قازاقستاندىق زٸلتەمٸرشٸ, لوندوندا ٶتكەن وليمپياداعا قاتىسقان الماس ٶتەشوۆ جۋرناليست عالىم سٷلەيمەننٸڭ Youtube-تەگٸ «بەرەن Live» ارناسىندا اۋىر اتلەتيكا تٶڭٸرەگٸندەگٸ داۋ-داماي تۋرالى كەڭٸرەك ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى halyq-uni.kz پورتالى.
ول 1994 – 2016 جىلدارى اۋىر اتلەتيكادان قازاقستان ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى بولعان الەكسەي نيدٸڭ يليا يلين بوپسالاپ, ٷيٸن قالاي تارتىپ العانىن, دوپينگ داۋىنا ٸلٸككەن سپورتشىلاردىڭ كەيٸنگٸ تاعدىرلارى تۋرالى ايتتى.
مەن يليامەن 2002 جىلدان بەرٸ دوسپىن. ەكەۋمٸز بٸرگە دايىندالىپ, بازادا بٸر بٶلمەدە تۇراتىنبىز. يليننٸڭ 17 جاسىندا ەرەسەكتەر اراسىنداعى ەلەم چەمپيونى اتانعانىن بٸلەسٸزدەر. ەلگە كەلگەن سوڭ وعان قىزىلوردادان پەتەر, قوماقتى سىياقى بەردٸ. ول سىياقىعا الماتىداعى تيميريازەۆ پەن بايزاقوۆ كٶشەلەرٸنٸڭ قيىلىسىنان پەتەر ساتىپ الدى. سول جىلدارى حالىقارالىق اۋىر اتلەتيكا فەدەراتسيياسىن ۆەنگرييالىق توماش ايان باسقارعان بولاتىن. 2008 جىلعى قازاقستانعا بەيجٸڭ وليمپياداسىنىڭ قارساڭىندا حالىقارالىق فەدەراتسييانىڭ دوپينگ اگەنتتەرٸ كەلٸپ, تەكسەرٸس جٷرگٸزدٸ. سول كەزدە الەكسەي ني يليانى شاقىرىپ الىپ: «سەن دوپينگ قولداندىڭ, سونى شەشۋ كەرەك», دەپ ونى بوپسالاعان, - دەدٸ ول.
سودان كەيٸن ول يليانىڭ قورىققاننان ٶز ٷيٸن نيگە بەرە سالعانىن ايتتى.
يليا ەلٸ جاس. 18 جاستا بولاتىن. ول قورىققاننان الماتىداعى پەتەرٸن الەكسەيگە بەرە سالادى. سودان كەيٸن يليننٸڭ جاتتىقتىرۋشىسى ەلجاس بولتاەۆ وسى وقيعانى زەرتتەيدٸ. نەلٸكتەن فەدەراتسييانىڭ ادامدارى تەكسەرۋگە كەلگەنٸن ەبدەن زەرتتەپ, اقىر سوڭىندا الەكسەي نيدٸڭ يليندٸ الداپ سوققانىن تٷسٸنەدٸ. ٶيتكەنٸ, الەكسەي پەتەردٸ يليننٸڭ اتىنان اۋدارىپ العان ەدٸ. بٸرەۋدٸڭ اتىنا رەسٸمدەگەن. وسى وقيعالاردان كەيٸن يليا ۇلتتىق قۇرامادان بٶلٸنٸپ, جەكە جاتتىعا باستادى. مەن دە قاسىندا بولدىم.
2009 جىلى يليا ٷزٸلٸس الادى. سول جىلى ۆلاديمير سەدوۆ چەمپيون اتاندى. 2010 جىلى يلين ازييا ويىندارىن, 2011جىلى پاريجدەگٸ ەلەم چەمپيوناتىن جەڭدٸ. مٸنە, سودان سوڭ ول الەكسەيگە بارىپ, بٷكٸل شىندىقتى جايىپ سالاتىنىن, ەلباسىعا جەتكٸزەتٸنٸن ايتتى. وسىنى ەستٸگەن الەكسەي ني يليانىڭ پەتەرٸن قايتارىپ بەردٸ. وسىلايشا الەكسەي ني يليننٸڭ ٷيٸن تارتىپ الىپ, الداپ كەتكەن», – دەدٸ الماس ٶتەشوۆ.
