتقان ەلەم: «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى شەڭبەرٸندە بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەرمەن جاھاندىق باسقارۋ مەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ».
فورۋم قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ تٶراعاسى سي تسزينپيننٸڭ ارنايى بەينەٷندەۋٸ اشتى. ول ٶز ەلٸنٸڭ سىرتقى ەلەمگە اشىقتىق ساياساتىن جالعاستىراتىنىن مەلٸمدەدٸ جەنە سەرٸكتەستەردٸ جوعارىدا اتالعان بەيجٸڭ باستاماسىنىڭ بارلىق مٷمكٸندٸكتەرٸن بٸرلەسە تيٸمدٸ پايدالانۋعا شاقىردى.
ن. نازارباەۆ ٶز سٶزٸندە سوڭعى جيىرما جىل ٸشٸندە تەك ازييانىڭ عانا ەمەس, بٷكٸل ەلەم دامۋىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تالقىلاۋ ٷشٸن ماڭىزدى حالىقارالىق الاڭ رەتٸندە قالىپتاسقان بواو فورۋمى جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
ەلباسىنىڭ ايتۋىنشا, COVID-19 پاندەميياسى بٷكٸل ەلەمدەگٸ كٷندەلٸكتٸ شىندىققا تەرەڭ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸپ, حالىقارالىق قوعامداستىق ٷشٸن بٸرقاتار ەلەۋلٸ ساياسي, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە گۋمانيتارلىق سىن-قاتەرلەردٸ ەشكەرەلەدٸ. سونىمەن بٸرگە داعدارىس ادامزاتقا قورشاعان شىندىققا جاڭا كٶزقاراسپەن قاراۋعا جەنە بٷگٸنگٸ كٷنٸ ٶزٸ ٷشٸن بٸرنەشە ماڭىزدى قورىتىندى جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ن. نازارباەۆ اتاپ ٶتكەندەي, «پاندەمييا قيىن كەزەڭدەردە مەملەكەتتٸڭ ماڭىزدى رٶلٸن كٶرسەتتٸ – بيلٸكتٸڭ تيٸمدٸ شارالارىنىڭ ارقاسىندا كٶپتەگەن ەلدەر جاعداي دامۋىنىڭ جاعىمسىز ستسەنارييلەرٸنٸڭ الدىن الدى».
بۇل رەتتە بارشانىڭ پلانەتامىزدىڭ «باعالانۋى جەنە قورعالۋى كەرەك» ٶتە نەزٸك ورگانيزم ەكەندٸگٸنە كٶزدەرٸ جەتتٸ.
پاندەمييا جاعدايىندا جاھاندانۋ جەنە ەلدەر مەن حالىقتاردىڭ ٶزارا ەرەكەتتەسۋٸنٸڭ باسقا پروتسەستەرٸ باياۋلادى, ادامدار اراسىنداعى سەنٸمسٸزدٸك ٶسٸپ, بۇل جاھاندىق ەكونوميكا مەن ساياساتقا تەرٸس ەسەر ەتەدٸ.
«بٸز بٷكٸل ەلەمدە پروتەكتسيونيستٸك كٶڭٸل-كٷيدٸڭ ٶسۋٸن كٶرٸپ وتىرمىز. حالىقارالىق ەكونوميكالىق قاتىناستارعا سىني ەسەر ەتەتٸن ساياسي نەگٸزدەلگەن شەشٸمدەر ەنگٸزٸلۋدە. بٸز ەلەمدٸ ٶزٸمشٸل بٸرجاقتى شەشٸمدەردٸڭ بۇرالىمىنا باتىرۋعا جول بەرمەۋٸمٸز كەرەك», - دەدٸ ەلباسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, «حالىقارالىق كەلٸسٸمدەردٸڭ جاڭا قاعيداتتارى تەڭ جەنە جاۋاپتى سەرٸكتەستەردٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىل رۋحىندا بولۋى تيٸس». ەربٸر ەلدٸڭ مەدەني, ەلەۋمەتتٸك جەنە ساياسي دەستٷرلەرٸن, ەكونوميكالىق ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن قۇندىلىقتارىن ٶزارا قۇرمەتتەۋ ولاردىڭ نەگٸزٸ بولۋعا تيٸس. پاندەمييا «بەسەكەلەستٸك ەلەمٸ مەن ىنتىماقتاستىق ەلەمٸ اراسىنداعى تاڭداۋدىڭ قاجەتتٸلٸگٸن» ايقىن كٶرسەتتٸ.
