موڭعولييانىڭ بايان-ٶلگيي ايماعىندا سەلدەن كەيٸن سالىنىپ جاتقان ٷيدٸڭ بٸرٸ. سۋرەت سايران ەسٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشىدان الىندى.
"موڭعوليياداعى تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە ارناپ قازاقستاندىق بەلسەندٸلەر سالعىزىپ جاتقان كەيبٸر ٷيلەر «قاۋٸپتٸ زونادا تۇرعاندىقتان» بۇزىلاتىن بولدى", - دەپ جازادى ازاتتىق. بۇل تۋرالى ۇلت.كز تٸلشٸسٸ حابارلايدى.
موڭعولييانىڭ بايان-ٶلگيي ايماعىنىڭ تۇرعىنى سايران – سەگٸز بالانىڭ اناسى, جالعىزباستى ەيەل. وتباسىن قۇرعان ٷلكەن تٶرت بالاسى قازاقستانعا كٶشكەن. كەمەلەتكە تولماعان تٶرت بالاسىمەن ٶلگيي قالاسىندا تۇرادى. شٸلدەنٸڭ 10-ىندا بولعان تاسقىننان سوڭ سايراننىڭ ٷيٸ جارامسىز بولىپ قالعان. اپاتتان كەيٸن قازاقستاندا ازاماتتىق بەلسەندٸلەر ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى جۇرتتان قارجى جيناپ, تۇرمىسى ناشار بەس ٷيگە باسپانا سالىپ بەرۋدٸ ۇيعارعان. سولاردىڭ قاتارىندا سايراننىڭ شاڭىراعى دا بار.
- ٷيدٸڭ ٸرگەتاسىن قۇيىپ, كٸرپٸشتەرٸن قالاعان بولاتىن. 50 پايىزى بٸتٸپ تۇرعان ەدٸ. ەندٸ كەلٸپ, ەكٸمشٸلٸك قىزمەتكەرلەرٸ: «ٷيدٸ بۇز. زاڭسىز جەرگە سالىنعان» دەپ جاتىر, - دەيدٸ سايران.
«پارتييا تارتىسى بولۋى مٷمكٸن»
قازاقستاندىق بەلسەندٸلەر جيناعان اقشانىڭ بٶلٸنٸپ, جۇمسالۋىن قاداعالاپ جٷرگەن بايان-ٶلگييلٸك بەلسەندٸ ايدوس ازات:
- و باستا ەكٸمشٸلٸك ٶزٸ بەلگٸلەپ بەرگەن جەرگە ٷي سالىنعان. بٸراق بۇل جەردە پارتييا تارتىسى بولىپ جاتۋى مٷمكٸن, - دەپ بولجايدى.
بايان-ٶلگيي ايماعىنداعى 200-گە جۋىق ٷيدٸ سۋ شايىپ, 700 تۇرعىن باسپاناسىز قالىپ جاتقان كەز موڭعوليياداعى پارلامەنت سايلاۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن ەدٸ. سول كەزدە بيلٸك باسىندا وتىرعان دەموكراتييالىق پارتييا ٶكٸلدەرٸ تاسقىننان زارداپ شەككەن 100 ٷيگە جاڭادان باسپانا سالۋ ٷشٸن جەر بٶلگەن. جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, بۇرىنعى بيلٸك باسىندا وتىرعان دەموكراتييالىق پارتييا جەڭٸلٸپ, ورنىنا كەلگەن موڭعولييا حالىق پارتيياسى جەر بٶلۋ شەشٸمٸن زاڭسىز دەپ تاپقان.
موڭعولييانىڭ بايان-ٶلگيي ايماعىندا تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە ارناپ سالىنىپ جاتقان ٷيدٸڭ بٸرٸ. سۋرەت سايران ەسٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشى پاراقشاسىنان الىندى.
- قازاقستاننان كەلگەن جٸگٸتتەر (بەلسەندٸلەر – رەد.) باسىندا قانشا قارجى ەكەلگەنٸن ايتتى. ويلانا كەلە «جاعدايى جوق بەس وتباسىعا ٷي سالىپ بەرەيٸك» دەپ شەشٸم قابىلدادى. قازٸر ٷش ٷي سالىنىپ بٸتۋگە تاياپ قالدى. ەكٸ ٷي ەندٸ باستالىپ, سالىنىپ جاتىر. بٸراق [جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك] باسىندا كٶرسەتٸپ بەرگەن جەرلەرٸن ەندٸ «دۇرىس ەمەس» (زاڭدى ۋچاسكەگە تٷسپەگەن – رەد.) دەپ, سونىڭ سالدارىنان ەكٸ ٷيٸمٸز بۇزىلعالى جاتىر. بۇل ەندٸ باسىنداعى باسشىلىقتىڭ تەرٸستٸگٸ, - دەيدٸ ايدوس ازات.