ول ەڭگٸمەدە لوندان وليمپياداسىنان كەيٸن اۋىر اتلەتيكاداعى جاعدايدىڭ قيىنداپ كەتكەنٸن, دوپينگ داۋى بارشى سپورتشىلاردىڭ ٶمٸرٸنە كەرٸ ەسەر تيگٸزگەنٸن, قىتايدان كەلگەن اۋىر اتلەت قىزداردىڭ كەسٸرٸنەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ جولى بٸر بولماي قالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
زٷلفييا چينشانلو, ماييا مانەزانىڭ اتتارى قىتايشا بولعان. ولاردىڭ اتتارىن ۇمىتىپ قالدىم. سولاردىڭ كەسٸرٸنەن قازاقستان قۇراماسىن قۇرتىپ جٸبەردٸ. ال الەكسەي ني قالتانى عانا ويلادى. مەنٸڭ 20 جىل زٸلتەمٸردٸ كٶتەرگەن ەڭبەگٸم دالاعا كەتتٸ.
دوپينگ داۋىنا ٸلٸكەننەن كەيٸن كٶپتەگەن قيىندىققا تاپ بولدىق. مەملەكەت تاراپىنان الاتىن ستيپەندييادان قاعىلدىق. ەڭبەكاقىدان ايىرىلدىق. ول ازداي, دەۋٸرٸمٸز جٷرٸپ تۇرعان شاقتا ارقامىزدان قاعىپ, ماقتاۋ سٶزدەرٸن ايتقان اعالارىمىزدىڭ بٸرازى تەرٸس اينالدى. دوس-جاراندار دا ازايدى. بٸر سٶزبەن ايتساق, تۇرمىس تاۋقىمەتٸن بٸراز تارتتىق. قينالعان سەتتە شالقار تەلٸپوۆ پەن مۇرات ٶمٸربەك سىندى كەسٸپكەر اعالارىم قولداۋ كٶرسەتتٸ, - دەدٸ ول.
ول دوپينگ داۋى ٶمٸرٸن تٷگەل ٶزگەرتكەنٸن ايتتى.
باسقالارىن بٸلمەيمٸن, دوپينگ داۋى, سول قاسٸرەت مەنٸڭ ٶمٸرٸمدٸ تٷگەل ٶزگەرتتٸ. ماعان قاتتى سوققى بولدى. وتباسىما زييان كەلدٸ. ۇلتتىق قۇرامادان شىعارىپ جٸبەردٸ, جالاقىم توقتادى. ٷيدە ٷش بالامدى قاراپ وتىرعان ەيەلٸم بار. ولاردى اسىراۋ كەرەك. بارلىعى قيىن بولىپ كەتتٸ. سودان بەرٸ ٸستەمەگەن جۇمىسىم قالمادى. 2002 جىلدان 2016 جىلعا دەيٸن سپورت زالىنان شىققان جوقپىن, ٶمٸرٸمٸز تٷگەل سوندا ٶتتٸ. باسقا ٶمٸردٸ كٶرمەگەنبٸز. تەمٸر كٶتەرۋدەن باسقا ەشتەڭەنٸ بٸلمەيمٸن. داڭقىم دٷركٸرەپ تۇرعان كەزدە جالاقىم جامان بولعان جوق. ايلىقتى بٸرنەشە جەردەن الاتىن ەدٸك. فەدەراتسييا, وبلىستىق سپورت بٶلٸمٸ, ودان بٶلەك دەمەۋشٸلەردٸڭ سىياقىسى بار. ەڭ كٶپ العان جالاقىم - 1 ميلليون 700 مىڭ تەڭگە بولاتىن, – دەدٸ الماس ٶتەشوۆ.
ونى 2016 جىلى حالىقارالىق اۋىر اتلەتيكا فەدەراتسيياسى دوپينگ قولدانعانى ٷشٸن تٶرت جىلعا سپورتتان شەتتەتكەن بولاتىن.