ەلباسى اتاپ ٶتكەندەي, «ٸندەتتٸ جاھاندىق باقىلاۋسىز قالدىرۋ جەكەلەگەن ەلدەردٸڭ تابىسى بولاشاقتا قاجەتتٸ نەتيجە بەرمەيدٸ».
«ادامزات ٷشٸن جاھانداعى جاپپاي ۆاكتسيناتسييا مەسەلەسٸن شەشۋدەگٸ ۆاكتسينالاردى ٶندٸرۋشٸلەر مەن ٷكٸمەتتەردٸڭ ىنتىماقتاستىعى ماڭىزدى. بۇل مەسەلەدە بەسەكەلەستٸك پەن ساياسيلاندىرۋ كەرٸ ەسەر ەتەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ول.
«بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسىنا قاتىستى ن. نازارباەۆ ونى قحر تٶراعاسى سي تسزينپين 2013 جىلى ەلٸمٸزدٸڭ استاناسىندا ۇسىنعانىن ەسكە سالدى.
«قازاقستان ٷشٸن بۇل باستاما جاڭا مٷمكٸندٸكتەر تەرەزەسٸنە اينالدى. بٷگٸندە مەملەكەتٸمٸز ارقىلى ازييا مەن ەۋروپانى, سولتٷستٸك پەن وڭتٷستٸكتٸ, تىنىق مۇحيتىن اتلانت جەنە ٷندٸ مۇحيتتارىمەن بايلانىستىراتىن قىسقا جولدار ٶتەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ەلباسى.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ قازاقستان ارقىلى 11 ترانسۇلتتىق مارشرۋت سالىندى, ونىڭ ٸشٸندە ۇزىندىعى 2700 كم «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوبانىن قوسا العاندا, 5 تەمٸرجول جەنە 6 اۆتوموبيل جولى, قازاقستاننان پارسى شىعاناعىنا جەنە وڭتٷستٸك ازيياعا باراتىن تەمٸر جولدار.
«وسىنىڭ بارلىعى ەلٸمٸزدە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ترانزيتتٸك حاب قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ەندٸ ەلٸمٸز ارقىلى ازييانىڭ كەز-كەلگەن نٷكتەسٸندەگٸ تاۋارلار سولتٷستٸك ەۋروپا قالالارىنا ەكٸ اپتانىڭ ٸشٸندە جەتە الادى. وسىنىڭ ارقاسىندا 2020 جىلعى داعدارىستا دا قازاقستان ارقىلى «قىتاي – ەۋروپا – قىتاي» باعىتى بويىنشا كونتەينەرلٸك تاسىمالداردىڭ ٶسۋٸ 60% -دان استامدى قۇرادى«, – دەپ اتاپ ٶتتٸ ن. نازارباەۆ.
سوڭىندا ەلباسى «ٶتكەن جىلدار ٸشٸندە «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى ىنتىماقتاستىق پەن جاھاندانۋدىڭ الدىڭعى قاتارلى يدەيالارىن ٸلگەرٸلەتۋ ٷشٸن ٶزٸنٸڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸ مەن ماڭىزدىلىعىن دەلەلدەگەنٸن» اتاپ ٶتتٸ.
فورۋمدا برۋنەي, ۆەتنام, يندونەزييا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, لاوس, سينگاپۋر, چيلي جەنە شري-لانكا ەلدەرٸنٸڭ باسشىلارى دا سٶز سٶيلەگەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن.
بواو ازييالىق فورۋمى (باف) – ٶڭٸرلٸك ەكونوميكالىق ينتەگراتسييانى جەنە ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ بٸرلەسكەن دامۋىن, ونىڭ ٸشٸندە وسى ماقساتتا كٶرنەكتٸ ساياساتكەرلەردٸڭ, بيزنەسمەندەردٸڭ, عالىمداردىڭ, ساراپشىلار مەن باق-تىڭ قاتىسۋىمەن جىل سايىنعى حالىقارالىق كونفەرەنتسييانى ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ٸلگەرٸلەتۋگە جەردەمدەسۋگە ارنالعان ٷكٸمەتتٸك ەمەس جەنە كوممەرتسييالىق ەمەس حالىقارالىق ۇيىم. بيىل باف ٶزٸنٸڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ٶتەدٸ. فورۋمنىڭ قۇرىلتاي سەسسيياسى 2001 جىلعى 26 اقپاندا بواو قالاسىندا (حاينان پروۆينتسيياسى, قحر) ٶتتٸ.