ٶزٸن تەك اسقار دەپ تانىستىرعان بايان-ٶلگيي ايماق ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ قىزمەتكەرٸ ازاتتىققا جەر ۋچاسكەلەرٸنٸڭ نە سەبەپتٸ جارامسىز دەپ تانىلعانىن تٷسٸندٸردٸ.
- اەروپورتقا تىم جاقىن, قاۋٸپتٸ زوناعا كٸرٸپ كەتكەن. بۇنى ەلەكتر جٷيەسٸن تارتۋ كەزٸندە كٶرٸپ, ٷي سالۋدى توقتاتۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلدانعان, - دەدٸ ول.
بٸراق اسقار ناقتى قانشا ٷيدٸڭ قاۋٸپتٸ زوناعا كٸرٸپ كەتكەنٸن ايتىپ بەرە المادى.
جاڭا ەكٸمنٸڭ جاۋابى
ٷيسٸز قالعان سايران جاڭا ەكٸمنٸڭ بٶلٸپ بەرگەن جەرٸنە كيٸز ٷيمەن كٶشٸپ بارعانىن, جارتىلاي سالىنعان ٷيٸنٸڭ تۇرعانىن, ونى بۇزىپ ەكەپ قايتا سالۋعا قارجىسىنىڭ جوق ەكەنٸن ايتادى.
بايان-ٶلگيي ايماعىنىڭ ەكٸمٸ عىلىمحان ايىپۇلى 20 ٷيدٸڭ قاۋٸپتٸ ايماققا كٸرٸپ كەتكەنٸن راستادى.
- ٷكٸمەت اۋىسىپ, الدىڭعى كٸسٸلەر (ەۋەلگٸ باسشىلار – رەد.) كٶپ مەن بەرمەي, شەشٸلمەگەن مەسەلەلەرگە ارالاسىپ, كٸرٸسٸپ جاتىرمىز. قىزمەتكە كەلگەلٸ بٸر اپتا بولعان. كوميسسييا قۇرىلىپ, تەكسەرٸلمەگەن. جيىرماداي ٷيگە بەرٸلگەن جەر اەروپورتقا جاقىن. سامولەتتٸڭ ۇشىپ-قونۋىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەدٸ دەگەن ماماندار قورىتىندىسى شىققان. سول بويىنشا ول 20 ٷيگە باسقا جەردەن جەر بٶلٸنٸپ بەرٸلدٸ, - دەيدٸ ايماقتىڭ جاڭا ەكٸمٸ.
عىلىمحان ايىپۇلى دا ازاتتىققا «قاۋٸپتٸ زوناعا» ناقتى قانشا ٷيدٸڭ سالىنا باستاعانىن انىقتاپ ايتىپ بەرە المادى.
ايماق ەكٸمٸ ٷكٸمەت تارابىنان 100 وتباسىعا كيٸز ٷي تاراتىلعانىن حابارلادى. ەلەكتر جارىعىن تارتۋ جەنە ٷش-تٶرت جەردەن قۇدىق قازۋ مەسەلەسٸن قاراستىرىپ جاتقانىن ايتتى. ازاتتىق تٸلشٸسٸنٸڭ «ٷيلەرٸن جارتىلاي سالىپ قويعان تۇرعىنداردىڭ شىعىنىن كٸم ٶتەپ بەرەدٸ?» دەگەن ساۋالىنا «بٸلمەيمٸن» دەپ قىسقا قايىردى.
قازاقستاندىق بەلسەندٸ اياتجان احمەتجاننىڭ باستاۋىمەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشىلارى بايان-ٶلگييدەگٸ تاسقىننان زارداپ شەككەندەرگە كٶمەكتەسۋ ماقساتىندا قارجى جيناعان بولاتىن. بەلسەندٸ ازاتتىققا جينالعان 2 ميلليون 500 مىڭعا جۋىق قارجىنى بايان-ٶلگييگە جەتكٸزٸپ, بەس وتباسىنا 32 شارشى مەترلٸك باسپانا تۇرعىزىپ بەرۋگە كٸرٸسكەندەرٸن ايتتى. بۇدان باسقا, قازاقستان بيلٸگٸ بايان-ٶلگييدەگٸ تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەندەرگە ارناپ 200 مىڭ اقش دوللارىن بٶلگەن بولاتىن.
