ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق ازييادا جەتەكشٸ مەملەكەتتەر دەپ ەسەپتەلگەنٸمەن قازاقستان مەن ٶزبەكستان اراسىنداعى الىس-بەرٸس وسى ۋاقىتقا دەيٸن ٶز دەڭگەيٸندە بولعان جوق. مۇنى ساياساتپەن بايلانىستىراتىندار كٶپ. كٶزٸ تٸرٸسٸندە يسلام كاريموۆتىڭ سولتٷستٸكتەگٸ كٶرشٸسٸنە وڭ قاباق تانىتپاعانى راس. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ٷشٸن ٶزبەكستاننىڭ بىلتىر سايلانعان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزيەەۆ ۇلىستىڭ ۇلى كٷنٸ - ناۋرىزدا قازاقستانعا رەسمي ٸس-ساپارمەن كەلدٸ. بۇل - ميرزيەەۆتٸڭ پرەزيدەنت رەتٸندە قازاقستانعا جاساعان العاشقى ساپارى. بٸراق ٶزبەك باسشىسىنىڭ شەتەلگە جاساعان العاشقى ساپارى ەمەس-تٸن. ميرزيەەۆ شەت ەلگە العاشقى ساپارىن سەۋٸردە رەسەيگە جاسايدى دەگەن ەدٸ. جوق, جوسپار ٶزگەرٸپ, ناۋرىزدىڭ باسىندا ول قازاقستانعا بارادى دەگەن اقپارات تارادى. بٸراق جوسپار كٷتپەگەن جەردەن تاعى ٶزگەرٸپ, ميرزيەەۆ پرەزيدەنت رەتٸندەگٸ تۇڭعىش ساپارىن تٷركٸمەنستاننان باستادى. قازاقستان - ٶزبەك پرەزيدەنتٸ ات باسىن تٸرەگەن ەكٸنشٸ مەملەكەت. ميرزيەەۆتٸڭ العاشقى ساپارلارىن الىستاعى اقش-تان, قيىرداعى ەۋروپادان ەمەس, جاقىن كٶرشٸلەردەن باستاعانى - بەكەر ەمەس.
جالپى ميرزيەەۆتٸڭ قازاقستانعا ۇلىستىڭ ۇلى كٷنٸندە كەلۋٸن ساياساتكەرلەر جاقسى ىرىمعا بالاپ جاتتى. اقوردادا نازارباەۆ-ميرزيەەۆ كەزدەسۋٸندە دە شىعىستىق مەنتاليتەتكە تەن اق تٸلەكتەر, ەمەن-جارقىن ەڭگٸمەلەر ايتىلدى.
- ٶزبەكستان - بٸزدٸڭ ستراتەگييالىق ەرٸپتەس, كٶرشٸ ەل, ەرٸ باۋىر ەل. بٸزدٸڭ تۇرعىندار كٶرشٸ ەلدٸڭ گٷلدەنۋٸن, اماندىعىن قالايدى, - دەدٸ نازارباەۆ. ال, ميرزيەەۆ ٶزٸنٸڭ استاناعا ساپارىن «تاريحي سەت» دەپ باعالادى.
- نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى! ٶتكەن جىلى سامارقانعا كەلگەنٸڭٸزدە قازاقستان ەر ۋاقىتتا ٶزبەكستانمەن بٸرگە بولاتىنىن ايتقان ەدٸڭٸز. "جاقسى كٷندەردە بٸرگە قۋانىپ, قيىندىق تۋعان سەتتەردە بٸر-بٸرٸمٸزگە سٷيەۋ بولامىز" دەدٸڭٸز. سٸزدٸڭ ٶتكەن جىلى سامارقاندا ايتقان وسى سٶزدەرٸڭٸز بٸزدٸ جاقىنداتا تٷستٸ. وسى سٶزدەرٸڭٸز تٸرەۋ بولدى, بٷكٸل ٶزبەك حالقى ناعىز دوستىڭ ەرٸ باۋىردىڭ قامقورلىعىن سەزٸندٸ, - دەدٸ ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ.
نازارباەۆ بىلتىر قىركٷيەكتە سامارقانعا بارىپ, ٶزبەكتٸڭ مارقۇم بولعان پرەزيدەنتٸ, ٶزٸنٸڭ ۇزاق جىلدارعى ٷزەڭگٸلەس سەرٸگٸ يسلام كاريموۆتىڭ باسىنا توپىراق سالىپ, دۇعا باعىشتاپ قايتقان بولاتىن.
- سٸزدەر, تۇڭعىش پرەزيدەنت يسلام كاريموۆپەن بٸرگە ەكٸ ەل اراسىنداعى كٶپٸردٸ قالادىڭىزدار. بۇل كٶپٸر الداعى ۋاقىتتا نىعايا بەرەتٸن بولادى. بٸز ەر ۋاقىتتا دا قازاقستاندى ەڭ جاقىن ەرٸ سەنٸمدٸ كٶرشٸ رەتٸندە قاراستىرامىز, - دەدٸ ٶزبەك باسشىسى. بۇل سٶزدەردەن ميرزيەەۆتٸڭ نازارباەۆقا ارقا سٷيەيتٸندٸگٸ بايقالادى. ەلباسى اعا بولۋعا جاراسا, ٶزبەكتٸڭ يۋرتباشى ٸنٸ بولۋعا جاراپ تۇرعان سيياقتى.
وسى ساپار باراسىندا قازاقستان مەن ٶزبەكستان باسشىلار اراسىنداعى تٷرلٸ سالاداعى 100 كەلٸسٸمگە قول قويىلدى. سونىڭ ەڭ نەگٸزگٸلەرٸ – مەڭگٸلٸك دوستىق تۋرالى جەنە ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك تۋرالى شارتتار. سونداي-اق, استانا مەن تاشكەنت اراسىن جاقىنداستىرۋ ٷشٸن استانا – تاشكەنت تەمٸرجول قاتىناسى, جاڭا ەۋە جولى جەنە اۆتوبۋس رەيستەرٸ ٸسكە قوسىلعانى وسى كەزدەسۋلەردە تٸلگە تيەك ەتٸلدٸ. قازاق-ٶزبەك شەكاراسىنان تاۋار ٶتكٸزۋدٸ جەڭٸلدەتۋ ٷشٸن دە بٸراز شارالار قابىلداندى. ەكٸ ەل اراسىنداعى شەكارا بەكەتتەرٸ ەندٸ تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيدٸ. قوسىمشا بەكەتتەر اشۋ قاراستىرىلۋدا.
جالپى بيلٸكتٸ قولعا العان جارتى جىلدىڭ ٸشٸندە ميرزيەەۆ ٶزٸنٸڭ باعىت-باعدارىن, پرەزيدەنت رەتٸندەگٸ كەلبەتٸن ايقىندادى دەۋگە ەبدەن بولادى. بٸراق ول ەكٸنشٸ كاريموۆ بولا المايدى. ميرزيەەۆ حالىقتىڭ ەركٸمەن ساناسا الاتىن پرەزيدەنت ەكەندٸگٸن كٶرسەتتٸ. ادام قۇقىقتارىنا باسا مەن بەرۋدە. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋدى جولعا قويىپ وتىر. ميرزيەەۆتٸڭ باستامالارىن قاراپايىم حالىقتى بىلاي قويعاندا, كاريموۆتى ەۋروپاعا ديكتاتور ەتكەن سىرتتاعى وپپوزيتسييا ٶكٸلدەرٸ دە قولداي باستادى. وسى اپتادا بٸر كەزدەرٸ كاريموۆپەن يىق تٸرەسٸپ, ونىمەن سايلاۋعا تٷسكەن ٶزبەكتٸڭ باس وپپوزيتسيونەرٸ, اقىن مۇحاممەد سالىق بەينەجولداۋ ارقىلى ميرزيەەۆتٸڭ ساياساتىن قولدايتىندىعىن بٸلدٸردٸ. وپپوزيتسييا سەركەسٸنٸڭ مۇنداي قادامعا باراتىن دا جٶنٸ بار. سەبەبٸ جۋىردا ونىڭ ٸنٸسٸ مۇحاممەد بەكجان 18 جىلعا سوزىلعان قاماۋدان كەيٸن بوستاندىققا شىقتى. يسلام كاريموۆتىڭ كٶز تٸرٸسٸندە بوستاندىق ول ٷشٸن ورىندالماس ارمان عانا بولار ەدٸ. تەمٸر تورعا 1999 جىلى توعىتىلعان مۇحاممەد بەكجان «ەرٸك» دەپ اتالاتىن وپپوزيتسييالىق باسىلىمنىڭ باس رەداكتورى بولعان. 1999 جىلدىڭ ناۋرىزىندا ونى ارناۋلى ورگاننىڭ قىزمەتكەرلەرٸ كيەۆتە ۇرلاپ ەكەتٸپ, ٶزبەكستانعا الىپ كەلدٸ. سوت ونى تاشكەنتتەگٸ جارىلىستارعا كٸنەلٸ دەگەن ايىپپەن 15 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. 2011 جىلى ول بوستاندىققا شىعۋى تيٸس ەدٸ. الايدا جازا مەرزٸمٸنٸڭ بٸتۋٸنە بٸر اي قالعاندا وعان تاعى ايىپ تاعىلىپ, قاماۋ مەرزٸمٸ 4 جىل 8 ايعا ۇزارتىلدى. بۇل مەرزٸم 2017 جىلدىڭ اقپانىندا بٸتتٸ. ميرزيياەۆتٸڭ بيلٸگٸ بەكجانعا بۇل جولى ەشقانداي ايىپ تاقپاي بوستاندىققا شىعۋىنا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
بوستاندىققا شىققان مۇحاممەد بەكجاننىڭ جاسى 63-تە. دەگەنمەن ٶزبەكستاندا ساياسي سەبەپتەرمەن قاماۋدا وتىرعانداردىڭ سانى ەلٸ كٶپ.
ب.ەرنازار,
«رەيتينگ» گازەتٸ №12, 30 ناۋرىز 2017 جىل
